{"id":19972,"date":"2024-12-16T12:04:26","date_gmt":"2024-12-16T03:04:26","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=19972"},"modified":"2024-12-16T12:04:50","modified_gmt":"2024-12-16T03:04:50","slug":"eis-lider-rezistensia-6-haruka-karta-aberta-pr-horta-halo-justifikasaun-falso-desvia-hosi-faktus-no-iresponsavel-xanana-kria-iluzaun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2024\/12\/16\/eis-lider-rezistensia-6-haruka-karta-aberta-pr-horta-halo-justifikasaun-falso-desvia-hosi-faktus-no-iresponsavel-xanana-kria-iluzaun\/","title":{"rendered":"Eis-Lider Rezistensia 6 Haruka Karta Aberta: PR Horta Halo Justifikasaun Falso, Desvia Hosi Faktus no Iresponsavel, Xanana Kria Iluzaun"},"content":{"rendered":"\n<p>Sidadaun nain 6 haruka Karba Aberta ba Presidente Ramos Horta no Premeiru Ministru Xanana Gusmao iha ambitu komemorasaun loron invazsaun nian, semana ida liuba, 7 Dezembru 2024, ne\u2019ebe rekoinese ona nudar loron memoriasidadaun. Iha Karta Aberta ne\u2019ebe Neon Metin asesu, sidadaun importante no eis-lider rezistensia nain 6, Jacinto da Neves R. Alves (atual Presidente ASEPOL), Jose Luis de Oliveira (atual Diretor AJAR), Joaquim \u201cRussuo\u201d da Fonseca (atual Sekretariu Jeral RENETIL), Jose Antonio de Jesus das Neves \u201cSamalarua\u201d (atual Membru Konsellu Kurador RENETIL), Fransisco Miranda Branco (Eis Deputadu FRETILIN), ho David Mandaty Dias Ximenes (atual Deputadu FRETILIN) uza sira nia nia direito konstitusional hato&#8217;o sira nia preokupasaun konaba lalaok Estado RDTL nian liu hosi haruka karta aberta ba Presidente Ramos Horta ho Primeiru Ministru Xanana Gusmao.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha karta aberta ne\u2019ebe asina hosi sidadaun nain 6 ne\u2019e expresa katak saida mak Presidente Horta no Xanana halo iha Selebrasaun Loron Proklasaun Indepedensia ba 49 ne\u2019e hahalok \u201cpolitika la aspirativu kona ba rekonsilisasaun\u201d. No sira mos rekoinese kona ba apoio ne\u2019ebe fo tiha ona hodi mantein relasaun diak entre povu Timor-Leste ho Indonesia liu hosi establese komisaun rua, CAVR ho CVA. Iha karta aberta ne\u2019e hatete katak relatoriu rua, CAVR ho CVA, estadu rua ne\u2019e, Timor-Leste ho Indonesia simu tiha ona.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cRelatorio ne&#8217;e simu husi Estado no Governo nasaun rua ho rekonhecimento tomak ba nia konstatasaun no konkluzaun. Ho nune&#8217;e, Lia Los husi passado labele sai tabu iha prosesu hametin relasaun entre Estado no Governo nasaun rua. Ho nune&#8217;e mos, ho Lia Los ne&#8217;e, passado labele sai obstakulo ba povo nasaun rua desenvolve hamutuk sira nia future,\u201d Karta Aberta ne\u2019e esplika.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Eis-lideres rezistensia hirak ne\u2019e la simu analogia ne\u2019ebe Presidente Horta hato\u2019o hodi hatete katak akontesementu 1999 nian iha Timor-Leste, iha ninia kontextu rasik, no hatete katak Horta halo politika justifikasaun falso ho irresponsavel.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cHatur &#8220;politika bumi hangus Setembro Negro 1999&#8221; iha nia kontexto rasik, ami hakarak fo&#8217;o enfase ba &#8220;Consulta popular&#8221; ne&#8217;ebe ahu husi proposta Indonesia rasik, no garantia seguransa ba realizasaun consulta ne&#8217;e iha Indonesia nia responsabilidade, tuir acordo Tree Party iha 5 de Maio de 1999. Laiha sentido ba nasaun rua hametin amizade ho justifikasaun falso no irresponsavel,\u201d Karta Aberta ne\u2019e hatutan.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Karta Aberta ne\u2019e diskonfia Presidente Horta la le\u2019e didiak desizaun hosi Painel ba Crime Serius no Relatorio final husi Comisaun de Acolhimento, Verdade e Reconciliasaun, no mos Relatorio Final husi komisaun bilateral Indonesia &#8211; &nbsp;Timor-Leste, CVA, ne&#8217;ebe Presidente rasik simu.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cInstituisaun hat ne&#8217;e konklui ho konfiansa tomak katak akontese duni violasaun direitos humanos ho forma krime kontra humanidade husi TNI, Milicias no Policia Indonesia iha antes, durante no depois konsulta popular iha tinan 1999.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Hatete mos iha karta aberta laran katak Presidente Horta desvia hosi faktus historiku, maski Saudozo Joao Carascalao rasik rekoinese tiha ona iha nia testimonia iha CAVR. Hatete mos katak Presidente Horta hodi halo akuzasaun falsu hasoru FRETILIN no husu atu dada fali Presidente Horta nia liafuan.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cFaktus historikus hatudo visivelmente katak: bainhira UDT, Apodeti, Kota no Trabalhista halai hamutuk apoia ambisaun expansionista Indonesia; bainhira Portugal halai abandona nia responsabilidade hanesan potencia administrante no husik povo timor nanin iha incerteza nia laran; Comite Central da FRETILIN deit maka foti desizaun heroika no gloriosa, hodi defende determinantemente direitu auto-determinasaun no independensia nasional povo Timor-Leste nian. Faktus mos hatudo no matebian sr. Joao Carrascalao reconhece katak nia maka ahu guerra civil ho nia Movimento Anti Comunista, depois fila husi nia visita ba Jakarta hasoru ho general Ali Moertopo. Sa intensaun maka Presidente Republika iha bainhira desvia husi faktus historikus no akuza iha nia diskurso katak FRETILIN ho &#8220;radikalizasaun ideologica&#8217; maka sai bode expiatoria (bian keladei) ba guerra civil? Sa intensaun mos maka Presidente da Republika iha hodi generaliza akuzasaun konaba &#8220;radikalizasaun ideologica&#8221; iha ailaran, bainhira Presidente da Republika rasik la hatais sepatu ne&#8217;ebe herois sira hatais bainhira hasoru situasaun violenta, duro no doloroso moris iha ailaran? Ba integridade no bom nome lideransa FRETILIN ne&#8217;ebe saran an tomak, selu ho sira nia moris. lekar sira nia ruin, mate iha ailaran hanesan heroi, hodi defende direito povo buibere-maubere ba ukun-rasik- an, Ami exige ba Presidente da Republica dada lian fuan ne&#8217;e no husu deskulpa ba herois sira nia familia. Selae, Ami desafia sr. Ramos Horta atu hola prosesu judisial hodi fo&#8217;o certeza juridika ba akuzasaun ne&#8217;ebe Itabo&#8217;ot halo hasoru matebian herois sira. Ami hakarak lia-los,\u201d Karta Aberta ne\u2019e expresa.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Karta Aberta ne\u2019e hatete katak Presidente Horta nia diskursu laos buka kontinuamente paz no unidade nasional maibe&#8217;e, kontinua hatun malun, lekar hela fini odio iha povo nia let, hodi enfrakese liutan ita nia Estado fragil atu sai Estado falhado.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha Oecusse bainhira PM Xanana husu ba komunidade hodi hatete katak <em>&#8220;komunidade Oekusse hatudo maturidade politika, haluha passado no simu ema sira husi Indonesia mai komemora hamutuk loron Independencia Nacional RDTL<\/em>\u201d, Karta Aberta ne\u2019e hato\u2019o katak ida ne\u2019e lian demagogia atu kria deit iluzaun halo traisaun ba povu nia sentiment kona ba justisa. Karta Aberta ne\u2019e mos fo ezemplu kona ba kazu Maternus Berek nian ne\u2019ebe viola ona normas Estado RDTL nian.<\/p>\n\n\n\n<p>Karta Aberta ne\u2019e hato\u2019o hanoin balun ne\u2019ebe hakarak atu tulun Presidente Horta hodi implementa rekomendasaun CVA nian hodi establese Zona da Paz iha fronteira. Husu mos ba Presidente Horta ho Xanana atu respeita terus povu nian. Husu mos atu Presidente Horta hamutuk ho PM Xanana rezolve kazu tuir norma estadu nian, no kazu sira mak ligadu ho sidadaun Indonesia sira ne\u2019ebe hela iha ndoensia atu responsabiliza hosi estadu Indonesia.<\/p>\n\n\n\n<p>Hosi loron karta ne\u2019e manda ba Presidente Ramos Horta ho PM Xanana Gusmao, to\u2019o agora seidauk hetan reasaun ruma.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sidadaun nain 6 haruka Karba Aberta ba Presidente Ramos Horta no Premeiru Ministru Xanana Gusmao iha ambitu komemorasaun loron invazsaun nian, semana ida liuba, 7 Dezembru 2024, ne\u2019ebe rekoinese ona nudar loron memoriasidadaun. Iha Karta Aberta ne\u2019ebe Neon Metin asesu, sidadaun importante no eis-lider rezistensia nain 6, Jacinto da Neves R. Alves (atual Presidente ASEPOL), [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":19973,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-19972","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19972","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19972"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19972\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19975,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19972\/revisions\/19975"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19973"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19972"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19972"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19972"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}