{"id":21232,"date":"2025-08-28T21:29:27","date_gmt":"2025-08-28T12:29:27","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=21232"},"modified":"2025-08-28T21:29:33","modified_gmt":"2025-08-28T12:29:33","slug":"konfrontasaun-iha-inbate-fronteira-tl-ho-ri-cedeliza-konsidera-ida-nee-problema-seriu-tanba-envolve-nasaun-rua","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2025\/08\/28\/konfrontasaun-iha-inbate-fronteira-tl-ho-ri-cedeliza-konsidera-ida-nee-problema-seriu-tanba-envolve-nasaun-rua\/","title":{"rendered":"Konfrontasaun Iha Inbate Fronteira TL ho RI, Cedeliza Konsidera \u00a0Ida Ne\u2019e Problema S\u00e9riu Tanba Envolve Nasaun Rua"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen David da Costa<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Relasiona insidente konfrontasaun entre Sidadaun Indon\u00e9zia ho Sidadaun Timor-Leste iha Aldeia Inbate Suku Bikomi Nilulat,&nbsp; Kabupaten Timor Sentral Utara, (TSU), Nusa Tenggara Timur (NTT), Indon\u00e9zia ne&#8217;ebe maka baliza ho Suku Bobometo sub-reijaun Oesilo REAOA ne&#8217;ebe &nbsp;maka&nbsp; rezulta Sidadaun Indon\u00e9zia ida Kanek, maka &nbsp;Deputadu iha Parlamentu Nasion\u00e1l, atu\u00e1l Prezidente Komisaun C, Trata Asuntu Finansas P\u00fabliku, Celdeliza Faria dos Santos, konsidera ida ne\u2019e problema s\u00e9riu, tanba involve nasaun rua.<\/p>\n\n\n\n<p>Prezidente Komisaun C, Trata Asuntu Finansas P\u00fabliku, deputada Cedeliza Faria dos Santos, hatete, konfrontasaun entre sidadun Timoroan ho sidadaun Indonesia iha fronteira Timo-Leste ho Republika Indonesia, hafoin Timor-Leste ho Indonesia halo negosiasaun dahuluk iha Timor-Leste, maib\u00e9 &nbsp;problema iha mosu iha fronteira ida ne\u2019e problema s\u00e9riu, tanba envolve rai rua.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cHa&#8217;u hanoin fronteira Timor-Leste ho Indon\u00e9zia ne&#8217;e problema ida ne&#8217;eb\u00e9 s\u00e9riu uitoan, Tanba ne&#8217;e envolve ita nia soberania nasaun nia, dehan deputada Cedeliza ba Jornalista sira, bainhira partersipa iha Dili Internasion\u00e1l Expo 2025, iha centru Konvensaun Dili, kinta 28\/08.<\/p>\n\n\n\n<p>Maib\u00e9 Hanesan reprezentasaun povu kontente tanba iha Nonu Governu konstitusion\u00e1l ho nasaun vizi\u00f1u Indon\u00e9zia ne&#8217;eb\u00e9 tama ona ba iha negosiasaun ida ne&#8217;eb\u00e9 s\u00e9riu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cMaib\u00e9 ami m\u00f3s akompa\u00f1a husi m\u00e9dia, ita haree katak iha konfronta entre ita nia Timor oan no sidadaun Indon\u00e9zia, no iha m\u00f3s v\u00edtima husi ita nia UPF no sidadaun Indonesia,\u201d nia dehan.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia haktuir, liga ho konfrutasaun ne\u2019e, parte Parlamentu Nasion\u00e1l seidauk tun ba halo fiskalizasaun iha terenu, maib\u00e9 iha ema balun hatete katak Timor mak book uluk sira halo uluk viol\u00e9nsia ba sira, maib\u00e9 importante mak presiza iha investigasaun ida klaru.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cHa&#8217;u rekomenda ba Minist\u00e9riu Interi\u00f3r ne&#8217;eb\u00e9 responsavel ba ita nia \u00e1rea seguransa PNTL ho MNEK hodi iha relasaun di&#8217;ak ida ho parte ita nia vizi\u00f1u Indon\u00e9zia sira atu bele solusiona problema ne&#8217;e,\u201d Nia informa<\/p>\n\n\n\n<p>Nune\u2019e m\u00f3s nia husu ba autoridade Oecusse ne&#8217;eb\u00e9 mak faz parte iha vizi\u00f1u,&nbsp; karik iha ninia autoridade iha ne&#8217;eb\u00e1 m\u00f3s atu hakalma komunidade atu la bele hamosu konfrontasaun, tanba hatene komunidade iha fronteira rua Indon\u00e9zia ho Timor-Leste, maib\u00e9 maioria haree parte rua ne&#8217;e iha relasaun fam\u00edlia kultura sira sei iha relasaun ba malu hela.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cUluk ita hamutuk depois mak ita fahe malu ne&#8217;eb\u00e9 ita hanoin katak ita bele solusiona problema ne&#8217;e di&#8217;ak liu ita hamutuk para ita nia problema fronteira ne&#8217;e bele rezolve tuir akordu ne&#8217;eb\u00e9 iha. Tanba ita nia fronteira entre Austr\u00e1lia de&#8217;it m\u00f3s ita bele rezolve, tanba ne&#8217;e ita espera fronteira terrestre ne&#8217;e m\u00f3s bele rezolve, importante mak governu husi parte rua ne&#8217;e nafatin iha komunikasaun ne&#8217;eb\u00e9 di&#8217;ak nafatin atu bele solusiona,\u201dnia esplika.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia explika liu tan katak problema iha fronteira &nbsp;ne&#8217;e la iha impaktu ne&#8217;eb\u00e9 boot, maib\u00e9 TL presiza antisipa kedas katak husi akontesimentu ki&#8217;ikoan sira ne&#8217;e koko atu rezolve, nune&#8217;e iha futuru la bele akontese tan no labele akontesimentu ne&#8217;eb\u00e9 boot.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cMaib\u00e9 ema balun ita hanoin katak iha pihak ketiga ne&#8217;eb\u00e9 mak hakarak mete atu negosiasaun ne&#8217;e la bele iha, mais ita la bele duun no prosesu investigasaun mak ita bele hatene katak iha duni buat hanesan ne&#8217;e ka lae,\u201d nia subli\u00f1a.<\/p>\n\n\n\n<p>Fatin hanesan, Embaixad\u00f3r Rep\u00fablika Indon\u00e9zia iha Timor-Leste, Okto Dorinus Manik, hatete, konfrurasaun \u00a0ne\u2019eb\u00e9 akontese iha fronteira entre Timor-Leste ho Republika Indonesia ne\u2019e, nia parte la bele f\u00f3 koment\u00e1riu, tanba entrega hotu ona \u00a0ba Primeiru Ministru, Kay Rala Xanana Gusm\u00e3o.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cIda ne\u2019e entrega hotu ona ba PM Xanana, buat hotu-hotu sei seguru,\u201d Nia dehan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David da Costa Relasiona insidente konfrontasaun entre Sidadaun Indon\u00e9zia ho Sidadaun Timor-Leste iha Aldeia Inbate Suku Bikomi Nilulat,&nbsp; Kabupaten Timor Sentral Utara, (TSU), Nusa Tenggara Timur (NTT), Indon\u00e9zia ne&#8217;ebe maka baliza ho Suku Bobometo sub-reijaun Oesilo REAOA ne&#8217;ebe &nbsp;maka&nbsp; rezulta Sidadaun Indon\u00e9zia ida Kanek, maka &nbsp;Deputadu iha Parlamentu Nasion\u00e1l, atu\u00e1l Prezidente Komisaun C, Trata [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":21230,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-21232","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21232","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21232"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21232\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21233,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21232\/revisions\/21233"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21230"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21232"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21232"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21232"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}