{"id":20019,"date":"2025-01-08T18:24:07","date_gmt":"2025-01-08T09:24:07","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=20019"},"modified":"2025-01-08T18:50:58","modified_gmt":"2025-01-08T09:50:58","slug":"komunidade-afetadu-eviksaun-fomentu-ii-sente-la-seguru-bainhira-seatou-tun-ho-armas-no-forsa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2025\/01\/08\/komunidade-afetadu-eviksaun-fomentu-ii-sente-la-seguru-bainhira-seatou-tun-ho-armas-no-forsa\/","title":{"rendered":"Komunidade Afetadu Eviksaun Fomentu II, Sente La seguru Bainhira SEATOU Tun ho Armas no Forsa"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Reportajen David da Costa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Relasiona ho eviksaun ne&#8217;ebe maka governu halo liuhusi Sekret\u00e1riu Estadu Asuntu Toponomia organizasaun Urbana (SEATOU) Iha Aldeia Fomentu II, Suku Comoro, Postu Administrativu Dom Alexo, Komunidade afeitadu eviksaun sente la seguru bainhira ekipa SEATOU tun&nbsp; lori armas no forsa&nbsp; no halo tauk komunidade sira&nbsp; labele foti desizaun hodi halo&nbsp; protesta hasoru governu.<\/p>\n\n\n\n<p>Komunidade afeitadu Eviksaun iha Fomentu II,&nbsp; Suku Comoro, Postu Administrativu Dom Alexo, Avelina Guterres hateten, asaun ne&#8217;ebe maka Sekret\u00e1riu Estadu Asuntu Toponomia organizasaun Urbana (SEATOU) soke loos sira tanba asaun ne&#8217;ebe SEATOU halo ne&#8217;e iha loos loron feriadu no&nbsp; la f\u00f3 karta notifikasaun ba komunidade sira ne&#8217;ebe maka hela iha Fomentu II.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"750\" src=\"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/WhatsApp-Image-2025-01-08-at-18.18.12.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-20020\" srcset=\"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/WhatsApp-Image-2025-01-08-at-18.18.12.jpeg 1000w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/WhatsApp-Image-2025-01-08-at-18.18.12-300x225.jpeg 300w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/WhatsApp-Image-2025-01-08-at-18.18.12-768x576.jpeg 768w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/WhatsApp-Image-2025-01-08-at-18.18.12-560x420.jpeg 560w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/WhatsApp-Image-2025-01-08-at-18.18.12-80x60.jpeg 80w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/WhatsApp-Image-2025-01-08-at-18.18.12-100x75.jpeg 100w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/WhatsApp-Image-2025-01-08-at-18.18.12-180x135.jpeg 180w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/WhatsApp-Image-2025-01-08-at-18.18.12-238x178.jpeg 238w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/WhatsApp-Image-2025-01-08-at-18.18.12-640x480.jpeg 640w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/WhatsApp-Image-2025-01-08-at-18.18.12-681x511.jpeg 681w\" sizes=\"auto, (max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong><em>Avelina Guterres afetadu ba eviksaun. [Foto: Zevonia | 08.01.2025]<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Ami komunidade sente triste asaun ne&#8217;ebe maka SEATOU halo mai ami, no mai&nbsp; sobu ami nia sasan ho eskavator, sira promete dehan atu mai f\u00f3 notifikasaun, maib\u00e9 ate agora la f\u00f3 notifikasaun no ami konsidera asaun ida ne&#8217;e ilegal, tanba&nbsp; ami la hateten. No asaun ne&#8217;ebe&nbsp; SEATOU halo iha loron feriadu, entaun ami atu keixa ba iha NGO ruma mos labele, ne&#8217;e ami konsidera hanesan politika ida ne&#8217;ebe maka halo situasaun sai hanesan ne&#8217;e,&#8221; dehan&nbsp; komunidade afetadu eviksaun iha Fomentu II, Avelina Guterres Iha farol, Kuarta 8\/01.<\/p>\n\n\n\n<p>Asaun ne&#8217;ebe SEATOU hala\u2019o iha&nbsp; tempu udan no&nbsp; komunidade sira ne&#8217;ebe hetan eviksaun balun moras isin manas,&nbsp; kostupadu&nbsp; hotu tanba durante loron hirak ne\u2019e iha udan nia okos deit, maibe dotor sira iha entaun konsluta kedas ho bebe sira ne&#8217;e.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Iha ne&#8217;eb\u00e1 namanas sobu&nbsp; hela, ami sei presiza ahi atu tein atu haree ba ami nia oan sira,&nbsp; maib\u00e9 EDTL ba tesi kedas ahi iha ne&#8217;eb\u00e1, entaun ami tur iha nakukun de&#8217;it, maib\u00e9 ami sei esfosu tau ahi matan iha liur, maib\u00e9 ahi mate bee la sai hotu, entaun ida ne&#8217;e susar tebes,&#8221; nia konta.<\/p>\n\n\n\n<p>Komunikadu afeitadu mos sente la satispas ho asaun SEATOU nian no sira mos sente la seguru iha&nbsp; nian nasaun rasik,&nbsp; tanba SEATOU tun ba halo eviksaun ba komunidade nian uma&nbsp; uza arma no forsa hodi halo komunidade afeitadu sira tauk hodi ko&#8217;alia hasoru governu sira.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Ami sente la seguru ba ami nian nasaun rasik no ami sente tauk ba ami nian nasaun rasik. Tanba tun mai lori armas no forsa ami labele foti dezisaun atu protesta. No governu sira nia hanoin ami protesta ne&#8217;e ami lakoi simu dezenvolvimentu maib\u00e9 lae, ami senti difisil tebes tanba laiha espasu mai ami,&#8221; Tenik Avelina<\/p>\n\n\n\n<p>Komunidade afeitadu Eviksaun husu ona ba SEATOU katak sira prontu atu koopera ho governu ba sobu&nbsp; sira&nbsp; nia uma maib\u00e9 presiza fo tempu ba sira atu aruma sira nia sasan,&nbsp; komunidade husu ida ne&#8217;e maib\u00e9 SEATOU lakoi rona no sobu mafatin. No komunidade afeitadu eviksaun balun kontinua hela iha ne&#8217;eb\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Ami hela iha ne&#8217;eb\u00e1, ami maioria seidauk sai, ami sei hela iha ne&#8217;eb\u00e1, maib\u00e9 ami hela deit iha estrada ibun liur nian ne&#8217;e. Ami ho ami nia oan kikoan sira ne&#8217;ebe maka afeitadu hotu moras ami hela iha ne&#8217;eb\u00e1. Ami atu tau deit ahi mos, ami tauk, tau ahi lakan bombeirus sira para hotu iha ne&#8217;eb\u00e1. Tanba ne&#8217;e ami laiha forsa atu hasoru situasaun ida ne&#8217;e, ami tein atu han deit labele. Agora inan sira oan nurak presiza atu f\u00f3 susu oan sira mos araska no ami la hatene los atu ba ne&#8217;ebe,&#8221;nia esplika.<\/p>\n\n\n\n<p>Nune&#8217;e m\u00f3s Raimundo Monteiro hanesan mos komunidade afeitadu eviksaun hateten, Desastre naturais akontese iha foho iha fatin ne&#8217;ebe deit,&nbsp; anin sobu ema nia uma, bee lori ema, ohin kedas estadu to&#8217;o hodi tau matan emerjensia ba sira. Maib\u00e9 povu Fomentu II hetan tiha eviksaun husi SEATOU semana ida nia laran ona, maib\u00e9 nein membru Governu ida nunka hamri&#8217;ik iha komunidade nia oin hodi husu tuir komunidade sira.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"750\" src=\"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/WhatsApp-Image-2025-01-08-at-18.18.11.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-20021\" srcset=\"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/WhatsApp-Image-2025-01-08-at-18.18.11.jpeg 1000w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/WhatsApp-Image-2025-01-08-at-18.18.11-300x225.jpeg 300w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/WhatsApp-Image-2025-01-08-at-18.18.11-768x576.jpeg 768w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/WhatsApp-Image-2025-01-08-at-18.18.11-560x420.jpeg 560w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/WhatsApp-Image-2025-01-08-at-18.18.11-80x60.jpeg 80w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/WhatsApp-Image-2025-01-08-at-18.18.11-100x75.jpeg 100w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/WhatsApp-Image-2025-01-08-at-18.18.11-180x135.jpeg 180w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/WhatsApp-Image-2025-01-08-at-18.18.11-238x178.jpeg 238w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/WhatsApp-Image-2025-01-08-at-18.18.11-640x480.jpeg 640w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/WhatsApp-Image-2025-01-08-at-18.18.11-681x511.jpeg 681w\" sizes=\"auto, (max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><em>Raimundo Monteiro komunidade afetadu ba eviksaun iha fomentu II. [Foto: Zevonia | 08.01.2025]<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Povu Fomentu II semana ida ona maib\u00e9 membru governu ida nunka hamri&#8217;ik iha sira nia oin husu imi toba diak kalae? Imi han diak kalae? Imi hela iha ne&#8217;ebe no imi nia oan sira eskola kontinua\u00a0 kalae? seidauk ema ida hamrik iha ne&#8217;eba para atu husu. Agora ita uza forsa deit duni povu sira ba ona imi nia Munis\u00edpiu, serake ita boot sira harii ona eskola Universidade iha foho no Munis\u00edpiu 13 no komunidade lori sira nia oan ba eskola iha ne&#8217;eb\u00e1, la presiza estadu haruka, ha&#8217;u rasik lori hau nia oan ba eskola iha ne&#8217;eb\u00e1, tanba sa ha&#8217;u lori ha&#8217;u nia oan mai butuk iha ne&#8217;e, estadu tenke haree kondisaun,&#8221; <\/em>nia dehan.<\/p>\n\n\n\n<p>Inan-Aman la hatama oan sira ba eskola, estadu haruka kaer nia Inan-Aman ba kastigu, hatama tiha oan ba eskola, agora governu mai duni fali oan sira ba foho, Eskola Ensinu Basiku, Pre-Sekund\u00e1ria no Sekund\u00e1ria iha foho ne&#8217;e eskola iha, maib\u00e9 labraik sira mai iha ne&#8217;e, tanba Universidade, Labraik mai iha ne&#8217;e familia no uma laiha entaun Inan-Aman tenke sosa rai ida iha mota ibun ne&#8217;eb\u00e1 halo netik uma ba oan sira para buka matenke.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Durante loron hira nia laran estadu to&#8217;o mai dehan hanesan ne&#8217;e, kareta iha kalae? imi ba ona foho,\u00a0 mas nunka husu dehan imi nia oan sira\u00a0 eskola kalae? imi hela iha ne&#8217;ebe. Povu bain-bain o bele lori fila fali ha foho, o la lori kareta mai mos ami iha kareta atu lori rasik ami nia sasan ba foho mas futuru nasaun iha ne&#8217;ebe. Tanba povu ne&#8217;e maka ohin loron imi tur iha ne&#8217;eb\u00e1,&#8221;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>komunidade afeitadu sei la sai husi fatin ne&#8217;eb\u00e1 bainhira membru governu ida la tun ba iha ne&#8217;eb\u00e1 para fo rezultadu ida ba komunidade afeitadu sira. Rai estadu nian ne&#8217;e loos maibe uma ida hamrik ne&#8217;e, ema hari rasik ema nia kosar been.<\/p>\n\n\n\n<p>Entretantu Sebasti\u00e3o mos hanesan&nbsp; afeitadu eviksaun iha Fomentu II, dehan, iha dia 7&nbsp; Jullu tinan 2024,&nbsp; komunidade afeitadu eviksaun sira enkontru ona SEATOU iha ponte CPLP nian okos no SEATOU rasik promete dehan enkontru iha ne&#8217;e hotu, ekipa ida husi SEATOU sei tun direita hodi halo identifikasaun ba komunidade ida-idak nia uma hodi halo marka, sukat komunidade nia uma no loke bankaria ba komunidade afeitadu ida-idak, no komunidade sira sei hetan karta notifikasaun maib\u00e9 ida ne&#8217;e la akontese no ikus mai ekipa SEATOU tun hodi halo rahun komunidade nian uma, ida ne&#8217;e triste boot ida ba komunidade afeitadu eviksaun sira.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"750\" src=\"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/WhatsApp-Image-2025-01-08-at-18.18.11-1.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-20022\" srcset=\"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/WhatsApp-Image-2025-01-08-at-18.18.11-1.jpeg 1000w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/WhatsApp-Image-2025-01-08-at-18.18.11-1-300x225.jpeg 300w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/WhatsApp-Image-2025-01-08-at-18.18.11-1-768x576.jpeg 768w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/WhatsApp-Image-2025-01-08-at-18.18.11-1-560x420.jpeg 560w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/WhatsApp-Image-2025-01-08-at-18.18.11-1-80x60.jpeg 80w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/WhatsApp-Image-2025-01-08-at-18.18.11-1-100x75.jpeg 100w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/WhatsApp-Image-2025-01-08-at-18.18.11-1-180x135.jpeg 180w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/WhatsApp-Image-2025-01-08-at-18.18.11-1-238x178.jpeg 238w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/WhatsApp-Image-2025-01-08-at-18.18.11-1-640x480.jpeg 640w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/WhatsApp-Image-2025-01-08-at-18.18.11-1-681x511.jpeg 681w\" sizes=\"auto, (max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><em><strong>Sebastiao komunidade afetadu ba eviksaun iha Fomentu II. [Foto: Zevonia | 08.01.2025]<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Ami triste tebes, SEATOU halo rahun ona ami nia fatin, ami prontu koopera, bele halo saida iha fatin ida ne&#8217;e, estadu bele foti, ami komunidade Fomentu II la halo impedimentu ba dezenvolvimentu ida ne&#8217;e, ami mos hakrak rai ida ne&#8217;e sidade hanesan nasaun sira seluk, maib\u00e9 trata ami ho dignu, muda ami husi fatin ida ba fatin ida tenke ho dignu,&#8221; <\/em>hateten Sebasti\u00e3o.<\/p>\n\n\n\n<p>Koordenad\u00f3r Rede ba Rai (RbR) Hortencip Pedro Vieira, husu ba governante sira katak tenke ukun ho dignu, ukun ho responsabilidade no labele ukun ho sabraut hodi f\u00f3 impaktu psikolojia ba komunidade afeitadu eviksaun sira.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;ita 22 anos ona ukun rasik-aan, inves ita hadi&#8217;a ita nian nasaun diak liu tan, maib\u00e9 ita hakiduk fali ba kotuk, tanba inkapasidade husi ita nia lider sira, inkapasidade husi membru governu sira atu responde ba ita nian komunidade sira ho dignu, tuir Konstituisaun RDTL,&#8221; <\/em>nia dehan.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia mos apela ba komunidade afeitadu eviksaun,\u00a0 rede ba rai prontu atu akompa\u00f1a nafatin\u00a0 ba maluk afeitadu sira, ba maluk vitima sira, no rede ba rai loke hela espasu\u00a0 simu keixa husi komunidade afeitadu sira, <em>&#8220;para ita atu lebanta kazu ne&#8217;e ba oin, rede ba rai nakloke ba se deit mak mai hato&#8217;o keixa iha ne&#8217;e&#8221;.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David da Costa Relasiona ho eviksaun ne&#8217;ebe maka governu halo liuhusi Sekret\u00e1riu Estadu Asuntu Toponomia organizasaun Urbana (SEATOU) Iha Aldeia Fomentu II, Suku Comoro, Postu Administrativu Dom Alexo, Komunidade afeitadu eviksaun sente la seguru bainhira ekipa SEATOU tun&nbsp; lori armas no forsa&nbsp; no halo tauk komunidade sira&nbsp; labele foti desizaun hodi halo&nbsp; protesta hasoru [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":20020,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-20019","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20019","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20019"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20019\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20038,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20019\/revisions\/20038"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20020"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20019"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20019"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20019"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}