{"id":20515,"date":"2025-04-24T09:07:49","date_gmt":"2025-04-24T00:07:49","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=20515"},"modified":"2025-04-24T09:07:51","modified_gmt":"2025-04-24T00:07:51","slug":"formasaun-direitu-umanu-no-inkluzaun-sosial-protesaun-ba-ema-ho-defisiensia-no-lgbtqi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2025\/04\/24\/formasaun-direitu-umanu-no-inkluzaun-sosial-protesaun-ba-ema-ho-defisiensia-no-lgbtqi\/","title":{"rendered":"Formasaun Direitu Umanu no Inkluzaun Sosial, Protesaun Ba Ema ho Defisi\u00e9nsia no LGBTQI"},"content":{"rendered":"\n<p><em><strong>Reportajen Juvinal Cabral<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Asosiasaun HAK servisu hamutuk ho Plan International Timor-Leste, AHDMTL (Asosiasaun Halibur Difisiensia Matan Timor-Leste) no Arcoiris Timor-Leste (ATL) apoiu finanseiru husi Uniaun Europeia (UE) implementa programa ba Ema ho Defisiensia (EhD) no Komunidade Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender, Queer and Intersex (LGBTQI) iha Munisipiu Dili, Ainaro no Ermera kompostu Suku 12.<\/p>\n\n\n\n<p>Programa ne&#8217;e foka ba promove no garantia direitu ba ema ho defisiensia hodi partisipa masimu iha sosiedade no garantia implementasaun konvensaun direitu ba ema ho defisiensia iha nivel politika no planu asaun sira.<\/p>\n\n\n\n<p>Workhsop kona-ba &#8220;Direitu Umanu no Inkluzaun Sosial&#8221;. Workhsop ida ne&#8217;e ho objetivu prinsipal atu Entidade Estadu-bele atualiza komitmentu politika, lei no programa liga ho protesaun ba ema ho defisiensia no LGBTQI+ iha Timor-Leste nune&#8217;e m\u00f3s meius ida atu hasae konsiensia publiku kona-ba direitus umanus partikulamente ba asuntu ema ho defisiensia no LGBTQI+ ba p\u00fabliku.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cPrograma ida ne\u2019e Organizasaun Plan internasional loke hanesan cool prposal ida, ha\u2019u hanoin sosiedade hotu hatene katak asosiasaun HAK organizasaun ida ne\u2019ebe mak koalia liu ba asuntu direitos humanos entaun iha momentu ida ne\u2019e HAK submete nia resposta ida ba iha plan depois Plan mos fo nia feed back katak pozitivu tebes bainhira HAK intervem ida ne\u2019e,\u201d dehan Feliciano da Costa Araujo Diretor ezekutivu Asosiasaun HAK iha salaun HAK 23\/04.<\/p>\n\n\n\n<p>Diretor ne\u2019e hateten tanba saida mak sira koalia kona ba direitos humanos liga ho asuntu rua ne\u2019e maibe atu hateten ba sosiedade para atu hapar ema barak dalaruma konfuzaun uituan kona ba direitu ho direitos humanos entaun tenke separa signifika hanesan ne\u2019e tenke kompriende uluk se direitu hanesan sidadaun mak oinsa.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cIta haree ba iha komunidade rua mak HAK realiza formasaun sobre ba komunidade rua ne\u2019e maluk sira defisiensia no maluk Lesbian Gay Biseksual Transgender Queer and Intersex (LGBTQI) sira ne\u2019e kategoria hanesan risku ohin parte husi MSSI mensiona sira bele hetan risku deskriminasaun, stigma, hetan violasaun ida ne\u2019e iha sira nia moris\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba ida ne\u2019e mak asosiasaun HAK hakarak atu konvida no fo formasaun ka sensiviliza iha maluk autoridade sira husi parte munisipiu Ermera no Ainaro depois inklui maluk sosiedade sivil balun, para hodi bele hapar oinsa mak atu bele servisu integradu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2018\u2019Ministerio&nbsp; Solidaridade Sosial no Inkluzaun (MSSI) servisu hamutuk ho maluk defisiensia sira no ita nia maluk sira diverdidade para asegura katak ita nia maluk sira ne\u2019e iha&nbsp; nia moris loro-loron sira nia atividade, sira nia bem estar sosial ne\u2019e ita bele responde tuir ita nia planu atividades sira ne\u2019ebe antes responde ita nia maluk sira ne\u2019e nia ezizensia,\u201d dehan Manuela Oliveira Martins Diretora Diresaun Nasional DNRS-MSSI, iha salaun HAK.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia hatutan iha MSSI diresaun nasional ida ba asuntu portadores ba difisiensia nian&nbsp; ba dados sira ne\u2019e sira nia diresaun ne\u2019e konserva atu hetan dadus ne\u2019e&nbsp; mak husi diresaun ne\u2019ebe responsavel no tutela ba servisu ba ema ho defisiensia.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cIha ita nia sosiedade la ema hotu ita nia maluk defisiensia naran sira diversidade ne\u2019e goja sira nia direitu ate familia rasik mos ita nia maluk sira ne\u2019e hetan diskriminasaun aman sira, tiu sira, inan sira mos dalaruma halo diskriminasaun oan defisiensia no ita nia maluk sira komunidade LGBTQI\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Diretora hateten deskriminasaun, buling,&nbsp;&nbsp;&nbsp; abuzu fiziku, abuzu sexual dalaruma mos sira haree kaju sira violasaun sexual akontese ba maluk sira ne\u2019e, maibe nia la dehan 100% maluk sira ne\u2019e la hetan tratamentu at, maluk sira ne\u2019e iha sosiedade sira no komunidade baze dalabarak hetan hela tratamentu sira ne\u2019e&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cFila fali ba ita ida-idak ita nia familia ita nia sosiedade, ita nia komunidade rasik, ita nia entidade relevante sira ita nia papel mak oinsa ita divulga informasaun, sosializa servisu sira ne\u2019ebe merese ba ita nia maluk sira ne\u2019e servisu hamutuk ho autoridade sira xefe suku, xefe aldeia sira esforsu ita halo hein katak too loron ida ita nia maluk sira ne\u2019e hetan duni ezijensia ba sira nia bem estar sosial ne\u2019ebe mak sira ezizi katak la iha deskriminasaun ona ba sira, la iha tratamentu at ba sira.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Diretora esplika tanba ne\u2019e mak governu la bele servisu mesak liuliu MSSI no hanoin katak entidades relevante, organizasaun sosiedade sivil, autoridade lokal sai hanesan matan tilun iha baze hamutuk hodi fo duni asistensia ba sira nia direitu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Juvinal Cabral Asosiasaun HAK servisu hamutuk ho Plan International Timor-Leste, AHDMTL (Asosiasaun Halibur Difisiensia Matan Timor-Leste) no Arcoiris Timor-Leste (ATL) apoiu finanseiru husi Uniaun Europeia (UE) implementa programa ba Ema ho Defisiensia (EhD) no Komunidade Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender, Queer and Intersex (LGBTQI) iha Munisipiu Dili, Ainaro no Ermera kompostu Suku 12. Programa ne&#8217;e [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":20516,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-20515","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20515","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20515"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20515\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20518,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20515\/revisions\/20518"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20516"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20515"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20515"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20515"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}