{"id":21027,"date":"2025-08-01T22:39:08","date_gmt":"2025-08-01T13:39:08","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=21027"},"modified":"2025-08-01T22:39:16","modified_gmt":"2025-08-01T13:39:16","slug":"fokupers-konsidera-asediu-sexual-halo-husi-prokurador-ida-ba-joven-feto-nuudar-violasaun-grave","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2025\/08\/01\/fokupers-konsidera-asediu-sexual-halo-husi-prokurador-ida-ba-joven-feto-nuudar-violasaun-grave\/","title":{"rendered":"Fokupers Konsidera As\u00e9diu Sexual Halo Husi Prokurad\u00f3r \u00a0ida Ba Joven Feto, Nu\u2019udar Violasaun Grave"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Reportajen David da Costa<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Organizasaun naun governament\u00e1l, Forum Komunikasaun&nbsp; ba Feto Timor-Leste (Fokupers), Kondena maka\u2019as aktu asediu seksual ne\u2019eb\u00e9 maka envolve husi Prokurad\u00f3r ida iha Ministru Publiku ne\u2019eb\u00e9 hasoru joven feto iha kareta laran.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Liu husi konfer\u00e9nsia Imprensa, Koodenadora advokasia Fokupers, Natalia de Jesus, hatete, Fokupers preokupasaun boot kona-ba kazu ne&#8217;eb\u00e9 akontese foin lalais ne\u2019eb\u00e9 maka komite husi peso\u00e1l ka elementu ida husi Gabinete Prokurad\u00f3ria Jer\u00e1l ne&#8217;eb\u00e9 alegadamente envolve iha as\u00e9diu seksu\u00e1l hasoru joven feto ida iha kareta laran.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cAmi husu asaun no medida konkreta ida imediata, transparente, no imparsi\u00e1l ne&#8217;eb\u00e9 tenke foti hosi Konsellu Superior Majistratura Minist\u00e9riu P\u00fabliku ne&#8217;eb\u00e9 lidera hosi Prokurad\u00f3r Jer\u00e1l Republika hodi garante katak justisa funsiona hodi proteze sobrevivente ira no asegura protesaun no apoiu ne&#8217;eb\u00e9 adekuada,\u201d dehan, r advokasia Fokupers, Natalia de Jesus iha edifisiu Fokupers, Sexta 1\/08.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">As\u00e9diu seksu\u00e1l ne&#8217;eb\u00e9 akontese no envolve elementu iha instituisaun sira-nia laran ne&#8217;eb\u00e9 responsavel atu defende legalidade demokr\u00e1tiku no estadu-de-direitu nu&#8217;udar violasaun grave ba konfiansa p\u00fabliku nian no estraga kredibilidade sistema justisa Timor-Leste nian. Insidente ne&#8217;e ezije atensaun urjente no asaun desizivu konkreta no imediata hodi hatudu katak laiha ema ida mak iha lei nia leten.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kestaun grave husi kazu ida-ne&#8217;e no kazu sira seluk ne&#8217;eb\u00e9 akontese iha instituisaun sira mak kontinua akontese tanba inbalansu pod\u00e9r. Aut\u00f3r iha pozisaun autoridade, nu&#8217;udar Prokurad\u00f3r ne&#8217;eb\u00e9 sidadaun sira dala barak vulner\u00e1vel no buka apoiu, depende ba sira-nia profesionalizmu no integridade. Bainhira uza pozisaun no autoridade ne`eb\u00e9 lei atribui atu esplora, intimida, ka obriga sidadaun ka vitima sira atu halo interasaun ne&#8217;eh\u00e9 lah\u00f3 hakarak, ne&#8217;e hanesan abuzu boot a pod\u00e9r no violasaun direta ba dev\u00e9r mor\u00e1l husi ninia profisaun.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">As\u00e9diu seksu\u00e1l, liu-liu bainhira komete husi ema sira ne&#8217;eb\u00e9 iha pod\u00e9r, halakon konfiansa p\u00fabliku, re-traumatiza vitima sira, no haburas ka perpetua kultura nonook no impunidade no halo v\u00edtima sira lakon konfiansa ba justisa iha Timor-Leste.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prokurad\u00f3ria Jer\u00e1l tenke konsidera no tau atensaun aas hodi garante investigasaun klean ba kazu ne&#8217;e no m\u00f3s sira seluk tenki garante profesionalizmu balansu nu&#8217;`udar profision\u00e1l hodi garante justisa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cFokupers kondena maka&#8217;as ba aktu krime as\u00e9diu seksu\u00e1l ne&#8217;eb\u00e9 kontinua buras iha instituisaun estadu sira hodi ezije Gabinete Prokurad\u00f3ria Jer\u00e1l, Minist\u00e9riu Justisa, Komisaun Funsaun P\u00fabliku no entidade relevante sira hodi hatur justisa ne\u2019eb\u00e9 loos,\u201d dehan Kooredenadora.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tanba ne\u2019e Fokupers husu ba parte relevante sira atu loke prosesu investigasaun imediata no independente ida ba kazu ne\u2019eb\u00e9 envolve Prokurad\u00f3r ida huis Ministru Publiku halo asediu seksual hasoru joven feti ida iha kareta laran ne\u2019e. Husu mos atu imediata foti asaun dixiplin\u00e1r no leg\u00e1l ne&#8217;eb\u00e9 apropriadu bazeia ba Lei Funsaun P\u00fabliku hasoru aut\u00f3r alegadu ba aktu referidu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Husu mos ba Sekretaria Estadu Igualdade (SEI) atu akompa\u00f1a kazu ne`e hodi ko`alia ho Prokurad\u00f3r Jer\u00e1l da Rep\u00fablika atu ezije prosesu ida ho lais no transparente<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cAmi m\u00f3s husu ba SEI, Parlamentu Nasion\u00e1l, no organizasaun naun govermental ba direitu umanu iha Timor-Leste. Inklui Rede Feto Timor-Leste, atu akompa\u00f1a didi`ak prosesu leg\u00e1l hodi asegura katak ida-ne`e halo ho transpar\u00e9nsia, integridade, no responsabilizasaun,\u201dnia husu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nune\u2019e mos husu ba Provedor Direitus Umanus Justi\u00e7a (PDHJ) atu asegura implementasaun Lei ho rigor partikularmene atu akompanha ho besik prosesu ne&#8217;eb\u00e9 relasiona ho kazu ne&#8217;e no kazu sira seluk, hodi prevene konflitu interese, solidaridade institusional no posibilidade sira atu hamate kazu ne&#8217;e iha dalan klaran. Asegura abordajen ida ne&#8217;eb\u00e9 sentradu iha v\u00edtima ne`eb\u00e9 f\u00f3 prioridade ba seguransa konfidensialidade no asesu ba justisa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Feto sira iha Timor-Leste kleur ona luta ba dignidade, seguransa, no justisa. Kazu ida-ne&#8217;e sai hanesan teste kr\u00edtiku ida ba instituisaun justisa sira nia kompromisu ba igualdade j\u00e9neru no direitus umanus.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cAmi hamriik iha solidariedade ho sobrevivente hotu-hotu husi viol\u00e9nsia bazeia ba j\u00e9neru no reafirma ami nia ezij\u00e9nsia koletiva ba toler\u00e1nsia zero ba as\u00e9diu seksu\u00e1l iha forma hotu-hotu iha instituisaun p\u00fabliku no iha fatin hotu-hotu,\u201dnia konklui.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David da Costa Organizasaun naun governament\u00e1l, Forum Komunikasaun&nbsp; ba Feto Timor-Leste (Fokupers), Kondena maka\u2019as aktu asediu seksual ne\u2019eb\u00e9 maka envolve husi Prokurad\u00f3r ida iha Ministru Publiku ne\u2019eb\u00e9 hasoru joven feto iha kareta laran. Liu husi konfer\u00e9nsia Imprensa, Koodenadora advokasia Fokupers, Natalia de Jesus, hatete, Fokupers preokupasaun boot kona-ba kazu ne&#8217;eb\u00e9 akontese foin lalais ne\u2019eb\u00e9 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":21028,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[28],"tags":[],"class_list":["post-21027","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-justisa"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21027","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21027"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21027\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21029,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21027\/revisions\/21029"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21028"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21027"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21027"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21027"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}