{"id":20970,"date":"2025-07-24T15:49:15","date_gmt":"2025-07-24T06:49:15","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=20970"},"modified":"2025-07-24T15:49:17","modified_gmt":"2025-07-24T06:49:17","slug":"embaixador-ba-mudansa-klimatika-fundu-klimatika-neebe-governu-investe-tenke-iha-balansu-ba-ema-vulneravel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2025\/07\/24\/embaixador-ba-mudansa-klimatika-fundu-klimatika-neebe-governu-investe-tenke-iha-balansu-ba-ema-vulneravel\/","title":{"rendered":"Embaixador Ba Mudansa Klimatika: Fundu klimatika ne\u2019eb\u00e9 governu investe, tenke iha balansu ba ema vulneravel"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen Silvino Freitas<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Fundu mudansa-klimatika ne\u2019eb\u00e9 suporta husi fundu klimatika verde, tenke iha balansu ba ema vulneralvel sira, no orsamentu husi fundu klim\u00e1tika iha ona vantajen boot ba benefisi\u00e1riu sira, iha prosesu adaptasaun no mitigasaun, ba mud\u00e1nsa-klim\u00e1tika maski atu hetan fundu ne\u2019e la fasil, tanba halo presaun politika ba nasaun dezenvolvidu sira, hodi aloka osan ba fundu klim\u00e1tika verde, nasaun menus dezenvolvimentu ho lakon no estragus hodi fin\u00e1nsia projeitu klim\u00e1tika sira, iha m\u00f3s apoia balun husi aj\u00e9nsia dezenvolvimentu internasion\u00e1l sira hanesan Uniaun Europeia JICA no seluk tan.<\/p>\n\n\n\n<p>Embaixador ba Mudansa Klimatika Ad\u00e3o Barboza dehan, fundu klimatika ne\u2019eb\u00e9 mai ona Timor Leste ne\u2019eb\u00e9 governu rasik investe, tenke iha balansu ba ema vulneravel hotu iha Timor-Leste, fundu klimatika ne\u2019eb\u00e9 suporta husi fundu klimatika verde nee $22,7 milloes ne\u2019eb\u00e9 kona iha munisipiu 6 maka ermera likisa lautem no seluk tan, nunee husi distribuisaun no halo ba projeitu sira tenke iha balansu hanesa projeitu estrada bele kona hotu ba feto mane ferik katuas.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201ctinan kotuk ami ba halo monitorizasaun ba too ermera likisa aileu no seluk tan komunidade benefisiariu sira dehan estrada ne\u2019eb\u00e9 hadia husi fundu ida nee iha valor boot tebes ba sira, iha mos orsamentu uituan aloka ba bee moos ida nee mos diak tanba bee ne\u2019eb\u00e9 kuaze atu maran ona sira bele koserva fila fali kuda ai oan iha sorin sorin atu bele aumenta volume bee iha rai laran nomos dada bee ba uma balun entaun ita nia inan feton ne\u2019eb\u00e9 uluk tutur bee husi fatin dook agora besik uituan ona sira la dun gasta tempu atu ba tutur bee\u201d dehan Embaixador Adao iha ambitu lansamentu ralatorio fundu mudansa klimatika iha Oxfam Hudi-laran, (23\/07).<\/p>\n\n\n\n<p>Nia dehan tan, maski husi fundu nee seidauk atinji mehi hotu maibe atividade kiik balun bele lao ona husi monitorizasaun ne\u2019eb\u00e9 sira halo iha Oekusi husi orsamentu klimatika ne\u2019eb\u00e9 mai husi fundu ba nasaun menus dezenvolvimentu sira nian ne\u2019eb\u00e9 halo atividade konservasaun bee moos no dada bee moos ba sentru komunidade sira, nunee komunidade sira hanesan feto ho mane labarik ferik ho katuas no eskola oan sira bele asesu ona ba bee moos husi projeitu sira nee no Oekusi nee hetan $4,3 milloes nee projeitu rua maibe iha projetu barak ne\u2019eb\u00e9 haul abele temi ida-idak.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cfundu sira nee ami husi governu ba halo negosiasaun iha mundu ne\u2019eb\u00e9 la fasil, desizaun internasional atu bele fo presaun politika ba paises dezenvolvidu sira emitor sira fo fundus nee mai ita ida nee mos parte justisa klimatika, entaun lori ida nee mak sira aloka osan ba fundu klimatika verde, nasaun menus dezenvolvimentu no lakon no estragus lori ida nee mak mai fo tulun ba ita boot sira no parseiru sira seluk hanesan uniaun europeia ajuda tebes ita hanesan dada bee moos&nbsp;&nbsp;no JICA konaba enerjia renovavel\u201d dehan embaixador Ad\u00e3o.<\/p>\n\n\n\n<p>Enkuantu Diretor Diresaun Nasional Alterasaun Klimatika Carlos Concei\u00e7\u00e3o dehan, ohin loron timor leste seidauk iha industria maibe oinsa bele adapta bainhira koalia konaba justisa klimatika ita ratifika ona konvensaun nunee ita nia nasaun ne\u2019eb\u00e9 kiik emisaun ne\u2019eb\u00e9 ita emiti ba atmosfero nee kikoan maibe ita simu konsekuensia husi nasaun&nbsp;&nbsp;ne\u2019eb\u00e9 ho industria boot sira emiti estufa sira ba atmosfera boot, nunee justisa ne\u2019eb\u00e9 ita hetan maka ita hetan apoia fundu sira husi nasaun boot sira atu bele hasoru alterasaun klimatika iha mekanizmu balu ita adapta no mitiga.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cadaptasaun ne\u2019eb\u00e9 ita halo ita hanesan nasaun ne\u2019eb\u00e9 foin hahu entaun ita tenke simu buat ne\u2019eb\u00e9 nasaun boot sira kontribui ba ita nia atmosfera no ita mos tenke esforsu para bele mitiga, tanba nee ita nia politika tenke konsidera ita nia ambiente nee hanesan seitor savi\u201d dehan Diretor Diresaun Nasional Alterasaun Klimatika Carlos Concei\u00e7\u00e3o, iha ambitu lansamentu relatorio fundu klimatika, (23\/07).<\/p>\n\n\n\n<p>Diretor Carlos konklui, dalabarak iha sosiedade ho presepsaun ne\u2019eb\u00e9 diferente ba protesaun no konservasaun nunee sei fo impaktu ladiak ba ambiente nasaun nian tanba hanoin nebe atu hasae kresimentu ekonomia maibe la hanoin atu jere maka rai sei labele absorve ambiente no ita rasik mak sei sofre, nunee ambiente natureza nian sei iha mudansa no fo impaktu ne\u2019eb\u00e9 la diak ba ema no aihoris.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Silvino Freitas Fundu mudansa-klimatika ne\u2019eb\u00e9 suporta husi fundu klimatika verde, tenke iha balansu ba ema vulneralvel sira, no orsamentu husi fundu klim\u00e1tika iha ona vantajen boot ba benefisi\u00e1riu sira, iha prosesu adaptasaun no mitigasaun, ba mud\u00e1nsa-klim\u00e1tika maski atu hetan fundu ne\u2019e la fasil, tanba halo presaun politika ba nasaun dezenvolvidu sira, hodi aloka osan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1207,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"class_list":["post-20970","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-meio-ambiente"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20970","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20970"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20970\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20971,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20970\/revisions\/20971"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1207"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20970"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20970"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20970"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}