{"id":20817,"date":"2025-07-03T20:26:07","date_gmt":"2025-07-03T11:26:07","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=20817"},"modified":"2025-07-03T20:26:16","modified_gmt":"2025-07-03T11:26:16","slug":"governu-garante-sustentabilidade-soru-tais-iha-timr-leste","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2025\/07\/03\/governu-garante-sustentabilidade-soru-tais-iha-timr-leste\/","title":{"rendered":"Governu Garante Sustentabilidade Soru Tais Iha Timr-Leste"},"content":{"rendered":"\n<p><em><strong>Reportajen: Umbelina dos Reis<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Ministeriu Komersiu Industria realiza workshop konaba sistema sertifikasaun Tais nian ho tema &#8220;garante sustentabilidade ba soru tais iha Timor-Leste&#8221;.&nbsp; Sistema Sertifikasaun&nbsp; sai hanesan marka hodi ajuda soru na&#8217;in sira atu hametin sira nia alkansa ba merkadu ne\u2019eb\u00e9 dignu no ikus mai sei ajuda&nbsp; iha eskala neg\u00f3siu iha sira nia atividade produsaun tais nian.<\/p>\n\n\n\n<p>Ministru Kom\u00e9rsiu Industria (MCI), Nino Pereira hateten, ohin ita ko&#8217;alia konaba workshop sertifikasaun nee para atu bele garante sustentabilidade hosi patrimoniu kultural no materia neebe sai mos nu&#8217;udar sasukat ida hodi hateten produtu nee sai hanesan abravamente bele sai mos fator determinante ida ba iha dezemvolvimentu ekonomia iha nasaun, tanba nee hanesan esforsu kolektiva ne\u2019eb\u00e9&nbsp; halo servisu inter ministerial no ekipa durante ne\u2019e fo atensaun extra nune\u2019e bele hametin liu tan patrimoniu kultural no material.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Estadu implementa ona durante tinan tolu hosi 2022 to&#8217;o iha 2025 nune\u2019e inkrisaun tais Timor iha lista patrimoniu kultural material UNESCO nian, nee nu&#8217;udar media ida neebe importante atu salva guarda&nbsp; patrimoniu kultural nian.&#8221;<\/em> Dehan Ministru Komersiu Industria, Nino Pereira liuhosi nia diskursu iha salaun Infordepe Balide, kinta-feira, 03\/07.<\/p>\n\n\n\n<p>Governante ne&#8217;e informa, reko\u00f1esimentu hosi UNESCO nee halo afirmasaun dala ida tan ba kultural nu&#8217;udar povu no nasaun iha mundu. Planu implementasaun ami haree sai komitmentu boot ba ita hotu inklui mos Minist\u00e9riu Komersiu Industria iha komitmentu atu&nbsp; kontinua suporta atividade ne\u2019eb\u00e9 planeadu inklui treinamentu ba neg\u00f3siu no diversifikasaun produtu tais no fo kompetisaun soru tais ba foinsae sira.<\/p>\n\n\n\n<p>Liu-hosi atividade feira nasional ne\u2019e hanesan halo promosaun ba rejional no internasional. Sistema sertifikasaun nee hanesan atividade ne&#8217;eb\u00e9 salva guarda urjente ho nia objetivu esensial atu hasae rendimentu soru na&#8217;in sira nian no padraun ba atividade negosiu ne\u2019eb\u00e9 viabel lukrutivu no respeita ba autensidade valor istoriku no kultural.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Sistema sertifikasaun sei sai hanesan marka hodi ajuda soru na&#8217;in sira atu hametin sira nia alkansa ba merkadu ne\u2019eb\u00e9 dignu no ikus mai sei ajuda sira iha eskala neg\u00f3siu iha sira nia atividade produsaun tais nian.&#8221; Nia dehan<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p>Governu iha politika rasik ba dezenvolvimentu tais iha Timor-Leste, liuhosi rezolusaun governu numeru 50\/2023 konaba politika dezemvolvimentu Industrial, rekonhese tais nu&#8217;udar industria lokal artezenatu ne\u2019ebe bele kompleta Industria turizmu iha Timor-Leste.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Ministru Komersiu Industria mos estabelese ona sentru artezenatu no tais iha Maubara, sentu ne&#8217;eba sai sentru eselensia ba kapasitasaun dezemvolvimentu tais iha Timor-Leste.&#8221;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Prezidente Komite Nasion\u00e1l ba Patrim\u00f3niu kultur\u00e1l imateri\u00e1l&nbsp; Timor-Leste (KOMNAS PKI TL), Manuel Smith hateten, iha \u00e1mbitu sistema Sertifikasaun tais&nbsp; ne&#8217;e governu Timor-Leste liuhosi komit\u00e9 nasion\u00e1l ba patrim\u00f3niu kultur\u00e1l imateri\u00e1l Timor-Leste realiza ona atividade nasion\u00e1l saudavel ba tais.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8221; Iha atividade sira ne\u2019e mak hanesan fo treinamentu ba soru na&#8217;in sira oins\u00e1 halo peskiza ba levantamentu dadus ba tais no estabelese suspensaun no realiza kolokasaun integrasaun tais kurr\u00edkulu eskolar, realiza feira konaba tais dezenvolve Sertifikasaun ba tais estabelese asosiasaun rede soru na&#8217;in iha Timor-Leste&#8221;<\/em>. Nia esplika.<\/p>\n\n\n\n<p>Oins\u00e1 halo promosaun ba tais iha nivel lok\u00e1l no nasional no&nbsp; dezmina planu salva guarda ba p\u00fabliku para bele dada komunidade nia atensaun ba movimentu salva guarda nian, iha implementasaun ba planu salva guarda urjente ne\u2019e alende fundu asist\u00e9nsia hosi UNESCO parte governu nian preve mos orsamentu hodi implementa ba atividade.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8221; Hanesan promosaun tais iha feira peskiza no levantamentu dadus, kompetisaun&nbsp; soru tais ba foinsa&#8217;e sira, treinamentu ba diversifikasaun produtu hosi tais no treinamentu konaba neg\u00f3siu.&#8221;<\/em> Nia dehan.<\/p>\n\n\n\n<p>Rekomenda ba Minist\u00e9riu Komersiu Industria&nbsp; (MCI), Sekretariu Estadu Arte Cultura (SEAK) presiza formaliza komite patrimoniu kultural dekretu rezolusaun hosi governu hodi kontinua halo atividade salva guarda ba tais ba iha Timor-Leste, alende demizaun tais ba unidade bele halo mos ba elementu kultural seluk mak hanesan uma lulik tebe daur no seluk tan.&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen: Umbelina dos Reis Ministeriu Komersiu Industria realiza workshop konaba sistema sertifikasaun Tais nian ho tema &#8220;garante sustentabilidade ba soru tais iha Timor-Leste&#8221;.&nbsp; Sistema Sertifikasaun&nbsp; sai hanesan marka hodi ajuda soru na&#8217;in sira atu hametin sira nia alkansa ba merkadu ne\u2019eb\u00e9 dignu no ikus mai sei ajuda&nbsp; iha eskala neg\u00f3siu iha sira nia atividade produsaun [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":20818,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-20817","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20817","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20817"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20817\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20819,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20817\/revisions\/20819"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20818"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20817"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20817"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20817"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}