{"id":21434,"date":"2025-09-29T23:00:05","date_gmt":"2025-09-29T14:00:05","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=21434"},"modified":"2025-09-30T08:00:25","modified_gmt":"2025-09-29T23:00:25","slug":"prezidente-republika-promulga-lei-pensaun-vitalisia-la-ho-duvida","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2025\/09\/29\/prezidente-republika-promulga-lei-pensaun-vitalisia-la-ho-duvida\/","title":{"rendered":"Prezidente Republika Promulga\u00a0\u00a0Lei Pensaun Mensal Vitalisia La Ho Duvida,  Signifikativu Husi Demokrasia"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen David da Costa<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Prezidente Rep\u00fablika (PR) Jos\u00e9 Ramos-Horta, ohin hola desizaun&nbsp;&nbsp;promulga ona Lei Pensaun Mens\u00e1l Vitalisia (LPVM), tuir Dekretu Parlamentu Nasion\u00e1l (PN) N\u00fameru 21\/2025, ne\u2019eb\u00e9 revoga pensaun mens\u00e1l vital\u00edsia no benef\u00edsiu sira seluk ne\u2019eb\u00e9 f\u00f3 ba eis-deputadu sira, eis-membru governu sira, no eis-xefe \u00f3rgaun soberanu sira. Desizaun ida-ne&#8217;e iha efeitu retroativu hah\u00fa hosi loron 20 fulan-Maiu tinan 2002.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha konfer\u00e9nsia Imprensa ne&#8217;e, Xefe Estadu, Jos\u00e9&nbsp;&nbsp;Ramos-Horta, hatete, ida ne&#8217;e, la h\u00f3 d\u00favida, momentu signifikativu ida hosi demokrasia Timor-Leste ne&#8217;ebe maka sei joven. La\u2019\u00f3s de\u2019it ba ninia dimensaun edukativa no koretiva, koretiva tanba hadi\u2019a lei anteri\u00f3r sira ne\u2019eb\u00e9 viola prins\u00edpiu ekuidade, maib\u00e9 signifikativu m\u00f3s ba konseku\u00e9nsia umanu no sosi\u00e1l ne\u2019eb\u00e9 desizaun ne\u2019e sei iha ba fam\u00edlia timoroan balun nia moris.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba Lei ida ne&#8217;e hetan aprovasaun hosi Parlamentu Nasion\u00e1l ho unanimidade absoluta proeza ida ne&#8217;eb\u00e9 raru tebes iha&nbsp;&nbsp;tinan 23 restorasaun independ\u00e9nsia Timor-Leste nian.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha Konstituisaun Rep\u00fablika, ne\u2019eb\u00e9 aprova iha 2002, nein Planu Estrat\u00e9jiku Dezenvolvimentu (2011-2030), nein m\u00f3s Tratadu Fronteira Mar\u00edtima ho Austr\u00e1lia (2018) hetan konsensu tomak hanesan ne\u2019e. Lei ida-ne\u2019e, tanba ne\u2019e, reflete ho modu inek\u00edvoku reprezentante povu hotu-hotu no Governu Konstitusion\u00e1l da-IX nia vontade.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba ida ne&#8217;e m\u00f3s espresa sentimentu sira hosi porsaun boot ida hosi&nbsp;&nbsp;sosiedade, inklui l\u00edder pol\u00edtiku sira ne&#8217;eb\u00e9, durante kampa\u00f1a eleitor\u00e1l sira iha tinan 2023 nian, publikamente kompromete atu halakon lei pensaun mens\u00e1l vital\u00edsia nian.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Ha&#8217;u promulga lei ida ne\u2019e depois halo reflesaun maka\u2019as. Hau hatene katak&nbsp;&nbsp;sei afeta moris lider no militante sira ne\u2019eb\u00e9 partisipa iha luta naruk ba independensia. Lei ida ne\u2019e la hasai sira nia direitu nu\u2019udar veteranu no sira nia direitu konsagradu ba reforma ida ne\u2019eb\u00e9 dignu no justu&#8221;. deklara Prezidente Rep\u00fablika Jos\u00e9&nbsp;&nbsp;Ramos-Horta&nbsp;&nbsp;hafoin Promulga LPMV iha Pal\u00e1siu Prezidensi\u00e1l Bairru-Pite Segunda 29\/9.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Ha\u2019u rekomenda atu Governu konsidera tranzisaun ida ne\u2019eb\u00e9 rasion\u00e1l no justu bainhira implementa Lei, hodi garante solusaun sira ne\u2019eb\u00e9 dignu,&#8221; nia subli\u00f1a.<\/p>\n\n\n\n<p>Xefe&nbsp;&nbsp;Estadu&nbsp;&nbsp;&nbsp;ne&#8217;e salienta,&nbsp;&nbsp;ko&#8217;alia ona ho Primeiru-Ministru Kay Rala&nbsp;&nbsp;Xanana&nbsp;&nbsp;Gusm\u00e3o dala rua kona-ba asuntu ida ne&#8217;e,&nbsp;&nbsp;no sente hakmatek katak governu konsidera hela solusaun sira ne&#8217;eb\u00e9 justu no dignu ho ativu. No&nbsp;&nbsp;m\u00f3s ko\u2019alia ona ho Prezidente Tribun\u00e1l Rekursu, Prokurad\u00f3r Jer\u00e1l Rep\u00fablika, Proved\u00f3r Justisa no Direitus Umanus, Ministru Asuntu Veteranu, Xefe Estadu Mai\u00f3r F-FDTL, eis Xefe Estadu Mai\u00f3r no&nbsp;&nbsp;Ases\u00f3r Superi\u00f3r, Jeneral Lere, joven universit\u00e1riu sira, no membru rezist\u00e9nsia sira.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba dalan ba demokrasia taka ho opsaun sira ne&#8217;eb\u00e9 susar. Nasaun ida nia grandeza sukat la\u2019\u00f3s de\u2019it ho korajen atu halo reforma, maib\u00e9 m\u00f3s ho umanidade ne\u2019eb\u00e9 nia trata nia sidadaun sira, inklui sira ne\u2019eb\u00e9 serb\u00ed estadu.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Ohin, ha&#8217;u promulga lei ida-ne\u2019e, ha\u2019u reafirma ha\u2019u-nia konfiansa iha ita-nia povu nia maturidade pol\u00edtika no iha ita nia kapasidade koletiva atu hasoru dezafiu sira ne\u2019eb\u00e9 ita hasoru iha etapa hotu-hotu,&#8221; nia konklui.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David da Costa Prezidente Rep\u00fablika (PR) Jos\u00e9 Ramos-Horta, ohin hola desizaun&nbsp;&nbsp;promulga ona Lei Pensaun Mens\u00e1l Vitalisia (LPVM), tuir Dekretu Parlamentu Nasion\u00e1l (PN) N\u00fameru 21\/2025, ne\u2019eb\u00e9 revoga pensaun mens\u00e1l vital\u00edsia no benef\u00edsiu sira seluk ne\u2019eb\u00e9 f\u00f3 ba eis-deputadu sira, eis-membru governu sira, no eis-xefe \u00f3rgaun soberanu sira. Desizaun ida-ne&#8217;e iha efeitu retroativu hah\u00fa hosi loron [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":21435,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-21434","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21434","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21434"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21434\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21442,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21434\/revisions\/21442"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21435"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21434"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21434"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21434"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}