{"id":20725,"date":"2025-05-27T14:54:49","date_gmt":"2025-05-27T05:54:49","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=20725"},"modified":"2025-05-27T14:55:58","modified_gmt":"2025-05-27T05:55:58","slug":"prezidente-horta-fo-deit-indultu-ba-ema-nain-6-richard-daschback-la-inklui-iha-lista","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2025\/05\/27\/prezidente-horta-fo-deit-indultu-ba-ema-nain-6-richard-daschback-la-inklui-iha-lista\/","title":{"rendered":"Prezidente Horta Fo Deit Indultu ba Ema nain 6, Richard Daschback La Inklui Iha Lista"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Reportajen David da Costa<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prezidente Rep\u00fablika no Laureadu Nobel ba P\u00e1s Jos\u00e9 Ramos-Horta, f\u00f3 indultu ba sidadaun na\u2019in neen nu\u2019udar aktu klem\u00e9nsia umanit\u00e1ria no unidade nasion\u00e1l no iha lista indulut ne&#8217;e laiha eis padre antigu katolika Richard Daschbach.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Ha&#8217;u Prontu ko\u2019alia ho ita boot sira, Primeiru hah\u00fa ho kestaun indultu, loron, no semana sira ne&#8217;e Ita boot sira halo perguntas barak loos kona-ba ida ne\u2019e, ita boot sira hatene liu fali&nbsp; ha&#8217;u, tanba asesu ba informasaun ruma ne&#8217;ebe-ke ha&#8217;u laiha. Maib\u00e9 ita boot sira haree ona lista prizoneiru sira ne&#8217;ebe hetan indultu tot\u00e1l iha ema nain neen, feto lima, mane ida,&#8221; Dehan Prezidente Rep\u00fablika Ramos-Horta, Ba jornalista sira iha Pal\u00e1siu Prezidensi\u00e1l Bairu-Pite, 27\/05.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia hatete, portantu feto sira ne&#8217;e iha situasaun ne&#8217;ebe maka lori sira ba komete krime ruma, sira selu iha prizaun, maib\u00e9 tanba nia vitima viol\u00e9nsia, tanba ne&#8217;e maka sira reasaun i lori komete krime ne&#8217;e, sira kontinua nafatin iha prizaun hanesan injustisa ida, tanba ne&#8217;e maka tetu buat sira ne&#8217;e hotu ho indultu. Kona-ba Ida fali mane ne&#8217;e la&#8217;os krime boot ida, maib\u00e9 sira bolu pekulatu, hanesan abuzu poder, maib\u00e9 ida ne\u2019e la&#8217;os krime viol\u00e9nsia boot ida, no asuntu ida ne&#8217;e rezovidu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia dehan, Nia rasik maka hakerek karta ba Primeiru Ministru (PM) Kay Rala Xanana Gusm\u00e3o kona-ba lista indultu ema nain neen ba iha Primeiru Ministru, no nia konkorda ho lista nia haruka ba\u00a0 ne&#8217;e. No laiha tan naran seluk inklui Richard Daschbach eis padre antigu katolika ne&#8217;e.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Husi Prezidensia embora kompetensia ne&#8217;e ha&#8217;u nian eskluzivu, maib\u00e9 ha&#8217;u maka asina karta ida haruka&nbsp; ba Primeiru Ministru, proposta maka naran nain neen ne&#8217;e, feto nain lima, mane nain ida, ne&#8217;e maka ha&#8217;u haruka ba. Karta ida ne&#8217;e maka Primeiru Ministru responde hatete konkorda ho Prezidente nian rekomendasaun ne&#8217;ebe f\u00f3 indultu ba sira feto nain lima ho mane nain ida, laiha tan naran seluk,&#8221; Nia esplika.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Indultu hanesan ha&#8217;u hatete dala ida tan, prosesu ne&#8217;e prosesu dinamiku, prosesu ne&#8217;e baibain Ministeiru Justisa,&nbsp; No ha&#8217;u haruka ha&#8217;u nian Staff ba to&#8217;o Becora, Gleno, Suai no sira rona Diret\u00f3r prizaun, Diret\u00f3r prizaun halo relatoriu, ha&#8217;u estadu i depois tuir prosesu formal governu bele&nbsp; haruka rekomendasaun maib\u00e9 ha&#8217;u rasik haruka tiha ona lista ida&nbsp; ba governu para rona governu nian opiniaun,&#8221; Nia esplika liu tan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia dehan, tanba tuir formalidade ne&#8217;e regiroju, Tanba ne&#8217;e Prezidente labele fromulga&nbsp; dekretu&nbsp; sem karta ida husi governo-ke konkorda. Entaun Primeiru Ministru&nbsp; halo karta ida mai Prezidente Rep\u00fablika konkorda ho naran ema nain neen ne&#8217;ebe maka interse. Agora buat seluk detailiu ida ne&#8217;ebe Padre ida nia naran iha ne&#8217;eba, naran iha ne&#8217;e la interese, ne&#8217;e mak prosesu formal, hah\u00fa ne&#8217;e governu konkorda ho ema nain neen.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Primeiru ba ha&#8217;u, instituisaun seluk bele iha opiniaun oioin, ba ha&#8217;u, ha&#8217;u haree kedas maka sira ne&#8217;ebe iha prizaun, krime balun todan duni, ema balun halo ne&#8217;e, maib\u00e9 ita haree no lee didiak prosesu ne&#8217;e sira rasik halo krime ne&#8217;e&nbsp; tanba sira la augenta ona terus demais, entaun hau fokus ba ida ne&#8217;e, ha&#8217;u la haree ba kazu seluk, ne&#8217;e maka ha&#8217;u nia dezisaun,&#8221; Nia hatete.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Maib\u00e9 Prezidente la halo dezisaun unilateral, rekomendasaun mai husi governu, dala ruma, Prezidente rasik hakerek ba governu, propoin lista, mas Prezidente Rep\u00fablika propoin maka feto nain lima, mane nain ida, sira seluk Prezidente seidauk f\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Entertantu Tuir Dekretu Prezidente Republika No. 45\/2025, asina husi Prezidente Ramos-Horta iha Pal\u00e1siu Prezidensi\u00e1l Nicolau Lobato iha Dili no publika iha Jorn\u00e1l Rep\u00fablika iha loron 26 Maiu 2025, indultu sira ne&#8217;e f\u00f3 ba ema nain neen maka:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1. Honoria Pereira Lopes<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2. Norberto Barreto Jo\u00e3o<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">3. Maria Goreti Abi<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">4. Maria Scolastica Sona<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">5. Julieta Godinho do Nascimento<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">6. Armanda Jesus das Neves<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Atu rekorda&nbsp; fali, Ministeiru Justisa (MS)&nbsp; Sergio de Jesus Fernandes da Costa Hornai, hatete, hanoin Governu nia papel ida mak liu servisu nasion\u00e1l prizionais, hanesan lei indultu no mos komutasaun Pena hatete tiha ona katak Governu propoin liuhusi servisu prizonais, liuhusi nia familia ou ofisi\u00e1lmente husi Prezidente Rep\u00fablika, Instituisaun ne&#8217;ebe maka iha lejetimidade, bele propoin ba iha Prezidente Rep\u00fablika. No Prezidente Rep\u00fablika uza ninia kbiit konstitusion\u00e1l para&nbsp; f\u00f3 indultu no komutasaun Pena.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Agora ita iha organizasaun separasaun&nbsp; de pod\u00e9r, rona organizasaun soberania Estadu ninia prekupasaun no rona mos sosiedade sira nia prekupasaun i Prezidente Rep\u00fablika sei halo pundersaun ba sirkuntansia hotu-hotu. Tanba ita boot sira hatene muintu ben katak indultu no komutasaun ne&#8217;e kompetensia&nbsp; iha&nbsp; Prezidente Rep\u00fablika atu halo dezisaun pol\u00edtika i konstitusion\u00e1l ba ema sira ne&#8217;ebe karik reklosu sira ne&#8217;ebe simu ona pena no simu ona dezisaun husi Tribun\u00e1l ne&#8217;ebe laiha ona rekursu ka bandin,&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">No iha lista&nbsp; indultu ne&#8217;e&nbsp; inklui mos eis padre Richard Daschbach tanba razaun ida idade, mas Prezidente Rep\u00fablika sempre toma konsiderasaun, hanesan proponente mai husi nia familia, mai husi Ministeiru Justisa mais servisu prizonais sempre aprezenta&nbsp; ho sirkuntansia podeser tanba idade,&nbsp; tanba Timor la eziste buat ida prizaun Prefeitua, laiha pena de morte, etnaun hirak ne&#8217;e hotu sai&nbsp; razaun fundament\u00e1l ida. Iha lista ne&#8217;e tama hotu iha ne&#8217;eba, inklui Richard Daschbach tama hotu iha ne&#8217;eba.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Ha&#8217;u seidauk iha serteza ida, tanba hau seidauk iha dekreta Prezidente Rep\u00fablika ninia kona-ba indultu, mas o que sertu nia&nbsp; mos sai hanesan proponente ida&nbsp; mai husi prizaun, haree ba ninia idade, tanba nia mos moras hela, mas laos ba nia ida, ba sira ne\u2019ebe maka idade avansadu ona, tama ona iha kualifikasaun ne&#8217;eba, tanba iha ona dezisaun definitiva husi Tribun\u00e1l katak nia hetan ona pena ba komportamentu ne&#8217;ebe nia kometidu iha ne&#8217;eba,&#8221; Nia dehan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David da Costa Prezidente Rep\u00fablika no Laureadu Nobel ba P\u00e1s Jos\u00e9 Ramos-Horta, f\u00f3 indultu ba sidadaun na\u2019in neen nu\u2019udar aktu klem\u00e9nsia umanit\u00e1ria no unidade nasion\u00e1l no iha lista indulut ne&#8217;e laiha eis padre antigu katolika Richard Daschbach. &#8220;Ha&#8217;u Prontu ko\u2019alia ho ita boot sira, Primeiru hah\u00fa ho kestaun indultu, loron, no semana sira ne&#8217;e [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":20726,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-20725","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20725","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20725"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20725\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20728,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20725\/revisions\/20728"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20726"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20725"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20725"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20725"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}