{"id":21283,"date":"2025-09-03T15:55:00","date_gmt":"2025-09-03T06:55:00","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=21283"},"modified":"2025-09-03T15:55:07","modified_gmt":"2025-09-03T06:55:07","slug":"eutl-reafirma-nia-pozisaun-kontra-pn-hola-viatura-pntl-tun-terenu-fo-seguransa-ba-pn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2025\/09\/03\/eutl-reafirma-nia-pozisaun-kontra-pn-hola-viatura-pntl-tun-terenu-fo-seguransa-ba-pn\/","title":{"rendered":"EUTL\u00a0Reafirma nia Pozisaun\u00a0Kontra PN Hola Viatura,\u00a0PNTL Tun Terenu F\u00f3\u00a0Seguransa Ba PN"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Reportajen David da Costa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Universit\u00e1riu Timor Lorosa&#8217;e (EUTL), afirma nia pozisaun katak sira kontra Parlamentu Nasio\u00e1l (PN) hola viatura ba membru deputadu\/a 65 iha PN. Deputadu\/a sira la&#8217;os ona representante povu hodi ko\u2019alia destinu ou moris di\u2019ak povu nian, Tanba ne\u2019e EUTL sei hatama karta ba Polsia Nasion\u00e1l Timor-Leste (PNTL) hodi halo asaun manefestasaun hasoru parlamentu Nasional.<\/p>\n\n\n\n<p>Liu husi Konferensia Imprensa Portavoz Universit\u00e1riu Timor Lorosa&#8217;e (EUTL), Natalizio Nunes, hatete, sira kontra&nbsp;&nbsp;desizaun pol\u00edtika ne&#8217;eb\u00e9 reprejentante Povu iha uma fukun parlamentu, aprova orsamentu ho montante hamutuk $4.2 milloens hodi sosa kareta prado ka luxu hamutuk unidade 65 b\u00e1 membru deputadu hirak iha Parlamentu Nasion\u00e1l.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba sira&nbsp;&nbsp;nia razaun&nbsp;&nbsp;maka, kareta hirak ne&#8217;e avaria hotu ona, la sosa kareta luxu b\u00e1 oin ema lakoi ona deputadu, razaun seluk maka sa&#8217;e b\u00e1 mai hodi halo fiskalizasaun ikus-liu maka kustu manutensaun bo&#8217;ot liu duk\u00e9 sosa kareta foun.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Ho razaun sitada, mak ami Estudante Universit\u00e1riu Timor Lorosa&#8217;e (EUTL) ho nia abreviatura&nbsp;&nbsp;lamenta tebes ka diskorda total ba politika Parlamento Nasion\u00e1l nian ne&#8217;eb\u00e9 atu sosa kareta luxu ou prado ba deputadu 65. Tamba ita haree no observa politika sosa kareta prado ba deputadu sira la&#8217;os foin primeira vez, Maib\u00e9 sai hanesan ona kustume ka kultura desde governasaun dahuluk to&#8217;o mai Nonu Governu.&#8221; Dehan Portavoz EUTL, Natalizio Nunes, liu husi Konferensia Imprensa iha kampus Central UNTL, Kurta 3\/09.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia esplika la&#8217;os sosa de&#8217;it kareta prado ba membru deputadu sira, maib\u00e9 deputadu sira mos simu subsidiu oioin no direitu regalia sira hanesan, osan ba manutensaun, alojamentu, laptop, tratamentu saude, osan pulsa no seluk tan ne&#8217;ebe privileziu tebes ba deputadu sira iha parlamentu Nasion\u00e1l.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Durante ne&#8217;e ita hare&#8217;e, kada periodu gorvernasaun sempre troka malu. Maib\u00e9 deputadu sira la&#8217;os ona representante povu hodi Ko\u2019alia destinu ou moris di\u2019ak povu nian, pelu kontr\u00e1riu, sira Ko\u2019alia representa de&#8217;it sira nia partidu, sira nia grupu, sira nia an, sira nia familia no representa de\u2019it ema osan nain ka elite ekon\u00f3miku sira.&#8221;nia dehan<\/p>\n\n\n\n<p>No deputadu sira iha parlamento Nasion\u00e1l laiha ona funsionalidade hodi diskute problema sosial ne&#8217;ebe akontese iha estadu RDTL ida ne\u2019e, hanesan, Hospital sira laiha aimoruk ne&#8217;eb\u00e9 sufisiente hodi trata pasiente sira, menus kareta ambulansia, Edukasaun hakdasak liu, insufisiensia material no infraestrutura sira hanesan, meza, kadeira, biblioteka, sorin ida la rekoinese mos professor ne&#8217;eb\u00e9 durante tinan naruk vonlutariu, la kapasita ka mellora professor sira nia abilidade hanorin liu husi formasaun.<\/p>\n\n\n\n<p>No kazu m\u00e1l nutrisaun kontinua sa&#8217;e makaas to\u2019o 47% A Taxa desempregu kada tinan kontinua sa&#8217;e ba bebeik , Infraestutura bazika hanesan Estrada, bee-mos no eletresidade nafatin sai preokupasaun ba povu liliu iha area rural Populasaun ne&#8217;eb\u00e9 afetadu husi eviksaun forsada ne&#8217;eb\u00e9 dadaun ne&#8217;e barak seidauk hetan idemizasaun.<\/p>\n\n\n\n<p>Maske kondisaun hirak ne&#8217;e grave, maib\u00e9 deputadu sira hatene de&#8217;it buka meius oioin, liu husi desizaun politika no kria lei hodi fo privileziu no hariku sira nia an no familia, inklui asegura ka proteje de&#8217;it distinu partidu nian ba kada eleisaun iha periodu sira tuir mai.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Problema hirak ne&#8217;e, mak ami Estudante Universidade Timor Leste lamenta tebes hodi hato&#8217;o ezisensia katak, halakon kultura sosa kareta luxu no direitu regalia sira seluk, hodi investe fila-fali ba setor produtivo sira hanesan edukasaun. saude, agrikultura, turizmu no infraestrutura sira iha baze hanesan Estrada, eletrisidade no sira seluk tan.&#8221;nia subli\u00f1a.<\/p>\n\n\n\n<p>Estudante Universitariu sira mos husu parlamento nasion\u00e1l halakon tiha lei pensaun vitalisia ne&#8217;ebe la fo benefisiu ba povu, maib\u00e9 fo bokur de\u2019it ba ema balun de&#8217;it.&nbsp;&nbsp;Husu mos ba PN hodi altera tiha lei manifestasaun liu kla\u00fazula ida kona-ba restrisaun 100 (cem) metros, tanba ida ne&#8217;e hamate demokrasia.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Ami husu ba estudante akademiku husi universidade no institutu sira hotu, veteranus sira. sosiedade sivil no povu maubere hotu-hotu atu hamrik hodi kontra desizaun politika ne&#8217;ebe injustu no la afavor ba povu, Maib\u00e9 fo benefisiu de\u2019it ba deputadu sira no haburas de&#8217;it injustisa sosial iha estadu RDTL ida ne&#8217;e&#8221;, Sira husu.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha fatin hanesan segundu portavoz Caetano da Cruz, hatete, Estudante Univesitariu reafirma tan nia pozisaun ba publiku katak sira sei halo petisaun ba Parlamentu Nasion\u00e1l no halo audensia ho sira no mos sei haruka karta ba Polsia Nasional Timor-Leste (PNTL) para halo asaun manefestasaun hasoru Prlamentu Nasional.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"930\" height=\"586\" data-id=\"21284\" src=\"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-03-at-14.52.49.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21284\" srcset=\"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-03-at-14.52.49.jpeg 930w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-03-at-14.52.49-300x189.jpeg 300w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-03-at-14.52.49-768x484.jpeg 768w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-03-at-14.52.49-667x420.jpeg 667w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-03-at-14.52.49-640x403.jpeg 640w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/WhatsApp-Image-2025-09-03-at-14.52.49-681x429.jpeg 681w\" sizes=\"auto, (max-width: 930px) 100vw, 930px\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><em>Seguransa hahu halo seguransa iha Parlamentu Nasiona ni\u0105 oin. [Foto: David | 3.09.2025]<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cAmi afirma tan ami nia pozisaun ba publiku katak&nbsp;&nbsp;para tuir fali mai, asaun ne\u2019ebe ita sei halo iha ne\u2019e hasoru&nbsp;&nbsp;PN. No horsida ka aban ita sei hatama ita nia petisaun ba PN inklui ita halo audensia ho sira , no mos ita hatama ita nia karta ba Polisia&nbsp;&nbsp;atu halo asasun pasifika&nbsp;&nbsp;ne\u2019ebe trankilidade ho liberdade&nbsp;&nbsp;tomak hasoru&nbsp;&nbsp;PN ida ne\u2019e maka ita hakarak,\u201d dehan Caetano.<\/p>\n\n\n\n<p>Nune\u2019e m\u00f3s, Komandante Pol\u00edsia Nasion\u00e1l Timor-Leste (PNTL) Munisipiu Dili, Superintendente Xefe Polisia Orlando Gomes. Hatete, rona informasaun iha terenu katak estudante sira atu halo manifestasaun. Tanba ne\u2019e komandu Munisipiu Dili kontinua antisipa ba estudante sira atu nune\u2019e labele mosu anarkizmu bainhira iha manefestasaun.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Maib\u00e9 komandu munisipiu Dili nafatin antisipa ba estudante sira, nafatin ita f\u00f3 Seguransa iha Parlamentu Nasion\u00e1l (PN) para atu nune&#8217;e&nbsp;&nbsp;labele hamosu anarkizmu ruma iha fatin ida ne&#8217;e,&#8221; dehan Komandante Pol\u00edsia Nasion\u00e1l Timor-Leste (PNTL) Munisipiu Dili, Superintendente Xefe Polisia Orlando Gomes,&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Estudante sira ne\u2019ebe\u2019maka atu halo manefestasaun ne\u2019e to&#8217;o agora komandu munisipiu D\u00edli seidauk iha Pedidu. Maib\u00e9 kuandu iha manifestasaun tenke tuir nafatin le\u00ed orden ne&#8217;eb\u00e9 mak iha.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Ita tenke disiplina bazeia ba regras ne&#8217;eb\u00e9 mak iha komandu munisipiu Dili ita nafatin tau Seguransa iha PN atu nune&#8217;e asegura situasaun&nbsp;&nbsp;sira ne&#8217;e lao di&#8217;ak. Komandu munisipiu Dili ita hatun forsa rezerva mai iha fatin para asegura situasaun iha terenu, depois mak ita haree grau ameasa sira nune&#8217;e mak ita analiza, mak&nbsp;&nbsp;ita bele hatun tan forsa sira seluk&#8221;. Nia subli\u00f1a.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia haktuir, ema hotu iha liberdade para halo manifestasaun, maib\u00e9 manefestasaun nafatin tuir regras ne&#8217;eb\u00e9&nbsp;iha, tuir le\u00ed manifestasaun nian .<\/p>\n\n\n\n<p>Hahu oras tuku 09:00 membro Polisia Nasion\u00e1l Timor-Leste (PNTL) forsa rezerva no mos&nbsp;&nbsp;husi Batailaun Ordem Publika (BOP) hahu hala&#8217;o ona&nbsp;&nbsp;seguransa iha Parlamentu Nasion\u00e1l oin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David da Costa Universit\u00e1riu Timor Lorosa&#8217;e (EUTL), afirma nia pozisaun katak sira kontra Parlamentu Nasio\u00e1l (PN) hola viatura ba membru deputadu\/a 65 iha PN. Deputadu\/a sira la&#8217;os ona representante povu hodi ko\u2019alia destinu ou moris di\u2019ak povu nian, Tanba ne\u2019e EUTL sei hatama karta ba Polsia Nasion\u00e1l Timor-Leste (PNTL) hodi halo asaun manefestasaun hasoru [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":21285,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-21283","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21283","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21283"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21283\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21286,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21283\/revisions\/21286"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21285"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21283"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21283"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21283"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}