{"id":19545,"date":"2024-10-25T14:10:48","date_gmt":"2024-10-25T05:10:48","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=19545"},"modified":"2024-10-25T14:10:50","modified_gmt":"2024-10-25T05:10:50","slug":"rede-advokasia-luta-ba-direitu-feto-no-labarik-feto-la-tolera-hahalok-krime-neebe-halakon-nia-kaben-no-oan-nia-vida","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2024\/10\/25\/rede-advokasia-luta-ba-direitu-feto-no-labarik-feto-la-tolera-hahalok-krime-neebe-halakon-nia-kaben-no-oan-nia-vida\/","title":{"rendered":"Rede Advokasia Luta Ba Direitu Feto no Labarik-Feto, La Tolera \u00a0Hahalok Krime Ne\u2019eb\u00e9 Halakon nia Kaben no Oan nia Vida"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen David da Costa<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kordenadora Advokasia Fokupers, Natalia de Jesus Cesaltino, nu\u2019udar, Porta Voz Rede Advokasia Luta ba Direitu Feto no Labarik-Feto, hateten. esforsu barak maka Organizasaun Sosiedade Civil hamutuk ho Governo no Ajensia Internasional sira halo hodi luta kontra violensia hasoru Feto no Labarik Feto sira iha Nasaun Demokatiku Timor-Leste, maibe violensia hasoru Feto no Labarik Feto kontinua as to\u2019o halokon Feto no Labarik inocente sira nia vida.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha ambitu komemora loron Internasional Labarik Feto ne\u2019eb\u00e9 monu iha data 11 Outubru 2024 no mos loron Internasional Feto Rural iha data 15 Outubru 2024, mundu tomak selebra inklui Timor-Leste nu\u2019udar loron importante sira hodi asegura Labarik no Feto Rural sira nia direitu ne\u2019ebe konsagra iha Konstituisaun RDTL.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha Artigu 18 Konstituisaun garante protesaun ba labarik&nbsp; no Artigu 17 Igualdade hanesan moris iha familia, sosial, ekonomia no kultura. Estadu Timor-Leste ratifika Instrumentu Internasion\u00e1l oioin atu proteze feto no labarik no ezije estadu nia obrigasaun atu f\u00f3 protesaun no&nbsp; hakonu direitu umanu ema hotu&nbsp; nian, inklui adopta dokumentu Fraternidade Umana. Lei protesaun labarik no joven iha risku ne\u2019ebe promulgadu no&nbsp; estabelece mekanismu sira atu protege no garante&nbsp;labarik sira nia direito tenki asegura no garante feto livre husi viol\u00e9nsia no diskrimisaun sira.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cProblema viol\u00e9nsia dom\u00e9stika, viol\u00e9nsia bazeia ba j\u00e9neru (VBJ) ne\u2019eb\u00e9 akontese iha Timor-Leste hanesan korente ida ne\u2019eb\u00e9 laiha nia rohan no sai nafatin problema no dilematiku tebes ba feto sira atu moris livre husi viol\u00e9ncia. mezmuke ita iha Instrumentus legais barak hodi asegura\u00a0 feto no labarik feto sira hetan justisa ida ho dignu no oins\u00e1 mak bele prevene viol\u00e9nsia iha nivel komunidade, fam\u00edlia no sosi\u00e9dade liu-liu atu asegura feto no labarik feto livre hosi torturasaun lakon liberdade no vida tanba deit hasoru forma viol\u00e9nsia oioin,\u201d<\/em> nia dehan.<\/p>\n\n\n\n<p>Porta Voz Rede Advokasia Luta ba Direitu Feto no Labarik-Feto, Natalia de Jesus Cesaltino, konta, iha&nbsp; akontensimentu iha dia 20 Outubro 2024, iha Becora iha oras madrugada. Vitima inisial B. C estado isin rua fulan 8, tenki lakon nia vida ho deit poder no agresivu husi suspeitu ho razaun deskonfia.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cHahalok krime ne\u2019e labele tolera no laiha razaun seluk atu suspeitu halokon nia kaben no oan nia vida.\u201d Rede Advokasia Luta ba Direitu Feto no Labarik-Feto la tolera ho hahalok suspeitu.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia haktuir, Surpreza liu bebe ne\u2019ebe inocente los tenki mos simu aktu violensia husi suspeitu.Vitima nu\u2019udar feto ida ne\u2019ebe kalan loron buka osan ka halo negosiu fan roupa no sepatu iha mercado Taibessi hodi sustenta nia familia.<\/p>\n\n\n\n<p>Alende ne\u2019e, iha akontesimentu seluk iha fulan Septembro 2024, iha Bairro Moris Foun, Comoro, vitima ho inisial D.M. hetan agresaun fisika hanesan ta\u2019a husi suspeito nia kaben hodi resulta hetan kanek todan iha hasan no ulun ho razaun deskonfia. ne\u2019ebe ho kondisaun kuaze lakon nia vida.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha okaziaun ida-ne\u2019e, Rede Advokasia hakarak hato\u2019o no bolu dala ida tan ba p\u00fabliku hodi &nbsp;kondena hahalok viol\u00e9nsia sira hasoru feto no labarik-feto ne\u2019eb\u00e9 akontese iha moris fam\u00edlia, komunidade no sosiedade, tanba sira-nia vulnerabilidade no estatutu ne\u2019eb\u00e9 kbi\u2019it laek. &nbsp;Laos deit violensia hasoru feto no labarik feto, maibe Feminisida akontese tan &nbsp;iha Timor-Leste Independente no Demokratiku.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba, hahalok violensia sira &nbsp;ne\u2019eb\u00e9 feto adultu barak tenki simu husi sira nia parseiru moris no labarik-feto hetan husi familia rasik ne\u2019eb\u00e9 lolos tenki proteje maibe agresaun violentu sira, estraga to\u2019o hakotu sira nia vida. Uma no familia nu\u2019udar fatin hafahe domin no hatudu inisiu respeita malu nian, sai tiha faitn fuik no laiha konfiansa no domin.<\/p>\n\n\n\n<p>Rede Advokasia lamenta no kondena maka\u2019as kualker aktu viol\u00e9nsia sira ne\u2019e&nbsp; nu\u2019udar siklu viol\u00e9nsia ne\u2019eb\u00e9 kuntinua tanb\u00e1 implementasaun Lei Kontra Viol\u00e9nsia Dom\u00e9stika (LKVD) No.7\/2010, seida\u00fak m\u00e1ksimu mezmu iha politika no inisiativa oioin maib\u00e9 sei nafatin iha n\u00edvel serimonial deit. &nbsp;Feto Timor-Leste terus wain no mate ona tanba de\u2019it nia estatuto nu\u2019udar feto<\/p>\n\n\n\n<p><a>iha tempu okupasaun tempu naruk liuliu iha militar Indonesia nia ukun. Labele tan Feto Timor-Leste no Labarik-Feto terus no mate tan viol\u00e9nsia husi familia rasik iha tempu Timor-Leste Indepedensia ona.<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Tanba-ne\u2019e Rede Advokasia Luta ba Direitu Feto no Labarik-Feto, &nbsp;hakarak husu ba Pol\u00edsia Nasional Timor-Leste (PNTL) halo atuasaun imediata ba krime publiku t\u00fair lei haruka no kna\u2019ar PNTL nian ho severidade.<\/p>\n\n\n\n<p>Nune\u2019e m\u00f3s, husu ba Sekret\u00e1ria Estadu ba Igualidade (SEI), at\u00fa haluan no haforsa liut\u00e1n sosializasaun ba Lei sira ne\u2019eb\u00e9 liga ho Viol\u00e9nsia Bazeia ba J\u00e9neru (VBJ) h\u00f3di abranje ba komunidade iha territoriu tomak, ho kordenasaun besik liu tan ho sosiedade siv\u00edl hodi muda norma sosi\u00e1l sira ne\u2019eb\u00e9 kuntinua haforsa imbalansu poder no dizigualdade iha sosiedade no husu mos atu aselera revizaun Lei Kontra Violensia Domestika<\/p>\n\n\n\n<p>Alende ne\u2019e m\u00f3s, Rede Advokasia Luta ba Direitu Feto no Labarik-Feto, husu no eziji ba Ministerio Saude (MS) atu responde ho maxima atensaun ba kazu violensia bazeia ba jeneru ne\u2019ebe ho kondisaun grave atu fo atendimentu mediku ho responsabilidade nudar profesional ema saude nian no haforsa liutan koordensaun no komunikasaun iha prosesu referal nian sira.<\/p>\n\n\n\n<p><a>Violensia bazeia ba j\u00e9neru ne\u2019eb\u00e9 rejista iha &nbsp;Fokupers tinan 2024 hamutuk 215 inklui kazu referal ne\u2019ebe mai husi ALFELA, PRADET no memebru Referal sira seluk, &nbsp;maib\u00e9 grave liu iha fulan Outubru 2024 viol\u00e9nsia hasoru feto no labarik feto ho idade men\u00f3r ne\u2019eb\u00e9 hetan viol\u00e9nsia seksu\u00e1l, presaun psikologika, agresaun f\u00edzika hodi uza instrumentus kroat to\u2019o halakon sira nia vida.&nbsp;<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David da Costa Kordenadora Advokasia Fokupers, Natalia de Jesus Cesaltino, nu\u2019udar, Porta Voz Rede Advokasia Luta ba Direitu Feto no Labarik-Feto, hateten. esforsu barak maka Organizasaun Sosiedade Civil hamutuk ho Governo no Ajensia Internasional sira halo hodi luta kontra violensia hasoru Feto no Labarik Feto sira iha Nasaun Demokatiku Timor-Leste, maibe violensia hasoru Feto [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":19546,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-19545","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19545","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19545"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19545\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19548,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19545\/revisions\/19548"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19546"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19545"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19545"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19545"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}