{"id":20247,"date":"2025-02-20T23:12:02","date_gmt":"2025-02-20T14:12:02","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=20247"},"modified":"2025-02-20T23:12:05","modified_gmt":"2025-02-20T14:12:05","slug":"sei-feto-la-hetan-rai-no-propriedade-sira-sei-lakon-direitu-moris-diak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2025\/02\/20\/sei-feto-la-hetan-rai-no-propriedade-sira-sei-lakon-direitu-moris-diak\/","title":{"rendered":"SEI: Feto La hetan Rai no Propriedade Sira,\u00a0 Sei Lakon Direitu Moris Diak"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Reportajen David Costa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sekret\u00e1ria Estadu Igualdade (SEI), Bainhira feto sira &nbsp;laiha direitu ba rai no propriedade sira, maka feto sira sei lakon nia direitu ba moris diak, moris independente iha ekonomia, no moris livre husi ki&#8217;ak no diskriminasaun no viol\u00e9nsia sira.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sekret\u00e1ria Estadu Igualdade (SEI), Elvina Sousa Carvalho, hateten,&nbsp; Feto sira maka laiha&nbsp; direitu hetan rai ne\u2019e, sira mos sei lakon direitu ba moris di\u2019ak. Tanba ne&#8217;e persija halo asaun ruma liu husi establese pol\u00edtika hodi fo protesaun ba Sobrevivinte husi VBJ, Hasa\u2019e ko\u00f1esimentu autor judisial sira no hasae konsiensia publika kona-ba direitu ba rai no propiedade ba feto no mane sira.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Ita hotu hatene katak wainhira feto ida la iha direitu ba rai no propriedade sira, maka feto ne&#8217;e sei lakon nia direitu ba moris diak, moris independente iha ekonomia, no set\u00f3r sira seluk,&nbsp; no moris livre husi kiak no diskriminasaun no viol\u00e9nsia sira,&#8221; dehan SEI Elvina Sousa Carvalho, bainhira partisipa iha lansamentu relatoriu peskiza kona-ba, asesu ba justisa rai no priopiedade ba sobrevivente VBJ iha Timor-Leste, Kinta 20\/02.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tanba ne&#8217;e, SEI, MJ no SERP no Fokupers sei servisu hamutuk liutan,&nbsp; liuliu iha implementasaun rekomendasaun Komprimisu j\u00e9neru sira, hodi haforsa lian sobrevivente sira nian ba direitu rai no propriedade sira.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ohin loron,&nbsp; hirak ne&#8217;ebe iha ne&#8217;e, sai sasin ba rezultadu kordenasaun servisu hamutuk ne\u2019eb\u00e9 sei aselera progresu ba protesaun ba sobrevivente VBJ nia direitu ba rai no propriedade sira hodi nune&#8217;e, sira bele hatutan sira nia moris ho dignu, iha direitu no livre husi diskriminsaun, esteriotipu no violasaun oin-oin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Ita hatene katak wainhira ita investe iha feto nia moris diak, mak sei produs familia ho rendimentu ne\u2019ebe diak, jerasaun foun ho kualidade edukasaun ne\u2019eb\u00e9 diak, jerasaun foun ho sa\u00fade no nutrisaun diak no ikus mai bele kontribui ba dezenvolvimentu nasaun nian,&#8221;&nbsp; Nia hateten.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Alende ne&#8217;e m\u00f3s, SEI&nbsp; hato&#8217;o parabens ba Fokupers, ne\u2019eb\u00e9 foti inisiativa atu hah\u00fa halo estudu kona-ba Asesu ba justisa, rai no propriedade liuliu ba sobrevivente viol\u00e9nsia bazeia ba j\u00e9neru iha Timor-Leste ne\u2019eb\u00e9 ohin halo lansa hamutuk ba iha p\u00fabliku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Estudu ida ne\u2019e \u00faniku tamba foku ba sobrevivente husi Viol\u00e9nsia Bazeia ba J\u00e9neru hasoru no hetan dezafiu ohin-ohin kona-ba asesu ba rai no priopiedade iha sosiedade ho sistema Patrinilear no matrilinear sira.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Peskiza ne&#8217;e mos hatudu katak Sobrevivente viol\u00e9nsia bazeia ba j\u00e9neru ho estatutu \u201cuni\u00e3o de facto\u201d ka kaben barlaqueadu monog\u00e1miku nu\u2019udar grupu mais vulner\u00e1vel iha limitasaun asesu ba rai no propriedade sira.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Deskobrementu husi peskiza ne\u2019e, fornese dadus no f\u00f3- hanoin ba parte hotu-hotu atu halo esfosu maka\u2019as hodi halo advokasia ba mudansa lei, pol\u00edtika no mudansa iha ema-nia hanoin, hahalok ka atitude sira iha moris komunidade nian, no hasa\u2019e kapasitasaun ba parte judisi\u00e1l, konsellu suku, no parte interesante seluk hodi hah\u00fa hasa\u2019e ema-nia ko\u00f1esimentu ba import\u00e1nsia feto iha direitu ba rai no propriedade produtivu sira seluk.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nja explika, SEI hanesan Instituisaun Governu&nbsp; ne\u2019eb\u00e9 koordena no halo advokasia ba implementasaun ba abordajen integradu j\u00e9neru iha li\u00f1a minist\u00e9riu sira, hodi asegura lei, pol\u00edtika no programa sira promove igualdade j\u00e9neru no prevensaun ba viol\u00e9nsia bazeia ba j\u00e9neru. Liuhusi kompromisu j\u00e9neru ne\u2019eb\u00e9 Estadu adopta hanesan Rekomendasaun CEDAW no Deklarasaun Maubisse sei integra iha pol\u00edtika,lei no programa no orsamentu li\u00f1a minist\u00e9riu nian liuliu minist\u00e9riu sanulu resin walu (18) hirak ne\u2019eb\u00e9 implementa Deklarasaun Maubisse.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Minist\u00e9riu Justisa no liuliu Sekretaria Estadu ba Rai no Propriedade (SERP), sai hanesan minist\u00e9riu xave iha implementasaun Deklarasaun Maubisse liuliu iha sira nia knaar atu garante katak feto rur\u00e1l 50% hetan ona informasaun kona-ba Lei ba Rai no Propriedade; &nbsp;no garante katak feto rur\u00e1l 20% iha ona asesu ba rai no propriedade no sai ona na\u2019in ba Rai; no hadi\u2019ak kapasidade Instituisaun atu fornese dadus dezegregadu tuir seksu no kategoria hanesan feto no mane, ema ho defisi\u00e9nsia, \u00e1rea jeogr\u00e1fika (urbana no rur\u00e1l) no tinan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Deskobrementu husi peskiza ida nee, sai hanesan referensia ba Ministeriu Justisa, Sekretariu Estadu ba Rai no Propriedade no Sekretariu Estadu ba Igualdade atu servisu hamutuk liutan hodi hare ba dezafiu hirak ne\u2019eb\u00e9 feto sobrevivente husi VBJ hasoru no oinsa mak bele resolve problemea ne\u2019eb\u00e9 sira hasoru liu husi hamosu lei ka pol\u00edtika sira, hasae konesimentu autor judisial sira no lideransa komunitaria&nbsp; no ikus liu mak hasa&#8217;e konsiensia publika kona-ba importansia feto asesu ba rai no propriedade liuhusi meus oinoin inklui m\u00eddia sira hodi hamenus&nbsp; atitude negative mai husi Sistema patriak\u00e1l ne\u2019eb\u00e9 domina iha sosiedade nia laran.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David Costa Sekret\u00e1ria Estadu Igualdade (SEI), Bainhira feto sira &nbsp;laiha direitu ba rai no propriedade sira, maka feto sira sei lakon nia direitu ba moris diak, moris independente iha ekonomia, no moris livre husi ki&#8217;ak no diskriminasaun no viol\u00e9nsia sira. Sekret\u00e1ria Estadu Igualdade (SEI), Elvina Sousa Carvalho, hateten,&nbsp; Feto sira maka laiha&nbsp; direitu hetan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":20248,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-20247","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20247","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20247"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20247\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20250,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20247\/revisions\/20250"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20248"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20247"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20247"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20247"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}