{"id":20826,"date":"2025-07-08T08:16:34","date_gmt":"2025-07-07T23:16:34","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=20826"},"modified":"2025-07-08T08:16:36","modified_gmt":"2025-07-07T23:16:36","slug":"estudantes-husi-melbourne-university-esplora-biodiversidade-neebe-kualidade-iha-illa-atauro","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2025\/07\/08\/estudantes-husi-melbourne-university-esplora-biodiversidade-neebe-kualidade-iha-illa-atauro\/","title":{"rendered":"Estudantes Husi Melbourne University Esplora Biodiversidade Ne\u2019eb\u00e9 Kualidade Iha Illa Atauro"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen Umbelina dos Reis<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Haburas Foundation fasilita estudante sira Melbourne University Australia, vizita Atauro hodi hatene ist\u00f3ria moris, kultura, ekonomia, relijiaun inklui natureza.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba Neon Metin Dosente Melbourne University Australia, Lisa Pama hateten objetivu lori estudante sira mai, tanba sira estuda konaba jeografia no meiu-ambiente, nune\u2019e sira mai vizita hodi buka hatene konaba ist\u00f3ria, kultur\u00e1l no dezenvolvimentu Timor-Leste ne&#8217;e oins\u00e1 ona, tanba iha Australia sira Lee livru konaba ist\u00f3ria nian, maib\u00e9 sira hakarak hare rasik ho matan liu-liu iha Atauro.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8221; <em>Atauro ilha ki\u2019ik oan ida maib\u00e9 liga ba dezenvolvimentu konaba turismu, kultural no relijiaun ne&#8217;e oins\u00e1,&nbsp; orceik sira tun hosi ro primeira vez tama merkadu lokal han katupa, ikan no hemu nuu ben sira sente kontente tebe-tebes, tanba bele lao haree produtu lokal ne\u2019eb\u00e9 faan iha merkadu laran. <\/em>&#8221; dehan Lusi Pama,&nbsp; ba Neon Metin, iha Atauro Makili, Domingo. 06\/07.<\/p>\n\n\n\n<p>Durante nee sira rona dehan Atauro iha ilha ki\u2019ik oan, ho biodiversidade ne&#8217;ebe kualidade iha tasi laran, sira sae bero kiik&nbsp; tama ba luku iha tasi laran, sira haree rasik ho matan katak tasi nia koral ne&#8217;eb\u00e9 furak&nbsp; nakonu ho ikan maus no au-ruin oin-oin. Iha lokraik sira halo diskusaun ho lian nain konaba tara bandu tasi nian.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;<em>sira nia objetivu hosi tara bandu ne\u2019e atu proteje biodiversidade iha tasi hanesan ikan no auruin oin-oin ne\u2019eb\u00e9 iha tasi laran, nune\u2019e estudante mos iha Atauro hetan oportunidade hela ho komunidade sira nia uma ne\u2019eb\u00e9 diferente ho Australia entaun sira kontente tebe-tebes mai vizita Atauro.Nune\u2019e sira mos rona informasaun hosi antropolojia lisan hosi komunidade Makili konaba sira nia&nbsp; kultural lisan, oppa ka bubur ne\u2019eb\u00e9 lasu ikan<\/em>.&#8221;dehan Dosente Lisa.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia dehan estudante sira Australia hanesan moris iha Europa, nune\u2019e sira la dun istoria illa kiik sira iha nasaun kiik sira, nune vizita Timor, hodi hatene komunidade nia atividade oin-oin, ida ne\u2019e bele tulun hatene kle\u2019an konaba nasaun kiik sira nia moris.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha fatin hanesan Luke Pearson estudante husi Melbourne University ba Neon Metin hateten, Timor-Leste nia ambiente diferente tebes ho Australia, tanba illa kiik maibe sei iha mudansa iha futuru.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;<em>Ha&#8217;u kontente tebe-tebes mai vizita Timor-Leste liu-liu iha Atauro tanba rai ki\u2019ik oan maib\u00e9 nia paisajen mesak furak de&#8217;it, no Timor oan haree ami di&#8217;ak no oin midar hamnasa hela de&#8217;it ho ami, ami kontente tanba Timor konta&nbsp; istoria, kultural no ekonomia Timor nia mai ami.&#8221;<\/em> Dehan estudante Luke Pearson.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia dehan, Komunidade Atauro nia moris diferente los ho komunidade sira ne\u2019eb\u00e9 hela iha Dili, tanba Atauro oan sira moris ho peskador no faan produto lokal iha tasi ibun.<\/p>\n\n\n\n<p>Estudante Isabelle Young hateten hakarak aprende konaba ist\u00f3ria Timor nian, kultural, relijiaun, ekonomia, lei formal no tradision\u00e1l Timor nia&nbsp; futuru ba oin ne\u2019e oins\u00e1?<\/p>\n\n\n\n<p>&#8221; <em>Ami mai iha Timor liu-liu mai Atauro ne&#8217;e aprende buat barak&nbsp; konaba istoria&nbsp; kultural nian, maib\u00e9 ami kontente tanba Timor oan simu ami&nbsp; ho oin midar hamnsa no ajuda tebes ami lao ba sae foho<\/em>.&#8221; Dehan Isabelle Young.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia dehan Timor oan nia sensibilidade ba ajuda malu ne\u2019e makaas, no sira hare Timor orgullu, ba nia identidade kultural ne\u2019e&nbsp; makaas tebes, tanba sira sente lakohi lakon sira nia kultural no ist\u00f3ria Timor nian, mezmu joven foinsa&#8217;e balun lakohi aprende ona produtu hosi bei-ala sira nian, maib\u00e9 iha fatin balun sei kontinua nafatin ne&#8217;e di&#8217;ak ba Timor nia futuru.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Umbelina dos Reis Haburas Foundation fasilita estudante sira Melbourne University Australia, vizita Atauro hodi hatene ist\u00f3ria moris, kultura, ekonomia, relijiaun inklui natureza. Ba Neon Metin Dosente Melbourne University Australia, Lisa Pama hateten objetivu lori estudante sira mai, tanba sira estuda konaba jeografia no meiu-ambiente, nune\u2019e sira mai vizita hodi buka hatene konaba ist\u00f3ria, kultur\u00e1l [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":20827,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"class_list":["post-20826","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-meio-ambiente"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20826","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20826"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20826\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20828,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20826\/revisions\/20828"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20827"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20826"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20826"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20826"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}