{"id":20058,"date":"2025-01-15T17:00:26","date_gmt":"2025-01-15T08:00:26","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=20058"},"modified":"2025-01-15T17:00:29","modified_gmt":"2025-01-15T08:00:29","slug":"akontese-eviksaun-jsmp-apela-ba-pdhj-inddica-pro-ativu-prevene-potensia-mosu-risku-violasaun-ho-irregularidade","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2025\/01\/15\/akontese-eviksaun-jsmp-apela-ba-pdhj-inddica-pro-ativu-prevene-potensia-mosu-risku-violasaun-ho-irregularidade\/","title":{"rendered":"Akontese Eviksaun JSMP Apela ba PDHJ-INDDICA Pro-ativu Prevene Pot\u00e9nsia Mosu Risku Violasaun Ho\u00a0 irregularidade"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Reportajen David da Costa<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Relasiona ho eviksaun ne&#8217;ebe maka governu hala&#8217;o liuhosi Sekret\u00e1riu Estadu Asuntu Toponomia organizasaun Urbana (SEATOU) Iha Kapital Dili ne\u2019e, Judicial System Monitoring Program (JSMP) apela entidade no autoridade sira ne\u2019eb\u00e9 iha pap\u00e9l institusion\u00e1l hodi proteze no defende direitu umanu hanesan PDHJ no Instituto para a Defesa dos Direitos da Crian\u00e7a (INDDICA) no instituisaun relevante sira seluk, proativu iha terrenu hodi halo kordenasaun no hola medida neses\u00e1riu sira imidiatu atu prevene pot\u00e9nsia risku ba violasaun ka irregularidade sira.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Iha komunidadu Imprensa ne&#8217;ebe Neon-Metin ohin asesu husi pagina ofisi\u00e1l&nbsp; JSMP hateten katak, Prosesu eviksaun tenke reflete tuir lei no JSMP apela atu kontinua promove di\u00e1logu entre Governu no komunidade afetadu sira hodi hetan entendimentu no solusaun ne\u2019eb\u00e9 apropriada, m\u00fatua no asegura katak atuasaun sira la ultrapasa limete ne\u2019eb\u00e9 lei haruka. &nbsp;&nbsp;JSMP hanoin katak di\u00e1logu no komunikasaun regul\u00e1r no intensiva mak nu\u2019udar meiu pr\u00f3priu no ideal liu hodi hetan entendimentu no solusaun pas\u00edfiku entre Governu no komunidade afetadu sira. Ida-ne\u2019e importante atu la hamosu atuasaun ne\u2019eb\u00e9 hakanek direitu natur\u00e1l sidadaun nian ba hetan tratamentu ne\u2019eb\u00e9 dignu no justu no la impede ezers\u00edsiu ba direitu fundament\u00e1l sira seluk hanesan edukasaun no sa\u00fade.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cJSMP fiar katak bainhira prosesu hotu trata tuir lei, sei promove krebilidade no autoridade Governu no hametin konfiansa p\u00fabliku ba Governu, evita no minimiza reazen no protestu la neses\u00e1riu sira hosi afetadu sira, no m\u00f3s prevene risku potensi\u00e1l ba irregularidade no efeitu seluk ba feto no labarik no ferik katuas sira, prevene distorsaun ba informasaun ne\u2019eb\u00e9 benef\u00edsiu interese partikul\u00e1r ruma no interese irelevante sira seluk\u201d, dehan Diretora Ezekutiva JSMP Ana Paula Mar\u00e7al iha komunikadu Imprensa ne&#8217;ebe Neon Metin asesu ohin, Tersa 14\/01.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Iha komunikadu ne&#8217;e hatuir, Iha rejime Estadu direitu demokr\u00e1tiku sira ezije elementu ka ofisi\u00e1l Estadu no entidade p\u00fabliku sira tenke atua no ezerse kompet\u00e9nsia iha maneira ida ne\u2019eb\u00e9 tuir lei no asegura katak intervensaun no atuasaun sira iha dentru no limite ne\u2019eb\u00e9 lei prevee. Ida ne\u2019e importante la\u2019os de\u2019it atu hetan apoiu, kolaborasaun volount\u00e1riu hosi parte interesadu sira, hetan apresiasaun hosi p\u00fabliku no kredibilidade iha atuasaun sira, maib\u00e9 atu evita no minimiza espasu ba reazen no protestu sira ne\u2019eb\u00e9 la neses\u00e1riu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">JSMP konsiente katak Governu iha kompet\u00e9nsia tuir lei atu halo jestaun ba dom\u00edniu p\u00fabliku no privada sira ba interese koletiva ka interese kom\u00fan, maib\u00e9 m\u00f3s Governu iha dev\u00e9r atu asegura katak prosesu hotu tenke tuir lei. Ne\u2019e prinsipalmente atu asegura katak entidade relevante sira kumprimenta ka halo tuir pasu administrativu sira hotu ne\u2019eb\u00e9 lei hatuur, inklui atu halo tuir garantia sira ne\u2019eb\u00e9 lei estabelese iha rejime jur\u00eddiku espropriasaun nian.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">JSMP kumpriende katak iha okaziaun balun Governu presiza ezerse kompet\u00e9nsia koersiva atu impoin autoridade no implementa lei, maib\u00e9 Governu tenke iha fleksibilidade no haree m\u00f3s ba iha realidade katak povu afetadu sira maioria nia kapasidade no ko\u00f1esimentu ne\u2019eb\u00e9 limitadu. Ida-ne\u2019e ezije governante sira atu iha sensibilidade extra no esplora opsaun alternativa no, kreatividade hodi ajusta no reflete ba situasaun hirak ne\u2019e. Tanba ne\u2019e, JSMP fiar katak aprosimasaun liuhosi di\u00e1logu nu\u2019udar meiu ida efetivu liu atu promove komunikasaun no entendimentu entre Governu no komunidade afetadu sira.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Di\u00e1logu ne\u2019e bele introd\u00fas no aprezenta liuhosi forma no estrat\u00e9jia oioin. Purzemplu alende liuhosi f\u00f3rum aberta no direta ho komunidade afetadu sira, bele m\u00f3s transmite liuhosi pamfletu, ka liuhosi meiu komunikasaun sosi\u00e1l sira seluk no an\u00fansia iha sentru informasaun p\u00fabliku sira, m\u00eddia elektr\u00f3nika no espasu sira ne\u2019eb\u00e9 bele garante katak informasaun sira to\u2019o ba komunidade mantein kredivel, aut\u00eantiku no lakotu no la hetan distorsaun iha dalan klaran. Informasaun hirak ne\u2019e bele m\u00f3s inklui dadus kona-ba afetadu sira ne\u2019eb\u00e9 hetan ona indemnizasaun no sira ne\u2019eb\u00e9 seidauk, atu nune\u2019e bele fasilita ekipa sira iha terrenu atua ho rig\u00f3r, apropriadu no ba loos ninia alvu,&#8221; Iha komunidadu ne&#8217;e esplika.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Iha komuniakdu ne&#8217;e mos explika katak, Iha Lei N. 8\/2017 kona-ba Lei Expropriasaun ba Utilidade P\u00fablika, hatuur ona prins\u00edpiu b\u00e1ziku sira atu guia no orienta entidade relevante sira atu respeitu no asegura katak atuasaun sira ne\u2019e kaer-metin ba prins\u00edpiu legalidade, justisa, igualdade, proporsionalidade imparsialidade no boa-f\u00e9.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aleinde ne\u2019e, lei ne\u2019e ezije entidade relevante sira tenke kumprimenta prosedimentu espropriasaun ne\u2019eb\u00e9 inklui informasaun ba aktu espropriasaun nian, iha planeamentu projeitu, estudu kona-ba impaktu sosi\u00e1l no planu realojamentu proviz\u00f3riu ba afetadu sira. Partikularmente iha Artigu 9 hosi lei referidu, destaka dever entidade respons\u00e1vel sira ne\u2019eb\u00e9 intervein iha prosesu, tenke asegura katak, durante implementa prosesu espropriasaun, sei foti medida neses\u00e1ria hotu-hotu atu f\u00f3-hatene interesadu ka komunidade afetadu sira kona-ba sira-nia direitu ne\u2019eb\u00e9 inklui direitu atu konsulta, direitu ba indemnizasaun antes eviksaun, fatin ba realojamentu tempor\u00e1riu, no hetan reprezentasaun hosi advogadu ka aprezenta rekursu administrativa no judisi\u00e1l kona-ba desizaun relevante sira relasiona ho prosesu ne\u2019e bainhira sira sente la justu ka prosesu ne\u2019e la tuir lei.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">JSMP fiar metin katak bainhira prosesu hirak ne\u2019e halo-tuir faze no pasu hirak ne\u2019eb\u00e9 lei estabelese, Governu sei goja elojia no apresiasaun hosi p\u00fabliku no inklui komunidade afetadu sira. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">JSMP apela entidade no autoridade sira ne\u2019eb\u00e9 iha pap\u00e9l institusion\u00e1l hodi proteze no defende direitu umanu hanesan PDHJ no Instituto para a Defesa dos Direitos da Crian\u00e7a (INDDICA) no instituisaun relevante sira seluk, proativu iha terrenu hodi halo kordenasaun no hola medida neses\u00e1riu sira imidiatu atu prevene pot\u00e9nsia risku ba violasaun ka irregularidade sira.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Iha ambitu ida-ne\u2019e, Minist\u00e9riu Solidaridade Sosi\u00e1l, Minist\u00e9riu Edukasaun, Sekret\u00e1riu Estadu ba Igualdade tenke hola pap\u00e9l ativu hodi responde ba efeitu sira ne\u2019eb\u00e9 akontese durante atuasaun iha terrenu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David da Costa Relasiona ho eviksaun ne&#8217;ebe maka governu hala&#8217;o liuhosi Sekret\u00e1riu Estadu Asuntu Toponomia organizasaun Urbana (SEATOU) Iha Kapital Dili ne\u2019e, Judicial System Monitoring Program (JSMP) apela entidade no autoridade sira ne\u2019eb\u00e9 iha pap\u00e9l institusion\u00e1l hodi proteze no defende direitu umanu hanesan PDHJ no Instituto para a Defesa dos Direitos da Crian\u00e7a (INDDICA) [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":20059,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-20058","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20058","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20058"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20058\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20061,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20058\/revisions\/20061"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20059"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20058"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20058"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20058"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}