{"id":21006,"date":"2025-07-29T16:23:58","date_gmt":"2025-07-29T07:23:58","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=21006"},"modified":"2025-07-29T16:24:00","modified_gmt":"2025-07-29T07:24:00","slug":"prokurador-ida-halo-asediu-sexual-hasoru-joven-feto-iha-kareta-laran","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2025\/07\/29\/prokurador-ida-halo-asediu-sexual-hasoru-joven-feto-iha-kareta-laran\/","title":{"rendered":"Prokurad\u00f3r ida halo Asediu Sexual hasoru joven feto iha kareta laran"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Reportajen David da Costa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Prokurad\u00f3r ida husi Minist\u00e9riu P\u00fabliku (MP)&nbsp;&nbsp;ne\u2019ebe maka servisu iha Prokurad\u00f3r Jer\u00e1l Republika (PJR) halo as\u00e9diu seksu\u00e1l hasoru jove feto ida iha kareta laran, Bainhira iha kareta laran Prokurad\u00f3r ne\u2019e hat\u00fan ninia kalsa, no haruka joven feto ne&#8217;e atu halo seksu or\u00e1l no nia, maib\u00e9 joven feto ne&#8217;e sente hakfodak no ta&#8217;uk loos tanba Prokurad\u00f3rr x\u00e1ve odamatan&nbsp;&nbsp;kareta metin.<\/p>\n\n\n\n<p>Advogada&nbsp;&nbsp;Vitima nian, Adelina&nbsp;&nbsp;de Jesus, hatete, JU,S mai informa ba p\u00fabliku kona-ba kazu s\u00e9riu as\u00e9diu seksu\u00e1l halo husi aut\u00f3r judisi\u00e1riu hasoru feto joven ida iha fulan Abril 2025. Aut\u00f3r judisi\u00e1riu mane ida, nu&#8217;udar prokurad\u00f3r, buka tuir feto joven ida ne&#8217;eb\u00e9 hetan dezafiu ho kazu ida hodi oferese ajuda ba nia. Mane prokurad\u00f3r ne&#8217;e rona feto nia halerik ba ofisi\u00e1l iha Tribun\u00e1l Dili no mane ne&#8217;e la&#8217;o tuir feto hodi aprezenta a&#8217;an nu&#8217;udar aut\u00f3r judisi\u00e1l no oferese nia a\u2019an atu ajuda.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba Feto joven v\u00edtima la hatene kona-ba prosedimentu no f\u00f3 fiar ba informasaun hosi Prokuradot ne&#8217;e no Joven Feto ne\u2019e konkorda hasoru Prokurad\u00f3r ne&#8217;e. Prokurad\u00f3r ne&#8217;e informa ba feto katak nia sei ajuda feto no habosok feto katak bele halo prosedimentu rekursu estraordin\u00e1riu hodi liberta ninia kolega hosi prizaun. Prokurad\u00f3r ne&#8217;e koko identifika hanesan juiz no katak nia iha influ\u00e9nsia no bele hetan advogadu foun.<\/p>\n\n\n\n<p>No Prokurad\u00f3r&nbsp;&nbsp;ne&#8217;e kontaktu feto joven ne\u2019e hodi informa ba nia kona-ba progresu ba preparasaun rekursu estraordin\u00e1riu. Feto joven ne&#8217;e la hatene katak rekursu estraordin\u00e1riu susar atu halo, no atu prepara tenke ko&#8217;alia ho arguidu rasik, no asina prokurasaun no prosesu oinoin ne&#8217;eb\u00e9 sei labele halo la h\u00f3 lailais no sein iha preparasaun no diskusaun kle&#8217;an. Ho nune&#8217;e, nia fiar ema aut\u00f3r judisi\u00e1riu hodi apoiu nia. Prokurad\u00f3r husu Feto joven&nbsp;&nbsp;atu hasoru iha fatin ida no atu feto tama ba ninia kareta. Maib\u00e9 Feto joven ne&#8217;e nunka imajina intensaun hosi prokurad\u00f3r ne&#8217;e. Derepente, bainhira prokurad\u00f3r refere hatete katak nia hah\u00fa ona prepara kazu rekursu estraordin\u00e1riu ba v\u00edtima nia kolega.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cProkurad\u00f3r refere hat\u00fan ninia kalsa no haruka feto ne&#8217;e atu halo seksu or\u00e1l ba nia. Feto joven ne&#8217;e sente hakfodak no ta&#8217;uk loos tanba prokurad\u00f3r x\u00e1ve odamatan, no jove feto ninia reasaun mak atu habosok ema ida kontaktu nia hosi telefone. Feto ne&#8217;e ninia reasaun m\u00f3s atu hah\u00fa halo gravasaun v\u00eddeu hodi bele iha evid\u00e9nsia hosi situasaun. Feto bosok katak ema husu nia atu sosa ai-moruk ba ninia aman hodi buka razaun atu halai se&#8217;es hosi situasaun iha kareta laran. Depois taka telefone feto hakarak sai hosi kareta, prokurad\u00f3r nafatin koko kaer feto nia isin ho forsa hodi ezije nia atu kaer ninia isin no ikus feto ne&#8217;e bele liberta a&#8217;an no tun hosi kareta,\u201d dehan Avogada Vitima Adelina&nbsp;&nbsp;de Jesus, liuhusi komfrensia Imprensa iha edifisiu JU,S Farol, Tersa 29\/07.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba ida ne\u2019e, asaun ida ne&#8217;e hanesan as\u00e9diu seksu\u00e1l komete hosi prokurad\u00f3r tanba haree katak nia uza ninia funsaun hodi koko, la h\u00f3 feto nia konsentimentu no la h\u00f3 nia iha oportunidade atu deside, halo atividade seksu\u00e1l.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cV\u00edtima sente trauma no ta&#8217;uk, maib\u00e9 tempu hanesan v\u00edtima sente hirus loos ho aut\u00f3r judisi\u00e1riu tanba komete as\u00e9diu seksu\u00e1l hasoru nia. V\u00edtima ikus informa ba&nbsp;&nbsp;Prokurad\u00f3r katak nia sei halo keixa hasoru nia no vitima nia iha evid\u00e9nsia ba Prokurad\u00f3r nia sala. Maib\u00e9 Prokurad\u00f3r refere koko ameasa atu haruka pol\u00edsa kaer v\u00edtima, no m\u00f3s Prokurad\u00f3r koko oferese osan ba v\u00edtima hodi nia la halo keixa hasoru prokurad\u00f3r,\u201dnua Salienta.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia afirma, depois fulan balun ida-ne&#8217;e akontese iha fulan Maiu 2025, feto refere buka apoiu husi JU,S. Hakat dahuluk iha prosesu refere, bazeia ba an\u00e1lize no konsellu hosi JU,S, mak atu halo keixa dixiplin\u00e1r ba Konsellu Superior Minist\u00e9riu P\u00fabliku, haree katak responsabilidade bo&#8217;ot liu hosi komete as\u00e9diu seksu\u00e1l hasoru feto joven ida, mane ne&#8217;e ninia hahalok mak nu&#8217;udar aut\u00f3r judisi\u00e1riu ne&#8217;eb\u00e9 uza ninia kbi&#8217;it no sas\u00e1n Estadu atu komete as\u00e9diu seksu\u00e1l hasoru feto joven ida.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho nune&#8217;e iha loron 2 fulan jullu, JU,S, reprezenta v\u00edtima, hatama keixa ba Konsellu Superior&nbsp;&nbsp;Minist\u00e9riu P\u00fabliku, liuhosi rekerimentu form\u00e1l dirije ba Prokurad\u00f3r Jer\u00e1l, hamutuk video no evid\u00e9nsia&nbsp;&nbsp;sira seluk. V\u00edtima rasik la fahe ba p\u00fabliku v\u00eddeu ne&#8217;e, maib\u00e9 submete v\u00eddeu ba Prokurad\u00f3r Jer\u00e1l Republika. Tempu hanesan, v\u00edtima nunka husu osan ba Prokurad\u00f3r hanesan asaun atu hapus v\u00eddeu. Tuir loloos ne\u2019e kontr\u00e1riu,&nbsp;&nbsp;Prokurad\u00f3r mak kontaktu v\u00edtima beibeik no oferese osan atu nia la halo keixa ba ninia sala.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cEntre 2 jullu to&#8217;o agora seidauk rona informasaun ruma kona-ba pedidu halo ba Konsellu Superior Minist\u00e9riu P\u00fabliku nian, no tuir informasaun ami hetan, seidauk inklui pedidu tama iha loron 2 jullu iha ajenda Konsellu Superi\u00f3r no seiduak loke prosesu dixiplin\u00e1r hasoru Prokurad\u00f3r refere,\u201d nia hatete.<\/p>\n\n\n\n<p>Bainhira JU,S hetan pedidu atu apoiu feto ne&#8217;e, JU,S hah\u00fa halo akonsellamentu ba v\u00edtima atu uza mekanizmu prosesu dixiplin\u00e1r ho fiar katak Konsellu no Prokurad\u00f3r Ger\u00e1l Republika sei foti asaun lailais hodi garante profisionalizmu hosi sira nia membru.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cTempu hanesan haree katak mane ne&#8217;e aut\u00f3r judisi\u00e1l, ho formasaun barak no m\u00f3 iha ko\u00f1esementu di&#8217;ak iha \u00e1rea direitu umanus, ami iha fiar ba ninia matenek no katak nia sei reko\u00f1ese ninia sala no sei kaer ninia responsabilidade,\u201dnia dehan.<\/p>\n\n\n\n<p>Maib\u00e9 haree katak suspeitu as\u00e9diu seksu\u00e1l ne&#8217;e abuza sistema judisi\u00e1l hodi persegue v\u00edtima, no koko difama v\u00edtima nia naran, v\u00edtima rasik hakarak ezije responsabilidade tomak ba asaun hotu-hotu hosi Prokurad\u00f3r ne&#8217;e.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba ne\u2019e tempu to&#8217;o ona atu hap\u00e1ra mane sira ne&#8217;eb\u00e9 sai suspeitu ba kazu as\u00e9diu seksu\u00e1l inventa ka habosok ist\u00f3ria kona-ba feto nu&#8217;udar estrat\u00e9jia defeza. Habosok feto mak halo sala viola lei sivil no krimin\u00e1l no JU,S prontu atu garante katak ema sei la abuza lei no sistema judisi\u00e1l hodi sai instrumentu privadu ba ninia defeza.<\/p>\n\n\n\n<p>Maib\u00e9 Prokurad\u00f3r iha direitu atu defende a&#8217;an hosi alegasaun dixiplin\u00e1r as\u00e9diu seksu\u00e1l no tuir regulamentu Minist\u00e9riu P\u00fabliku nian, nia sei iha oportunidade ba ida ne&#8217;e. Feto-v\u00edtima uza ninia direitu atu keixa Prokurad\u00f3r ne&#8217;e, maib\u00e9 Prokurad\u00f3r uza ninia matenek atu halai se&#8217;es hosi situasaun as\u00e9diu seksu\u00e1l.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cMaib\u00e9 haree katak Prokurad\u00f3r refere ikus liu uza keixa krime nu&#8217;udar maneira perseguisaun hasoru v\u00edtima, entaun ami m\u00f3s analiza filafali kazu hosi perspetiva direitu kriminal no depois konsulta ho v\u00edtima, v\u00edtima deside atu halo den\u00fansia krime hanesan&nbsp;&nbsp;krime exibicionismo, krime pekulatu, krime koasaun e krime den\u00fancia kaluniosa,\u201dnia dehan.<\/p>\n\n\n\n<p>Aleinde ne&#8217;e, v\u00edtima m\u00f3s sei konsidera lori kazu difamasaun sivil hodi husu indeminizasaun ba Prokurad\u00f3r refere, haree katak nia rasik kontaktu v\u00edtima nia fam\u00edlia hodi bosok ist\u00f3ria katak sira na&#8217;in rua namora no v\u00edtima mak buka mane kaben-na&#8217;in no ikus hakarak halo prostituisaun ho mane refere.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cAmi m\u00f3s informa katak v\u00edtima iha prova oinoin, inklui mensajen, gravasaun lian no gravasaun v\u00eddeu ne&#8217;eb\u00e9 komprova katak nia mak v\u00edtima hosi asaun as\u00e9diu seksu\u00e1l no abuzu pod\u00e9r hosi aut\u00f3r judisi\u00e1riu. V\u00edtima hanesan joven feto ida ne&#8217;eb\u00e9 badinas, estuda no serbisu, no koko halo ninia moris ho responsabilidade,\u2019\u2019 nia dehan.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho laran susar, kazu ida ne&#8217;e hanesan kazu ba daruak ne&#8217;eb\u00e9 JU,S apoiu v\u00edtima sira ne&#8217;eb\u00e9 hetan as\u00e9diu seksu\u00e1l hosi aut\u00f3r judisi\u00e1riu iha fulan 6 nia laran. Ba kazu Juiz hosi Tribunal Reckrsu, prosesu dixiplin\u00e1r paradu, no investigasaun krime sei la&#8217;o hela, maib\u00e9 ho tempu kleur. Ba kazu hasoru Prokurad\u00f3r, keixa tama ona loron 2 jullu. Ho nune&#8217;e rezulta d\u00favida kona-ba vontade no kapasidade hosi Konsellu sira atu determina responsabilizasaun ba hahalok as\u00e9diu seksu\u00e1l komete hosi sira-nia membru.<\/p>\n\n\n\n<p>Oins\u00e1 mak aut\u00f3r judisi\u00e1riu sira bele aplika lei, bele lori kazu abuzu seksu\u00e1l ba Tribun\u00e1l, bainhira sira rasik kom\u00e9te as\u00e9diu seksu\u00e1l ho impunidade? As\u00e9diu seksu\u00e1l problema ida ne&#8217;eb\u00e9 akontese iha profisaun hotu-hotu, dosente Universidade, diret\u00f3r eskola, funsion\u00e1riu p\u00fabliku bainbain, PNTL, FFDTL, iha partidu pol\u00edtiku laran, no sira seluk tan.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cHo nune&#8217;e ami husu membru hotu hosi Konsellu Superior Magistratura Judisial, Minist\u00e9rio P\u00fabliku, Konsellu Superior da Defensoria P\u00fablick, Ministro da Justi\u00e7a no koordenadora Reforma Judicial atu haree ho s\u00e9riu problem\u00e1tika as\u00e9diu seksu\u00e1l komete hosi aut\u00f3r Judisi\u00e1riu, inklui halo formasaun kona-ba kestaun ne&#8217;e, estabelese sistema intern\u00e1l hodi simu keixa konfidensi\u00e1l hosi p\u00fabliku no foti asaun dixiplin\u00e1r haree ba gravidade hosi aktu refere,\u201d nia husu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David da Costa Prokurad\u00f3r ida husi Minist\u00e9riu P\u00fabliku (MP)&nbsp;&nbsp;ne\u2019ebe maka servisu iha Prokurad\u00f3r Jer\u00e1l Republika (PJR) halo as\u00e9diu seksu\u00e1l hasoru jove feto ida iha kareta laran, Bainhira iha kareta laran Prokurad\u00f3r ne\u2019e hat\u00fan ninia kalsa, no haruka joven feto ne&#8217;e atu halo seksu or\u00e1l no nia, maib\u00e9 joven feto ne&#8217;e sente hakfodak no ta&#8217;uk [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":21007,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-21006","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21006","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21006"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21006\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21008,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21006\/revisions\/21008"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21007"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21006"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21006"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21006"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}