{"id":20640,"date":"2025-05-09T09:58:31","date_gmt":"2025-05-09T00:58:31","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=20640"},"modified":"2025-05-11T09:59:34","modified_gmt":"2025-05-11T00:59:34","slug":"ramos-horta-tl-bele-aprende-esperiensia-kona-ba-rekonstrusaun-pos-konflitu-husi-cambodia-nian","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2025\/05\/09\/ramos-horta-tl-bele-aprende-esperiensia-kona-ba-rekonstrusaun-pos-konflitu-husi-cambodia-nian\/","title":{"rendered":"Ramos Horta: TL Bele Aprende Esperi\u00e9nsia Kona-ba Rekonstrusaun Pos-konflitu Husi\u00a0 Cambodia nian"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen David da Costa<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Iha \u00e1mbitu palestra Prezidensia Rep\u00fablika 2025 serie dahuluk, ho tema &#8220;Li\u00e7\u00f5es de Hun SEN do Genoc\u00eddio e Pobreza \u00e1 Liberdade e Properiedade&#8221;. Prezidente Rep\u00fablika (PR) Jos\u00e9 Ramos-Horta, husu Timor-Leste bele aprende esperi\u00e9nsia kona-ba rekonstrusaun pos-konflitu husi povu Kambodia nian<\/p>\n\n\n\n<p>Prezidente Rep\u00fablika, Jos\u00e9 Ramos-Horta, iha nian diskursu, dehan, viajen estraordin\u00e1ria HUN SEN nian no lisaun folin boot sira ne\u2019eb\u00e9 Timor-Leste bele aprende husi Kamboja nia esperi\u00e9nsia kona-ba rekonstrusaun p\u00f3s-konflitu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201dIta boot nia viajen moris hah\u00fa husi funu no estragus ne\u2019eb\u00e9 maka\u2019as to\u2019o rekonstrusaun nasaun ida inkorpora kbiit rezil\u00e9nsial, lideransa, no vizaun.&#8221; Transformasaun Kamboja husi jenos\u00eddiu no pobreza estrema ba nasaun ida iha dalan estabilidade no progresu ekon\u00f3miku mak evid\u00e9nsia ba forsa ita boot nia povu no pol\u00edtika sira ne\u2019eb\u00e9 orienta rekuperasaun not\u00e1vel ida ne\u2019e,&#8221; hateten PR Horta iha&nbsp; palestra Prezidensia Rep\u00fablika 2025 serie dahuluk iha Pal\u00e1siu Prezidensi\u00e1l Bairu-Pite, Sesta 09\/5.<\/p>\n\n\n\n<p>Ramos-Horta dehan, lasu ne\u2019eb\u00e9 kle\u2019an liu tan entre nasaun rua ne\u2019eb\u00e9 partila ist\u00f3ria markadu ho konflitu no rekonstrusaun p\u00f3s-konflitu. Timor-Leste reko\u00f1ese pap\u00e9l fundament\u00e1l HUN SEN nian hodi hametin relasaun bilater\u00e1l sira no ninia kontribuisaun ba prosesu hari&#8217;i p\u00e1s ne\u2019eb\u00e9 oferese lisaun valorozu kona-ba alkansa estabilidade fundament\u00e1l ba dezenvolvimentu nasion\u00e1l.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha fatin hanesan, Samdech Techo HUN SEN iha ninia diskursu prinsip\u00e1l partila viajen not\u00e1vel Kamboja nian husi \u201cTinan Zero\u201d devastador jenos\u00eddiu Khmer Rouge to\u2019o alkansa p\u00e1s no dezenvolvimentu sustendadus.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia haktuir, import\u00e1nsia husi ninia pol\u00edtika manan-manan, ne\u2019eb\u00e9 ho susesu hakotu funu siv\u00edl besik d\u00e9kada tolu la ho ran fakar liuhusi integrasaun pas\u00edfika.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Ha\u2019u sente orgullu tebes sai ema ida ne\u2019eb\u00e9 hah\u00fa luta ho ema haat de\u2019it atu liberta ami nia nasaun kiak husi rejime jenos\u00eddiu ne\u2019eb\u00e9 brut\u00e1l, uza hau nia moris rasik hanesan kapit\u00e1l, hau nia konsi\u00e9nsia patri\u00f3tiku ne\u2019eb\u00e9 boot hanesan forsa korajen, no hau nia matenek hanesan kompas orientad\u00f3r ida&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cBa ha&#8217;u no povu Kamboja, p\u00e1s mak iha folin boot liu no tenke proteje ho kustu saida de\u2019it. Ha&#8217;u komprende katak hah\u00fa funu bele fasil, maib\u00e9 harii no mantein p\u00e1s ne\u2019e difisil tebes,&#8221; haktuir Samdech Techo HUN SEN.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia hatutan, Samdech Techo HUN SEN destaka lisaun kr\u00edtiku tolu husi esperi\u00e9nsia Kamboja nian mak primeiru, propriedade ba nasaun nia destinu mak rikusoin ne\u2019eb\u00e9 folin boot liu hodi prezerva unidade nasion\u00e1l. Bainhira nasaun ida lakon propriedade ninia destinu rasik, inevitavelmente sei sofre divizaun no dezastre. Segundu, komunidade internasion\u00e1l tenke servisu hamutuk hodi salvaguarda p\u00e1s ne\u2019eb\u00e9 eziste, mesmu ho kustu boot, duk\u00e9 buka ka hari&#8217;i p\u00e1s ne\u2019eb\u00e9 lakon ona. Terseiru, mesmu p\u00e1s alkansa ona, sei la dura tempu naruk sein unifikasaun nasion\u00e1l, rekonsiliasaun, justisa sosi\u00e1l, no dezenvolvimentu sustent\u00e1vel no inkluzivu.<\/p>\n\n\n\n<p>Nune&#8217;e m\u00f3s, Ministru Prezid\u00e9nsia Konsellu Ministrus, Agio Pereira, ho lia-menon enseramentu husi Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusm\u00e3o hateten, mensajen solidariedade no rezil\u00e9nsial, hodi dehan katak Timoroan sira la mesak iha esperi\u00e9nsia terus.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Iha ita nia rejiaun, povu barak hasoru ona funu, dezlokasaun no lakon. No ita reko\u00f1ese lider sira ne\u2019eb\u00e9 lori todan ist\u00f3ria, ne\u2019eb\u00e9 hatudu korajen no vizaun, no ne\u2019eb\u00e9 ajuda sira-nia nasaun husi konflitu ba p\u00e1s no husi frajilidade ba forsa,&#8221; Nia esplika.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia husu Prezidente HUN SEN tenke orgullu ho ist\u00f3ria ne\u2019eb\u00e9 konta ohin kona-ba oins\u00e1 uza m\u00e9todu pasifika sira hodi lori p\u00e1s no rekonsiliasaun nasion\u00e1l hafoin per\u00edodu traj\u00e9dia, divizaun no jenos\u00eddiu.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Iha vizita ofisi\u00e1l daruak husi Samdech Techo HUN SEN mai Timor-Leste dezde 2016 marka etapa signifikativu ida hodi hametin lasu amizade no kooperasaun entre Kamboja no Timor-Leste. Relasaun bilateral kontinua dezenvolve liuhusi respeitu m\u00fatuu no aspirasaun hamutuk ba p\u00e1s, estabilidade, no prosperidade iha rejiaun.<\/p>\n\n\n\n<p>Samdech Akka Moha Sena Padei Techo HUN SEN no membru sira delegasaun Kamboja nian remata sira nia vizita ofisi\u00e1l mai Timor-Leste iha loron 9 fulan Maiu tinan 2025.<\/p>\n\n\n\n<p>Alende ne&#8217;e m\u00f3s,&nbsp; Prezidente Rep\u00fablika, Jos\u00e9 Ramos-Horta, kondekora Eis Primeiru Ministru, Reinu Kamboja iha palestra Prezidensia tinan 2025.<\/p>\n\n\n\n<p>Nune&#8217;e, onra prestijiozu ne\u2019e, onra nasion\u00e1l aas liu Timor-Leste nian, entrega durante Palestra Prezidensi\u00e1l S\u00e9rie I ho tema HUN SEN nia Lisaun sira husi jenos\u00eddiu no pobreza ba liberdade no prosperidade.<\/p>\n\n\n\n<p>Samdech Akka Moha Sena Padei Techo HUN SEN serbi ona nia nasaun ho distinsaun durante dekade haat liu. Hah\u00fa husi moris umilde to\u2019o sai Primeiru Ministru Kamboja ne\u2019eb\u00e9 servi tempu naruk liu (1985-2023), Samdech Techo HUN SEN iha knaar importante tebes hodi liberta Kamboja husi rejime jenos\u00eddiu Khmer Rouge, implementa Akordu P\u00e1s Paris, no lidera rekonstrusaun no dezenvolvimentu nasaun nian.<\/p>\n\n\n\n<p>Samdech Techo HUN SEN kontinua ninia servisu ba Kamboja nu\u2019udar Prezidente Konsellu Privadu no eleitu ona nu\u2019udar Prezidente Senadu iha fulan Abril tinan 2024, haforte ninia legadu nu\u2019udar estadista influente liu ida iha \u00c1zia no arkitetu xave ida ba renasimentu modernu Kamboja nian.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David da Costa &nbsp;Iha \u00e1mbitu palestra Prezidensia Rep\u00fablika 2025 serie dahuluk, ho tema &#8220;Li\u00e7\u00f5es de Hun SEN do Genoc\u00eddio e Pobreza \u00e1 Liberdade e Properiedade&#8221;. Prezidente Rep\u00fablika (PR) Jos\u00e9 Ramos-Horta, husu Timor-Leste bele aprende esperi\u00e9nsia kona-ba rekonstrusaun pos-konflitu husi povu Kambodia nian Prezidente Rep\u00fablika, Jos\u00e9 Ramos-Horta, iha nian diskursu, dehan, viajen estraordin\u00e1ria HUN SEN [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":20641,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-20640","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20640","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20640"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20640\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20642,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20640\/revisions\/20642"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20641"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20640"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20640"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20640"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}