{"id":20662,"date":"2025-05-14T23:22:16","date_gmt":"2025-05-14T14:22:16","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=20662"},"modified":"2025-05-15T07:15:10","modified_gmt":"2025-05-14T22:15:10","slug":"indultu-ba-richard-daschbach-neebe-halo-abuzu-seksual-ba-labarik-hak-ida-nee-viola-regras-lei-indultu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2025\/05\/14\/indultu-ba-richard-daschbach-neebe-halo-abuzu-seksual-ba-labarik-hak-ida-nee-viola-regras-lei-indultu\/","title":{"rendered":"Indultu ba Richard Daschbach Ne\u2019ebe Halo Abuzu Seksu\u00e1l ba Labarik, HAK: Ida Ne\u2019e Viola Regras Lei Indultu"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Reportajen Ekipa Neon Metin<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>&#8220;Se Prezidente Ramos Horta deside ho emosional ou karik iha intervensaun ruma ne\u2019ebe mak influensia, ba HAK ida ne\u2019e viola tebes regras indultu nian\u201d.<\/em> Feliciano Araujo<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Governu Timor-Leste submete ona lista indiv\u00edduu na&#8217;in 38 ba Prezidente Jos\u00e9 Ramos-Horta hodi hetan konsiderasaun klem\u00e9nsia ezekutivu nian\u2014entre sira ne&#8217;e, Richard Daschbach, antigu padre kat\u00f3liku ne&#8217;eb\u00e9 hetan kondenasaun tanba akuzasaun oioin kona-ba abuzu seksu\u00e1l ba labarik sira.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ministru Justisa S\u00e9rgio Hornay konfirma ona submisaun ne&#8217;e durante konfer\u00e9nsia imprensa iha loron 12 fulan-Marsu, hodi afirma katak lista ne&#8217;e entrega ona ba primeiru-ministru Xanana Gusm\u00e3o, hafoin ne&#8217;e aprezenta ba Prezidente Rep\u00fablika hodi foti desizaun ikus.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cNu\u2019udar Ministru Justisa, ha\u2019u hato\u2019o lista klemensia ba Primeiru Ministru Xanana hodi aprezenta ba Prezidente, tanba ida ne\u2019e tama iha nia autoridade konstitusional nia okos,\u201d dehan Hornay. &#8220;Sim, Richard Daschbach nia naran inklui. Nia katuas ona, nia tama ona prizaun, no se nia prienxe krit\u00e9riu sira ba klem\u00e9nsia, Prezidente sei deside. Ita labele mantein nia iha prizaun perpetuamente.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Daschbach, antigu amlulik norte-amerikanu, hetan kondenasaun ba tinan 12 iha kadeia tanba halo abuzu seksu\u00e1l ba men\u00f3r sira iha orfanatu Topu Honis, iha enklave Oecusse. Nia kondenasaun iha 2021 tuir funu leg\u00e1l ida ne&#8217;eb\u00e9 dura tinan barak no bolu atensaun internasion\u00e1l tanba natureza grave hosi nia krime sira no nia estatutu uluk nu&#8217;udar l\u00edder espiritu\u00e1l.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Klem\u00e9nsia ne&#8217;eb\u00e9 propoin hamosu protestu hosi grupu direitus umanus sira no defens\u00f3r sira ba sobrevivente sira hosi abuzu seksu\u00e1l. JU&#8217;S (Juridico Social Consultoria), organizasaun asist\u00e9nsia leg\u00e1l ne&#8217;eb\u00e9 reprezenta sobrevivente na&#8217;in 15 hosi abuzu Daschbach nian, espresa alarme bainhira hatene kona-ba oferta indultu nian liuhosi relat\u00f3riu sira hosi m\u00eddia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Iha komunikadu ne&#8217;eb\u00e9 f\u00f3 sai iha loron 13 fulan-Maiu, JU&#8217;S hateten <em>\u201cDesizaun iha Prezidente.Maib\u00e9 se nia iha vontade atu rona v\u00edtima sira nia lian, sira prontu atu hasoru nia no fahe sira nia sentimentu.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Husi v\u00edtima na\u2019in 15 ne\u2019eb\u00e9 reprezenta husi JU\u2019S, balun f\u00f3 sasin iha julgamentu Daschbach nian ne\u2019eb\u00e9 hala\u2019o iha 2019 no 2021 iha Oecusse. Ema na&#8217;in-rua seluk f\u00f3 sasin iha Estadus Unidus, hodi temi sira nia estatutu sidadania duplu. Ikusmai tribun\u00e1l kondena Daschbach ba akuzasaun neen kona-ba abuzu seksu\u00e1l hasoru men\u00f3r sira, hodi kondena nia ba tinan 12, ki&#8217;ik liu hosi kastigu m\u00e1simu tinan 30.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Enkuantu nasaun hein Prezidente Ramos-Horta nia desizaun, debate ne\u2019e kontinua hamosu emosaun ne\u2019eb\u00e9 kle\u2019an, hamosu pergunta fundament\u00e1l sira kona-ba justisa, responsabilizasaun, no direitu sobrevivente sira-nian iha demokrasia p\u00f3s-konflitu Timor-Leste nian.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Diret\u00f3r Ezekutivu Yayasan HAK, Feliciano Araujo ba Neon Metin hateten ba kazu \u00a0Richard Daschbach, presiza hare lai, tanba lei Indultu nian mos presiza atu tetu didiak, katak rekluzu ka prizioneiru ida nebe hetan desizaun definitivu husi Tribunal, mais menus tenke kumpre ona tinan balun husi pena nee rasik.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cPrezidente presiza hare didiak ka identifika no verifika mos husi parte entidade hotu, hanesan serbisu prizunal nian, atu bele rekomenda se mak Prezidente bele fo indultu\u201d<\/em>, dehan Feliciano ba Neon Metin, 14\/05.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia haforsa tan katak se Prezidente Ramos Horta deside ho emosional ou karik iha intervensaun ruma ne\u2019ebe mak influensia, ba HAK ida ne\u2019e viola tebes regras indultu nian<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cPrezidente la tau atensaun ba prosesu indultu nian, ami kondena tebes ida ne\u2019e\u201d<\/em> dehan Diretor HAK.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia dehan indultu ka perdaun nudar kompetensia ida atu fo, maibe ba kazu violasaun sexual ka abuzu sexual presiza tetu didiak,<em> \u201claos indultu maibe bele redus deit tinan pena, laos atu fo liberdade ba ema nee\u201d.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Ekipa Neon Metin &#8220;Se Prezidente Ramos Horta deside ho emosional ou karik iha intervensaun ruma ne\u2019ebe mak influensia, ba HAK ida ne\u2019e viola tebes regras indultu nian\u201d. Feliciano Araujo Governu Timor-Leste submete ona lista indiv\u00edduu na&#8217;in 38 ba Prezidente Jos\u00e9 Ramos-Horta hodi hetan konsiderasaun klem\u00e9nsia ezekutivu nian\u2014entre sira ne&#8217;e, Richard Daschbach, antigu padre kat\u00f3liku [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8573,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-20662","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20662","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20662"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20662\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20664,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20662\/revisions\/20664"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8573"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20662"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20662"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20662"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}