{"id":21132,"date":"2025-08-13T20:13:11","date_gmt":"2025-08-13T11:13:11","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=21132"},"modified":"2025-08-13T20:13:23","modified_gmt":"2025-08-13T11:13:23","slug":"lu-olo-no-alktiri-rekonese-luta-falintil-durante-24-anos-ho-sakrifisiu-oi-oin-no-konsegue-ultrapasa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2025\/08\/13\/lu-olo-no-alktiri-rekonese-luta-falintil-durante-24-anos-ho-sakrifisiu-oi-oin-no-konsegue-ultrapasa\/","title":{"rendered":"L\u00fa Olo no Alktiri reko\u00f1ese Luta FALINTIL durante 24 Anos \u00a0ho sakrifisiu oi-oin no Konsegue Ultrapasa"},"content":{"rendered":"\n<p>Reportajen David da Costa<\/p>\n\n\n\n<p>Relasi\u00f3na loron FALINTIL ba dala 50 ne&#8217;eb\u00e9 sei komemora iha loron 20 Agostu, ho ida ne\u2019e, eis Prezidente Rep\u00fablika, atu\u00e1l Prezidente Partidu Fretilin, Francisco Guterres L\u00fa Olo ho Eis Primeiru Ministru, atu\u00e1l Sekret\u00e1riu Jer\u00e1 Fretilinl Mar\u00ed Alkatiri hato&#8217;o sira nia reko\u00f1esimentu ba luta FALINTIL durante tinan 24 anos iha ailaran liu husi faze oi-oin no m\u00f3s sakrifisiu oi-oin, maib\u00e9 sira konsege ultrapasa sakrifisiu sira ne&#8217;e hotu.<\/p>\n\n\n\n<p>Prezidente Partidu Fretilin, Francisco Guterres L\u00fa Olo, hatete, loron 20 Agostu hatene katak instuituisaun F-FDTL nian prepara hela kondisaun atu komemora loron boot FALINTIL ninian, tanba ne\u2019e hanesan Prezidente Partidu Fretilin husik hela reko\u00f1esimentu ba luta FALENTIL ninia durante iha tinan 24 anos nia laran.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Ha&#8217;u hakarak mai husik hela ami nia reko\u00f1esimentu boot tebe-tebes ba luta FALINTIL ninian, durante tinan 24 liu husi faze oi-oin, ho sakrifisiu oi-oin. Maib\u00e9 sira konsege ultrapasa sakrifisiu sira ne&#8217;e hotu, lori ita nia kauza independensia to&#8217;o iha nia rohan,&#8221; dehan Prezidente Partidu Fretilin L\u00fa Olo ba jornalista sira hafoin konfer\u00e9nsia imprensa situasaun pol\u00edtika nasion\u00e1l atu\u00e1l no direitu demokr\u00e1tiku Timor-Leste no futuru povu tomak nian, iha Eis Titular Far\u00f3l, Segunda 11\/08.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba l\u00edder sira seluk husik hela ninia maluk sira &nbsp;seluk, hanesan Nicolau Lobato ho sira seluk ikus liu to&#8217;o mai Nino Koni Santana, Mahuno Bulere Karataiano ho Ran Kadalak sira hotu husik hela, maib\u00e9 sira kumpri misaun ida ne&#8217;eb\u00e9 boot no misaun ida ho dignu ba povu Timor-Leste nian, no ba rai Timor-Leste, agora F-FDTL.<\/p>\n\n\n\n<p>FALINTIL ne&#8217;e Forsa Armada Libertasaun Nasion\u00e1l ne&#8217;eb\u00e9 horiuluk kedas hanesan Sekret\u00e1riu Jer\u00e1l Partidu Fretilin sira mak hah\u00fa, tantu kria armada povu maubere ninian, atu bele luta hasoru saida de&#8217;it mak akontese defende kauza independensia ne&#8217;eb\u00e9 Fretilin proklma, realmente FALINTIL kumpri nia misaun ida ne&#8217;e boot tebe-tebes, dignu tebe-tebes.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Ne&#8217;eduni loron loron 20 Agostu agora daudauk atu komemora, ha&#8217;u hakarak atu husik hela parabens ba FALINTIL, F-FDTL empartikular ba ha&#8217;u nia kompaneiru luta iha ailaran, veteranu sira, ne&#8217;eb\u00e9 oras ne&#8217;e daudauk sei ativu hela iha Forsa Armada. Balun deemobilizadu ona, maib\u00e9 oportunidade ida ne&#8217;e atu hato&#8217;o ha&#8217;u nia hakuak boot nia saudasaun ba sira, no husik hela ha&#8217;u nia reko\u00f1esimentu boot ba sira nia misaun ida ne&#8217;e,&#8221; Nia hato\u2019o<\/p>\n\n\n\n<p>Nune&#8217;e, aproveita m\u00f3s atu f\u00f3 hatene katak sira ne&#8217;eb\u00e9 sei dezmobilizadu iha 20 Agostu agora seja ofisiais ka seja soldadu sira Fretilin sei disponivel atu bele simu fila fali sira bainhira sira hakarak atu fila fali mai hamutuk ho Fretilin hanesan vida sivil no vida pol\u00edtiku nian.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Tanba espiritu sakrifisiu buat ne&#8217;eb\u00e9 ami halo, halo dala ida tiha ona, atu oferese an mate ninian ida ne&#8217;e ami halo tiha ona, purtantu ida ne&#8217;e la presiza tan agora atu repete fila fali. Ami s\u00f3 hakarak mak matenek atu bele infrenta situasaun sira hotu agora daudauk, atu bele f\u00f3 hanesan vizaun ida sempre kr\u00edtiku nafatin, ba situasaun sira ne&#8217;eb\u00e9 agora daudauk akontese ita nia rai laran,&#8221; nia dehan.<\/p>\n\n\n\n<p>Nune&#8217;e, juventude sira m\u00f3s hamriik ho sira nia ain metin ba nia rain, hodi hatutan nafatin obra boot ne&#8217;eb\u00e9 katuas sira husik hela. Klaru ho situasaun sira difisil tebe-tebes maib\u00e9 sempre hanoin nafatin atu bele husik hela mem\u00f3ria di&#8217;ak ida nafatin ba joven sira atu bele halo tuir.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Ha&#8217;u fiar katak joven sira sei reko\u00f1ese obra boot FALINTIL ninian, mem\u00f3ria ida ne&#8217;e sei iha nafatin, sei orienta nafatin atu bele la&#8217;o ba oin iha futuru, iha sira nia vida tomak agora daudauk, hanesan ba estuda, ba halo servisu sira seluk karik sira sei halo tuir nafatin,&#8221; hakotu L\u00fa Olo.<\/p>\n\n\n\n<p>Nune\u2019e mos iha fatin hanesan, Eis Primeiru Ministru, atu\u00e1l Sekret\u00e1riu Jer\u00e1l Partidu Fretilin, Mar\u00ed Alkatiri, hatete, iha tinan 1974-1975 se ko&#8217;alia FALINTIL 20 Agostu, ita labele haluha m\u00f3s ohin loron 11 Agostu 1975 loron ida marka konflitu ida ne&#8217;eb\u00e9 hah\u00fa iha rain laran. Tanba UDT kaer kilat, balun dehan halo golpe, dehan la&#8217;\u00f3s golpe. Atu ezije sasan oi-oin husi Fretilin, atu bele garante ba sira ideia, bele la&#8217;o tuir dalan loos ba independensia.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Loron 11 Agostu konflitu ne&#8217;e akontese tuir dalan naruk tebes to&#8217;o kedas Abr\u00edl 1998 mak ita konsege duni hetan intendimentu Fretilin, UDT hotu-hotu, tanba dehan intendimentu atu la&#8217;o hamutuk ba independensia. Ne&#8217;e mak dehan hah\u00fa konflitu fasil, atu halo kotu konflitu susar tebes, ne&#8217;e mak ha&#8217;u nia preokupasaun, ha&#8217;u hanesan ida hakat liu tiha er\u00f3i no martires sira nia mate,&#8221;dehan Mar\u00ed.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba depois konflitu 19754-1975 tama konflitu 2008 iha rai laran, dala ida tan Fretilin hatudu katak Fretilin hakarak lori rai ne&#8217;e ba oin, lakohi tan Timor ho Timor atu funu malu.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Biar komit\u00e9 sentr\u00e1l konfiansa mai ha&#8217;u atu kontinua hanesan Primeiru Ministru ha&#8217;u rasik rejigna-an, ne&#8217;e atu hatudu, tanba ha&#8217;u hatene esperiensia uluk kedas katak hah\u00fa konflitu ida ne&#8217;e fasil mais hakotu susar tebes tanba ne&#8217;e mak rejigna-an,&#8221; hatutan nia.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia esforsa, to&#8217;o 2009 dalan ida tan Fretilin loke dalan buka intendimentu, iha 31 Dezembru bainhira tau aifunan iha Far\u00f3l, konvida Xanana m\u00f3s ba hotu, ko&#8217;alia katak tinan 10 oin mai ne&#8217;e tenke sai tinan ba dezenvolvimentu ba unidade.<\/p>\n\n\n\n<p>Nune&#8217;e Fretilin hah\u00fa halo prosesu foun ida, realmente intendimentu 2009, 2010 mak komesa iha dial\u00f3gu to&#8217;o 2015 buat sira ne&#8217;e hotu, hotu-hotu rona kompadre ba, mai nia ba para iha Oekusse.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Ha&#8217;u dehan hakarak ka lakohi FALINTIL iha tanba Fretilin, Fretilin laiha FALINTIL laiha, luta iha to&#8217;o fim tanba Fretilin,&#8221; tenik nia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David da Costa Relasi\u00f3na loron FALINTIL ba dala 50 ne&#8217;eb\u00e9 sei komemora iha loron 20 Agostu, ho ida ne\u2019e, eis Prezidente Rep\u00fablika, atu\u00e1l Prezidente Partidu Fretilin, Francisco Guterres L\u00fa Olo ho Eis Primeiru Ministru, atu\u00e1l Sekret\u00e1riu Jer\u00e1 Fretilinl Mar\u00ed Alkatiri hato&#8217;o sira nia reko\u00f1esimentu ba luta FALINTIL durante tinan 24 anos iha ailaran liu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":21133,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-21132","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21132","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21132"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21132\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21134,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21132\/revisions\/21134"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21133"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21132"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21132"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21132"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}