{"id":20572,"date":"2025-05-01T19:35:34","date_gmt":"2025-05-01T10:35:34","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=20572"},"modified":"2025-05-01T19:35:37","modified_gmt":"2025-05-01T10:35:37","slug":"salariu-115-la-sufisiente-ba-laurentina-ho-oan-nain-6-kstl-risku-ba-moris-susar-kombate-kiak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2025\/05\/01\/salariu-115-la-sufisiente-ba-laurentina-ho-oan-nain-6-kstl-risku-ba-moris-susar-kombate-kiak\/","title":{"rendered":"Sal\u00e1riu $115 la Sufisiente ba Laurentina ho oan nain 6, KSTL: Risku ba Moris, Susar Kombate Kiak"},"content":{"rendered":"\n<p><em>Reportajen Adroaldo &#8220;Saretukau&#8221;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Laurentina da Costa, &#8220;Ha&#8217;u sei servisu dom\u00e9stika, servisu iha Delta (asistente uma), sal\u00e1riu mak $115, ha&#8217;u sente ida ne&#8217;e la sufisiente mai ha&#8217;u nia uma laran, tanba ha&#8217;u faluk, iha oan na&#8217;in 6, $115 ne&#8217;e, hirak mak ba sira-nia eskola, no hira mak ha&#8217;u gasta loro-loron.&#8221;<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Loron mundial ba traballador 1 de Maiu, hanesan loron ne&#8217;eb\u00e9 atu dignifika traballador sira, liu-liu traballador seitor non-formal, formal, sira ne&#8217;eb\u00e9 sempre hasoru problema ho empregador no sal\u00e1riu, maib\u00e9 haree ba realidade sal\u00e1riu m\u00ednimu iha Timor-Leste seidauk kondiz ho gastu nesesidade loro-loron nian mak iha.<\/p>\n\n\n\n<p>Traballadora dom\u00e9stika Laurentina da Costa, ne&#8217;eb\u00e9 partisipa iha marxa ba selebrasaun loron mundial traballador, realiza hosi Konfederasaun Sindikatu Traballador Timor-Leste (KSTL), katak,<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Ha&#8217;u hakarak husu ba governu tau matan ba ami-nia preokupasaun sira ne&#8217;e, aselera lalais ami-nia sal\u00e1riu m\u00ednimu ba $150.&#8221;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Inan faluk ne&#8217;e, servisu hamos uma laran, fase ropa, te&#8217;in no haree labarik. Nia hela de&#8217;it ho empregador hodi servisu, nune&#8217;e, nia servisu la tuir <em>standard<\/em> oras ne&#8217;eb\u00e9 governu tau, nia servisu to&#8217;o kalan boot.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Ba ha&#8217;u oras servisu laiha, ha&#8217;u hela ho sira entaun 24 jam, to&#8217;o kalan boot dehan para mak para, labarik toba mak ita foin para.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Remixio oan ne&#8217;e haktuir, nia mai servisu iha Dili hafoin nia la&#8217;en-kaben mate. Nia oan sira hela ho sira-nia Pai nia feton iha Ermera. Hafoin simu osan mak nia haruka oan sira nian.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Desde sira-nia apa mate iha 2018, ha&#8217;u tun mai servisu iha 2020 to&#8217;o hela agora, sira iha ne&#8217;eb\u00e1, fula-fulan ha&#8217;u kirim oituan ba sira oituan ba ha&#8217;u.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Nia oan ida primeiru tinan 18, no ida ikun tinan 6. Sira na&#8217;in 6 ne&#8217;e, na&#8217;in rua to&#8217;o ona banku sekund\u00e1riu, tolu sei eskola prim\u00e1ria no ida ki&#8217;ik mak seidauk eskola.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Ha&#8217;u simu $115, ha&#8217;u foti mak $15, $100 ha&#8217;u haruka ba ha&#8217;u nia oan sira. Sira na&#8217;in rua bele uza $80, $20 fo ba sira nia alin sira. Karik ha&#8217;u hola fos la to&#8217;o, fos tenki foti iha keos na&#8217;in sira, fulan to&#8217;o mak ha&#8217;u selu.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Inan-faluk ne&#8217;e, sente triste, tanba husik hela nia oan sira hodi mai buka moris iha Dili, tanba neseside loro-loron atu husu ba s\u00e9?<\/p>\n\n\n\n<p>Entre tantu, Almerio Vila Nova, Prezidente KSTL, ezije governu urjentemente atu hasa&#8217;e sal\u00e1riu m\u00ednimu traballador iha Timor-Leste.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Servisu na&#8217;in sira iha Timor-Leste hasoru dez-igualdade iha n\u00edvel ist\u00f3riku konab\u00e1 sal\u00e1riu m\u00ednimu, ida ne\u2019e to\u2019o ona pontu ne\u2019 ebe kritiku. Ema sira iha rai laran la signifika buat ida ba governante, ba pol\u00edtika na&#8217;in sira no ba empregador boot sira ne\u2019eb\u00e9 iha influ\u00e9nsia. Servisu na&#8217;in sira ne&#8217;eb\u00e9 hetan ignoransia laiha seguransa ba servisu, fo sira nia tempu ba servisu ho oras ne&#8217;eb\u00e9 naruk hodi luta ba sal\u00e1riu ne\u2019ebe mak ki\u2019ik.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Valor sal\u00e1riu minimu $115, tuun kuaze 22% iha tinan 2021, ne\u2019e bazeia ba rezultadu peskiza ILO nian konab\u00e1 sal\u00e1riu m\u00ednimu iha Azia Sudeste. lha tempu hanesan inflasaun ba ai-han no bebidas sa&#8217;e kuaze 60%.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Bainhira kustu ba moris no inflasaun sa\u2018e makas, sei hatuun padraun moris servisu na&#8217;in sira nian. Servisu na&#8217;in ka traballador vulneravel sira sei hetan risku ba moris iha kondisaun mukit no kiak nia laran.&#8221; <\/em>Dehan Almerio.<\/p>\n\n\n\n<p>Sorin seluk, Diretora Working Women Center Timor-Leste, Ricar Pascoela, hatete, governu presiza rev\u00e9 lei laboral tuir promesa ne&#8217;eb\u00e9 halo.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Promete katak kada tinan rua atu rev\u00e9 ba lei laboral nomos sal\u00e1riu m\u00ednimu, tuir los ida ne&#8217;e tenki realiza ona, tanba ita haree katak, ita-nia traballador barak mak metin nafatin ho sal\u00e1riu $115 maib\u00e9 sira-nia moris susar nafatin, sira sei hasoru nafatin oins\u00e1 atu kombate kiak.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Nia ezije ba governu atu haree ba asuntu ne&#8217;e atu nune&#8217;e bele muda traballador sira-nia moris. &#8220;Dala ruma traballador ho sal\u00e1riu $115, uainhira ita husu, sira iha rai osan ba futuru, dala ruma sira laiha, $5 atu rai rasik ba sira-nia aan mos laiha, hanesan traballador sira iha setor formal, no non-formal hanesan traballador dom\u00e9stika, s\u00e1 tan, kuandu sira-nia oan iha na&#8217;in 7, dala ruma nia simu osan fulan ida ne&#8217;e, haruka tomak ba munis\u00edpiu.&#8221; Diretora preokupa.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Situasaun ida-ne&#8217;e, loloos governu presiza tau atensaun, atu kria sal\u00e1riu ne&#8217;eb\u00e9 dignu, ba ita-nia maluk traballador sira, haree ba situasaun ekonomia rai laran, haree folin merkadu oins\u00e1, presiza loke peskiza hosi KSTL halo, peskizador ekonomista sira halo, ida-ne&#8217;e sai baze ida, oins\u00e1 para bele sai mudansa tarefa sal\u00e1riu m\u00ednimu ita nian.&#8221; Nia hatete.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Adroaldo &#8220;Saretukau&#8221; Laurentina da Costa, &#8220;Ha&#8217;u sei servisu dom\u00e9stika, servisu iha Delta (asistente uma), sal\u00e1riu mak $115, ha&#8217;u sente ida ne&#8217;e la sufisiente mai ha&#8217;u nia uma laran, tanba ha&#8217;u faluk, iha oan na&#8217;in 6, $115 ne&#8217;e, hirak mak ba sira-nia eskola, no hira mak ha&#8217;u gasta loro-loron.&#8221; Loron mundial ba traballador 1 de [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":20573,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-20572","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20572","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20572"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20572\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20575,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20572\/revisions\/20575"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20573"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20572"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20572"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20572"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}