{"id":1940,"date":"2020-02-07T15:12:29","date_gmt":"2020-02-07T15:12:29","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=1940"},"modified":"2020-02-07T15:12:29","modified_gmt":"2020-02-07T15:12:29","slug":"oan-mane-saudoso-jorge-carapinha-maulelo-agradese-estadu-timor-leste","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2020\/02\/07\/oan-mane-saudoso-jorge-carapinha-maulelo-agradese-estadu-timor-leste\/","title":{"rendered":"Oan-mane Saudoso Jorge Carapinha \u201cMaulelo\u201d Agradese Estadu Timor-Leste"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>Reportajen Santina L da Costa<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Oan-mane hosi Saudozu Jorge Tomas Godinho Carapinha, ema Portugues ida, ho naran revolusionariu \u201cMaulelo\u201d, ninia oan Rui Carapinha, hasoru malu ho Prezidente Rep\u00fablika Francisco Guterres L\u00fa Olo, hodi\u00a0 agradese Estadu Timor-Leste ne\u2019eb\u00e9 konsidera ona Saudozu \u2018Mau-Lelo\u2019\u00a0 nu\u2019udar er\u00f3i nasional, hodi hakoi saudozu nia restus mortais iha <em>Jardim dos Herois da Patria\u00a0 Metinaro<\/em>, D\u00edli.<\/p>\n<p>\u201cHau mai iha ne\u2019e atu agradese ba Prezidente da Republika, Francisco Guterres \u201cL\u00fa Olo\u201d no entidades sira hotu ne\u2019eb\u00e9 kontribui ona ba prosesu translasaun hau nia aman nia mate isin, husi\u00a0 Portugal no estadu disidi hodi halot ona iha Jardin dos Herois Metinaro iha tinan kotuk. Hau agradese ba Prezidente da Republika ba estadu no povu Timor-Leste ne\u2019eb\u00e9 reko\u00f1ese hau nia aman nia kontribuisaun ba independensia Timor nian, Lori Familia matebian nian ne\u2019eb\u00e9 hela iha Portugal Agradese ba ba Estadu Timor-Leste\u201d Katak Rui Carapinha, ba Jornalista sira iha Loron sesta-feira,7\/2\/2020, fatin Palasiu Prezidensia Nicolau Lobato, Dili.<\/p>\n<p>Rui Carapinha dehan, \u00a0prosesu ba tratamentu nia aman nia dokumentus sira atu hetan ninia direitu husi estadu Timor-Leste kompleta ona.<\/p>\n<p>Komunikadu imprensa ne\u2019eb\u00e9 f\u00f3 sai hosi m\u00eddia Prezidensia Prezidente da Republika Francisco Guterres hateten dever Estadu nian atu identifika no dignifika ema hotu ne\u2019eb\u00e9 kontribui ba prosesu luta ukun rasaik an. Tanba ne\u2019e, Estadu mak agradese ba fam\u00edlia Saudozu Carapinha, ne\u2019eb\u00e9 tuir Xefe Estadu iha direitu atu hetan \u00f3nra halot iha <em>Jardim dos Herois da Patria Metinaro.<\/em><\/p>\n<p>Jorge Tom\u00e1s Godinho Carapinha \u2018Mau-Lelo\u2019, nu\u2019udar funsion\u00e1riu husi Portugal\u00a0 ne\u2019eb\u00e9 servisu iha repartisaun koreiu, telegrafus, telephone no Obras P\u00fablika iha tempu koloni\u00e1l Portug\u00e9s, hosi tinan-1950 to\u2019o invazaun Idon\u00e9zia, iha 1975.<\/p>\n<p>Mau-Lelo kontribui ba formasaun pol\u00edtika iha Uni\u00e3o Nacional dos Estudantes Timores (UNETIM) hodi ejize demokratizasaun sistema edukasaun.\u00a0 Nu\u2019udar profes\u00f3r nia dudu estudante Timoroan sira atu tama iha UNETIM hala\u2019o pol\u00edtika.<\/p>\n<p>1974\/1975, saudozu halo parte iha fileiras Partidu Associa\u00e7\u00e3o Social Democr\u00e1tica Timorense (ASDT)-FRETILIN,hanesan\u00a0 Vise-Sekret\u00e1riu iha Komit\u00e9 Sentr\u00e1l FRETILIN.<\/p>\n<p>Funu siv\u00edl ne\u2019eb\u00e9 akontese, <em>Uni\u00e3o Democr\u00e1tica<\/em> <em>Timorense<\/em> (<em>UDT<\/em>), \u00a0kaer Mau-Lelo hamutuk ho Vicente Reis \u2018Sahe\u2019 hodi kastigu iha Palapasu, D\u00edli. Hafoin sai hosi kadeia <em>Uni\u00e3o Democr\u00e1tica<\/em> <em>Timorense<\/em> (<em>UDT<\/em>) nian, saudozu hamutuk ho lider CCF refujia ba Conselho Aileu, Suku Asirimou, hamutuk ho lideres FRETILIN hanesan Nicolau Lobato ho Mar\u00ed Alkatiri.<\/p>\n<p>Iha loron 20 agostu 1975, sai hanesan loron kontra-golpe ne\u2019eb\u00e9 organiza hosi militar timoroan sira, ne\u2019eb\u00e9 integradu iha ezersitu portugu\u00e9s nian. Iha 28 novembru 1975, saudozu partisipa iha serim\u00f3nia Proklamasaun\u00a0 Independ\u00e9nsia nu\u2019udar membru CCF.<\/p>\n<p>Iha okupasaun Indon\u00e9zia, loron 7 dezembru 1975,\u00a0 Saudozu Carapinha, Forsas invazores sira kaptura nian no sai prezu. Durante iha prizaun, simu torturas oioin hosi forsas indon\u00e9zia maib\u00e9 soldadu invaz\u00f3r sira la konsege \u00f3ho no lori nia ba prizaun edif\u00edsiu Tropical, agora \u00d3tel Plaza. Hafoin liu tiha loron hirak nia laran, lori fali saudozu ba Komarka Balide. Iha Komarka Balide nia hetan torturas oioin hosi soldadu invaz\u00f3r sira, halo interrogatoriu oioin iha edif\u00edsiu <em>Shan Thai Ho<\/em>, agora Western Union, ne\u2019eb\u00e9 halo nia hetan sofrimentu f\u00edziku grave tebes to\u2019o nia mate iha 1981 no hakoi iha Simit\u00e9riu Santa Cruz, D\u00edli.<\/p>\n<p>Iha Loron Nasion\u00e1l Mem\u00f3ria, 7 dezembru 2019, iha Jardim dos Herois, Prezidente Rep\u00fablika, Francisco Guterres L\u00fa Olo hateten, \u201cIst\u00f3ria ida ne\u2019e,\u00a0 hatudu katak raan husi sidadaun portug\u00e9s ida ne\u2019e, rega m\u00f3s\u00a0 rai doben ida ne\u2019e atu sai livre no independente! Ninia raan kahor\u00a0 ho timoroan no sidadaun estranjeiru sira seluk nian, ne\u2019eb\u00e9 mate iha tinan rua nulu resin haat nia laran,\u00a0 balun naran sai ko\u00f1esidu ona, balun seidauk. Mau-Lelo nu\u2019udar portug\u00e9s ida ne\u2019eb\u00e9 mate ba kauza Timor-Leste ninian.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Santina L da Costa Oan-mane hosi Saudozu Jorge Tomas Godinho Carapinha, ema Portugues ida, ho naran revolusionariu \u201cMaulelo\u201d, ninia oan Rui Carapinha, hasoru malu ho Prezidente Rep\u00fablika Francisco Guterres L\u00fa Olo, hodi\u00a0 agradese Estadu Timor-Leste ne\u2019eb\u00e9 konsidera ona Saudozu \u2018Mau-Lelo\u2019\u00a0 nu\u2019udar er\u00f3i nasional, hodi hakoi saudozu nia restus mortais iha Jardim dos Herois da [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1941,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[62,63],"tags":[],"class_list":["post-1940","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-istoria-popular","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1940","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1940"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1940\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1942,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1940\/revisions\/1942"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1941"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1940"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1940"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1940"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}