{"id":20324,"date":"2025-02-28T12:56:00","date_gmt":"2025-02-28T03:56:00","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=20324"},"modified":"2025-03-04T12:57:20","modified_gmt":"2025-03-04T03:57:20","slug":"me-sei-no-inddica-la-tolera-asediu-seksual-no-violensia-iha-eskola","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2025\/02\/28\/me-sei-no-inddica-la-tolera-asediu-seksual-no-violensia-iha-eskola\/","title":{"rendered":"ME, SEI No INDDICA La Tolera As\u00e9diu Seksu\u00e1l no Viol\u00e9nsia iha Eskola"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen Juvinal Cabral<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Minist\u00e9riu Edukasaun hetan informasaun hosi alin-estudante no fam\u00edlia rua iha semana ida ne&#8217;e ho alegasaun Diret\u00f3r Eskola rua iha Dili, ne&#8217;eb\u00e9 funsion\u00e1riu p\u00fabliku, komete as\u00e9diu seksu\u00e1l.<\/p>\n\n\n\n<p>Minist\u00e9riu Edukasaun liuhosi Diresaun Nasional Ensinu Sekund\u00e1riu no Inspesaun Jer\u00e1l Edukasaun halo ona avaliasaun prelimin\u00e1r no rekolle informasaun b\u00e1ze kona-ba alegasaun sira ne&#8217;e.<\/p>\n\n\n\n<p>Ministra Edukasaun haree ho s\u00e9riu alegasaun sira ne&#8217;e no koordena kedas ho Instituto Nacional para a Defesa dos Direitos da Crian\u00e7a (INDDICA), nu&#8217;udar entidade espesializada haree ba direitu labarik, no Sekretaria Estadu Inkluzaun, nu&#8217;udar entidade koordenadora implementasaun Planu Asaun Nasional Kombate Viol\u00e9nsia Bazeia ba J\u00e9neru.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cOhin Minist\u00e9riu Edukasaun hamutuk Sekret\u00e1ria Estadu Inkluzaun no Presidente INDDICA halo konfer\u00e9nsia imprensa ida-ne&#8217;e hodi espresa katak sei la tolera no kondena hahalok hosi kualk\u00e9r diret\u00f3r ka manorin sira ne&#8217;eb\u00e9 hanesan as\u00e9diu seksu\u00e1l.<\/p>\n\n\n\n<p>Timor-Leste iha ona zero toler\u00e1nsia ba as\u00e9diu seksu\u00e1l iha eskola, no sira ne&#8217;eb\u00e9 halo sei sujeitu ba prosesu dixiplin\u00e1r no hetan sansaun ne&#8217;eb\u00e9 adekuadu,\u201ddehan Ministra Edukasaun Dulce de Jesus Soares, iha komunikandu imprensa, Villa Verde 28\/02\/2025.<\/p>\n\n\n\n<p>Eskola hotu-hotu iha Timor-Leste tenke sai fatin seguru ba estudante sira hotu, liuliu estudante-feto no labarik sira.<\/p>\n\n\n\n<p>As\u00e9diu seksu\u00e1l hanesan infrasaun dixiplin\u00e1r ne&#8217;eb\u00e9 s\u00e9riu no tenke hetan asaun ne&#8217;eb\u00e9 reflete ba ninia seriedade. As\u00e9diu seksu\u00e1l iha eskola sira hasoru estudante viola direitu labarik ne&#8217;eb\u00e9 prev\u00e9 ona iha Konstituisaun no m\u00f3s iha Konvensaun Direitu Labarik.<\/p>\n\n\n\n<p>ME esplika orientasaun Komisaun Funsaun P\u00fablika Prevensaun no Kombate As\u00e9diu Seksu\u00e1l aprova iha tinan 2017. Minist\u00e9riu Edukasaun hah\u00fa 2018 m\u00f3s determina tiha ona infrasaun dixiplin\u00e1r espes\u00edfiku kona-ba as\u00e9diu seksu\u00e1l halo hosi manorin sira iha \u00e1mbitu rejime dixiplin\u00e1r karreira dosente.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cME m\u00f3s bandu as\u00e9diu seksu\u00e1l halo hosi estudante sira hasoru estudante liuhosi diploma ministeri\u00e1l kona-ba dixiplina estudante siklu 3 no ensinu sekund\u00e1riu.<\/p>\n\n\n\n<p>As\u00e9diu seksu\u00e1l m\u00f3s hanesan viol\u00e9nsia bazeia ba j\u00e9neru no tuir Planu Asaun Nasion\u00e1l Kombate Viol\u00e9nsia Bazeia ba J\u00e9neru, Governu kompromete ona atu foti asaun hodi prevene no kombate as\u00e9diu seksu\u00e1l.\u201d dehan Ministra edukasaun<\/p>\n\n\n\n<p>Alegasaun as\u00e9diu seksu\u00e1l ne&#8217;eb\u00e9 komete hosi manorin reprezenta violasaun dev\u00e9r \u00e9tiku-profision\u00e1l no tuir regra aplik\u00e1vel tenke loke prosesu dixiplin\u00e1r lidera hosi Komisaun Funsaun P\u00fablika tuir regra sira iha Estatutu Funsaun P\u00fablika.<\/p>\n\n\n\n<p>Halo piadas ho natureza seksu\u00e1l, halo presaun atu namora, hatudu foto ho konte\u00fadu seksu\u00e1l, obriga ka ameasa ema ida atu halo asaun seksu\u00e1l hafoer ambiente eskola.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cTuir regra sira manorin ka funsion\u00e1riu sira hotu labele iha relasaun \u00edntimu ho estudante, no nunka bele uza sira-nia kbi\u2019it ka pozisaun hodi ezije atividade seksu\u00e1l ka hetan vantajen seksu\u00e1l hosi kualk\u00e9r membru komunidade edukativu nian.<\/p>\n\n\n\n<p>As\u00e9diu seksu\u00e1l lori impaktu negativu ba v\u00edtima, hanesan trauma, ta&#8217;uk, izola a&#8217;an, ta&#8217;uk atu mai eskola, moe no ikus mai bele lori susar atu labarik dezenvolve ninia a&#8217;an tuir ninia direitu.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Ministra Edukasaun hatutan nia&nbsp; f\u00f3 ona instrusaun ba Inspetora Jer\u00e1l Edukasaun hatama ona pedidu kedas ba Komisaun Funsaun P\u00fablika hodi loke prosesu dixiplin\u00e1r urjente. Minist\u00e9riu Edukasaun m\u00f3s husu ba Komisaun Funsaun P\u00fablika atu halo suspensaun preventiva, tuir Estatutu Funsaun P\u00fablika no Estatutu Karreira Dosente.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cIta hein prosesu dixiplin\u00e1r la&#8217;o, no ami espera katak KFP sei foti duni haktu hodi f\u00f3 suspensaun preventiva ba funsion\u00e1riu sira sujeitu ba prosesu sira ne&#8217;e hodi garante kontinuasaun hosi prosesu ensinu-aprendizajen sein tau labarik iha risku nia laran.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Minist\u00e9riu Edukasaun, SEI no INDDICA agradese alin-feto sira-nia korajen atu informa ba Inan-Aman no m\u00f3s atu halo keixa mai iha Minist\u00e9riu Edukasaun. Ministra Edukasaun rasik kontaktu ona fam\u00edlia sira atu ko&#8217;alia diretu ho estudante no fam\u00edlia hodi informa asaun ne&#8217;eb\u00e9 Minist\u00e9riu Edukasaun foti ona.<\/p>\n\n\n\n<p>ME haktuir Timor-Leste sei elabora hela Planu Asaun Nasion\u00e1l ba Labarik &nbsp;no Planu Asaun Viol\u00e9nsia kontra Labarik ne&#8217;eb\u00e9 sei m\u00f3s integra kestaun viol\u00e9nsia seksu\u00e1l iha fatin hotu hasoru labarik, inklui iha eskola. Hanesan ne&#8217;e viol\u00e9nsia oinoin iha eskola, f\u00edziku, psikol\u00f3jiku ka seksu\u00e1l, sei sai preokupasaun bo&#8217;ot hosi entidade oinoin ne&#8217;eb\u00e9 sei serbisu hamutuk.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha fatin hanesan prezidente Institu&nbsp; Nasion\u00e1l&nbsp; Defeza Direitu ba Labarik INDDICA, Dinorah Grandeiro m\u00f3s hakarak husu labarik sira ne&#8217;eb\u00e9 sai v\u00edtima hosi hahalok as\u00e9diu seksu\u00e1l no viol\u00e9nsia seluk atu kontinua estuda.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;\u201cINDDICA sei monitora situasaun hodi garante ambiente di&#8217;ak ba labarik sira hotu no m\u00f3s bele akompa\u00f1a labarik sira, karik presiza\u201ddehan prezidente INDDICA iha komunikandu imprensa.<\/p>\n\n\n\n<p>Nune\u2019e mos iha fatin hanesan&nbsp; Sekretaria Estadu Inkluzaun&nbsp; SEI, Albina Marsal Carvalho hakarak husu ba familia estudante alin sira atu apoiu alin sira no garante katak la f\u00f3 sala ba alin estudante ne&#8217;eb\u00e9 sai v\u00edtima as\u00e9diu seksu\u00e1l. Sala-na&#8217;in mak ema ne&#8217;eb\u00e9 komete as\u00e9diu seksu\u00e1l.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cNom\u00f3s espera katak iha futuru, eskola sira sei iha kapasidade atu f\u00f3 akonsellamentu ba estudante sira\u201d dehan Sekretaria Estadu Inkluzaun&nbsp; SEI, Albina Marsal Carvalho iha komunikandu imprensa.<\/p>\n\n\n\n<p>Minist\u00e9riu Edukasaun, SEI no INDDICA sei kontinua serbisu hamutuk hodi promove eskola no fatin hotuhotu seguru ba ita-nia alin labarik no estudante sira bele ho livre aprende.<\/p>\n\n\n\n<p>Minist\u00e9riu Edukasaun, SEI no INDDICA mos enkoraja nafatin ba estudante sira labele tauk atu ko\u2019alia sai bainhira mosu asediu sexual ka violasaun oioin iha eskola.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Juvinal Cabral Minist\u00e9riu Edukasaun hetan informasaun hosi alin-estudante no fam\u00edlia rua iha semana ida ne&#8217;e ho alegasaun Diret\u00f3r Eskola rua iha Dili, ne&#8217;eb\u00e9 funsion\u00e1riu p\u00fabliku, komete as\u00e9diu seksu\u00e1l. Minist\u00e9riu Edukasaun liuhosi Diresaun Nasional Ensinu Sekund\u00e1riu no Inspesaun Jer\u00e1l Edukasaun halo ona avaliasaun prelimin\u00e1r no rekolle informasaun b\u00e1ze kona-ba alegasaun sira ne&#8217;e. Ministra Edukasaun haree [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":20325,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-20324","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20324","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20324"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20324\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20327,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20324\/revisions\/20327"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20325"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20324"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20324"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20324"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}