{"id":19894,"date":"2024-12-07T00:09:48","date_gmt":"2024-12-06T15:09:48","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=19894"},"modified":"2024-12-07T00:09:50","modified_gmt":"2024-12-06T15:09:50","slug":"fokupers-relata-feto-sei-nafatin-hasoru-diskriminasaun-atu-sai-nain-ba-rai","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2024\/12\/07\/fokupers-relata-feto-sei-nafatin-hasoru-diskriminasaun-atu-sai-nain-ba-rai\/","title":{"rendered":"Fokupers Relata: Feto Sei Nafatin Hasoru Diskriminasaun Atu Sai nain Ba Rai \u00a0"},"content":{"rendered":"\n<p><em><strong>Reportajen Juvinal Cabral<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cFeto sira nafatin la hetan rai ne\u2019ebe naton atu bele halo sira nia negosiu, rai ne\u2019ebe sira atu kuda modo ka kuda ai-han para atu bele halo negosiu rai ida ne\u2019e nafatin ba ema seluk nian bainhira negosiu ne\u2019e lao diak ona ema komesa hanoin ona katak rai ne\u2019e laos ita nian ami atu foti ona iha ne\u2019e feto sira komesa senti ona monu, no senti la iha korajem atu bele kontinua\u201d dehan Diretora Fokupers Domingas Afonso Amaral iha nia diskursu Seminariu kampa\u00f1a loron 16 Ativizmu Kontra Viol\u00e9nsia hasoru feto, iha Fokupers 03\/12\/2024.<\/p>\n\n\n\n<p>Entaun programa balun ne\u2019ebe mak Fokupers halo servisu hamutuk ho OXFAM Timor-Leste hahu ona halo peskiza ida kona-ba feto sobrevivente ninia asesu ba justisa rai no propriedade<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cIta hatu haree katak feto sobrevivente sira depois de sira hetan violensia no sira fila fali ba sira nia familia ou sira ne\u2019ebe mak desidi atu devorsiu sira nafatin la hetan direitu ba rai no propriedade ne\u2019ebe mak sira iha, nain no naran titular sei nafatin ba mane sira maske lei iha ona feto sira mos bele hetan titulu ida nain ba rai\u201d dehan diretora Fokupers<\/p>\n\n\n\n<p>Diretora ne\u2019e esplika esforsu ne\u2019e mak Fokupers halo ona no husi peskiza ida ne\u2019e&nbsp; sei lansa iha tinan oin entre fulan Janeiru ka Fevereiru<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cIta hein katak husi peskiza ida ne\u2019e fo liu tan ba ita evidensia ka dadus balun kona-ba dezafiu saida mak feto sira hasoru, feto sobrevivente violensia bazeia ba jeneru sira hasoru liu-liu liga ho asesu ba rai no propriedade\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Domingas fahe mos esforsu ne\u2019ebe Fokupers halo ona sira kontinua uja oportunidade ne\u2019ebe mak sira iha hanesan diretor jeral Sekretaria Estadu Igualidade no Inkluzaun (SEI) dehan iha politika SEI nia rasik husi deklrasaun Maubisse politika ida ne\u2019ebe atu asegura feto sira iha parte empoderamentu ekonomia, entaun Fokupers nafatin servisu hamutuk no parseria ho SEI oinsa feto sobrevivente sira asesu ba fundus transferensia&nbsp; atu nune\u2019e sira kontinua halo negosiu iha sira ninia familia&nbsp; fila fali ba iha sira nia komunidade.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cAdvokasia ne\u2019ebe fokupers halo hanesan mos organizasaun sosiedade sivil&nbsp; kontinua halo advokasia hamutuk ho parseiru sira seluk oinsa atu bele asegura orasamentu ida ne\u2019ebe sensivel ba generu liu-liu orsamentu ba iha empoderamentu ekonomia feton nian, fokupers mos hola parte iha pilar ida prevensaun nian ita kontinua halo advokasia&nbsp; ita iha ona lei no kodigo atu asegura feto nia direitu ba rai no propriedade\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Ema barak no komunidade barak mak seidauk hatene lei nune\u2019e nafatin sensibiliza nafatin lei ba direitu ne\u2019ebe mak sira iha&nbsp; atu nune\u2019e feto sira iha konhesimentu katak sira iha direitu ba&nbsp; rai propriedade.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha fatin hanesan Partnership and Program Quality Manager at Oxfam Timor-Leste, Florentino de Oliveira hateten implementasaun feto no rai estabelese ho ninia durasaun ba tinan lima ne\u2019ebe hahu husi tinan 2020 too ba iha 2025 iha prosesu revizaun ba iha Oxfam ninia estratejia pais iha 2015 too ba 2020 hatudu impaktu limitadu ba iha asuntu jeneru no presiza iha nesesidade ba dezenvolvimentu abirdajem sira no iha rekonhesementu no foku espesifiku ba asuntu igualidade jeneru nian<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cIha 2019 hahu dezenha programa foun ida kona ba hakbiit ekonomia feto \u2018Women&#8217;s Economic Empowerment (WEE) ho rekonhesementu katak feto sira nia asesu ba rai mak nu\u2019udar era ida ne\u2019ebe feto sira nia empoderamentu ekonomia mak WEE ne\u2019e rasik\u201d dehan reprezenta Oxfam Timor-Leste Florentino<\/p>\n\n\n\n<p>Reprezenta Oxfam ne\u2019e esplika Projetu WEE ne\u2019e apoiu finansia husi governu Australia liuhusi NGO Corporation Program ne\u2019e, no interligadu programa feto no rai ne\u2019ebe mak agora dadauk asiste hela<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cParseiru sira ba implementador ba projetu ne\u2019e rasik mak karik iha reprezenta balun iha ne\u2019e ida mak Fokupers rasik, hakbiit Asosiasaun Chega ba ita karik reprezentante iha ne\u2019e, Rede ba Rai, nune\u2019e mos jurista advokasia e kolabora hamutuk ho aliadu parseiru estratejiku selu-seluk\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Objetivu husi projetu feto no rai ne\u2019e rasik antisipa ona mak feto no grupo sira seluk mak hasoru dadauk marjenalizasaun sei aumenta liu tan sira nia rezilensia, moris iha bem-estar agensia bainhira hasoru kolapsu ba iha dezastre klimatiku sira.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cSaida mak projetu feto no rai sei halo protifika feto nia direitu ba rai, uluk lei no politika&nbsp;&nbsp; Sira ne\u2019ebe proteje feto sira nia direitu ba rai. Segundu mak iha ne\u2019e sosial inkluzivu ne\u2019e rekonhese feto sira nia direitu ba rai em jeral atu hateten mane sira iha Timor-leste nia direitu ne\u2019ebe forte liu&nbsp; atu hetan heransa direitu ba rai kontrolu ne\u2019ebe forte liu ba rai sira nia uma kain familia no komunidade, sira nia votus forte liu iha nivel espesifiku no luan liu iha prosesu halo desizaun kona ba asuntu rai\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Iha parte datolu aumenta feto sira nia habilidade atu advoga sira nia direitu no halo desizaun kona ba sira nia rai, ikus liu mak sosiedade sivil sira&nbsp; sustentavel no advoga feto sira nia direitu ba rai oraganizasaun kona-ba direitu rai nia halo ona servisu balun asuntu feto no integra asuntu jeneru nian iha sira nia advokasia.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba lei no politika sira no sira nia peskiza monitoria ba politika eviksaun maibe sira falta komprensaun ba estratejia ida koerente asuntu feto sira nia ba rai, no ema balun de\u2019it mak servisu iha organizasaun sira setor ida-idak mak iha komprensaun klean kona ba asuntu jeneru nian.<\/p>\n\n\n\n<p>Kampa\u00f1a loron 16 Ativizmu Kontra Viol\u00e9nsia hasoru feto, Fokupers&nbsp; halo atividade Semin\u00e1riu &amp; Bazar ho tema \u201cHamutuk ita Prevene no hapara Viol\u00e9nsia hasoru feto liuhusi asegura feto nia direitu fundament\u00e1l sira inklui direitu ba rai no Propriedade, atividade ne\u2019e apoiu fundus husi parseiru Oxfam.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Juvinal Cabral \u201cFeto sira nafatin la hetan rai ne\u2019ebe naton atu bele halo sira nia negosiu, rai ne\u2019ebe sira atu kuda modo ka kuda ai-han para atu bele halo negosiu rai ida ne\u2019e nafatin ba ema seluk nian bainhira negosiu ne\u2019e lao diak ona ema komesa hanoin ona katak rai ne\u2019e laos ita nian [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":19891,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-19894","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19894","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19894"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19894\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19896,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19894\/revisions\/19896"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19891"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19894"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19894"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19894"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}