{"id":21437,"date":"2025-09-29T23:03:23","date_gmt":"2025-09-29T14:03:23","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=21437"},"modified":"2025-09-29T23:03:25","modified_gmt":"2025-09-29T14:03:25","slug":"sosiedade-sivil-ezije-governu-apoiu-psik-hodi-kombate-krime-organizadu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2025\/09\/29\/sosiedade-sivil-ezije-governu-apoiu-psik-hodi-kombate-krime-organizadu\/","title":{"rendered":"Sosiedade Sivil\u00a0\u00a0Ezije Governu Apoiu PSIK Hodi Kombate Krime Organizadu\u00a0"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Reportajen&nbsp;&nbsp;David da Costa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sosi\u00e9dade sivil liu husi Asia Justice And Rights (AJAR) ho Asosiasaun Hak ezije ba governu atu f\u00f3 apoiu ba Pol\u00edsia Sient\u00edfiku Investigasaun kriminal (PSIK) atu kombate krime organizadu ne&#8217;eb\u00e9 oras ne&#8217;e la&#8217;o&nbsp;&nbsp;iha Timor-Leste.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Peskizad\u00f3r, Asia Justice And Rights (AJAR) , Inocencio de Jesus Xavier hatete,&nbsp;&nbsp;AJAR nian prespetiva&nbsp;&nbsp;maka ne&#8217;e estadu nia aparelu hanesan PSIK tenke iha meius ne&#8217;eb\u00e9 sufisiente nune&#8217;e kombate no prevene krime organizadu sira ne&#8217;eb\u00e9 oras ne&#8217;e tenta la&#8217;o livre iha territ\u00f3riu Timor-Leste.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Ba ami hanoin governu, estadu ita iha aparelu estadu hanesan PSIK ne&#8217;eb\u00e9 nia iha meius rasik prevensaun no kombate ne&#8217;e iha, entaun ita espera governu bele apoiu ba ita ninia autoridade polisiais atu bele halo servisu di&#8217;ak liu tan no bainhira iha kapturasaun detensaun iha dentru fragante de leitu ka buska aprensaun orgaun Tribun\u00e1l ne&#8217;e tenke funsi\u00f3na di&#8217;ak depois f\u00f3 duni sansaun ida forte ba ema sira ne&#8217;e,&#8221; dehan Peskizad\u00f3r AJAR, Inocencio ba jornalista sira iha nia kna&#8217;ar fatin Far\u00f3l, Segunda 29\/09.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tanba&nbsp;&nbsp;pol\u00edsia halo servisu, depois ba Tribun\u00e1l halo deklarasaun oin seluk m\u00f3s ida ne&#8217;e&nbsp;&nbsp;mos bele problema. Tanba ne&#8217;e, f\u00f3 hanion ba PSIK ho Polisia Nasion\u00e1l&nbsp;&nbsp;Sentifiku Investigasaun&nbsp;&nbsp;kriminal&nbsp;&nbsp;(PNSIK) atu nafatin garante prosesual, nune&#8217;e ikus labele imputa aviaskorpus, Minist\u00e9riu P\u00fabliku ka Tribun\u00e1l labele simu pareser ka keixa sira ne&#8217;eb\u00e9 husi investigad\u00f3r sira, entaun ne&#8217;e nu&#8217;udar dezafiu ba prevensaun ba kombate krime organizadu iha rain.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Tenke loke prosesu, se deskonfia tenke loke prosesu hasoru sira, tanba ne&#8217;e ha&#8217;u agradese ba Ministru Prezidensia Konsellu Ministru Agio Pereira bele brani hakerek nia manifesta p\u00fablika katak envolvimentu sira hanesan ne&#8217;e,&#8221; nia subli\u00f1a.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia salienta &#8220;Ami hein katak Primeiru Ministru, Prezidente Rep\u00fablika bele atensaun ba prosesu ida ne&#8217;e, se membru governu ruma mak envolve iha ne&#8217;e di&#8217;ak liu sai no lori ba prosesu, maib\u00e9 ne&#8217;e deskonfia de&#8217;it, ita la hatene s\u00e9, ita espera Primeiru Ministru halo prosesu ruma hasoru ninia membru governu&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia argumenta, se nia halo ida ne&#8217;e nia salva duni ninia integridade no nia la hamonu nia governasaun, nia kondena aktu individu ne&#8217;eb\u00e9 atu estraga ninia governasaun.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nune&#8217;e m\u00f3s, Vise Direit\u00f3r Dahuluk Asosiasaun Hak, Antonino de Limas hatete, krime organizadu ne&#8217;e instituisaun ne&#8217;eb\u00e9 atu responde estadu, governu. tanba governu mak iha sistema, governu mak kria lei, governu iha instrumentu hotu, atu halo prevensaun oins\u00e1 kontra kona-ba krime organizadu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tanba Hanesan sosi\u00e9dade sivil nafatin observa, nafatin ko&#8217;alia atu hatete ba estadu, governu katak, krime organizadu ne&#8217;e afeta ba ema barak, halo ema barak sofre, ema barak lakon.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Ita hatene krime organizadu ne&#8217;e, ida tr\u00e1fiku umanu, asuntu seksual m\u00f3s iha laran, droga iha laran,&#8221; nia dehan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Maib\u00e9&nbsp;&nbsp;jogu scame ida sira husi rai li&#8217;ur mai ho kartu kreditu ne&#8217;e mai Timor lori kartaun de&#8217;it, depois nia bele hasai osan iha ne&#8217;e.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Entaun sira sobu n\u00fameru konta bank\u00e1ria ema sira nian, entaun nia bele foti osan iha Timor ha&#8217;u hanoin ida ne&#8217;e akontese. Krime organizadu balun seluk jogu online, jogu ileg\u00e1l sira iha, ha&#8217;u hanoin balun Oekusse depois konsege deteta, konsege sobu, kaer entaun ne&#8217;e krime organizadu ne&#8217;eb\u00e9 akontese,&#8221; nia subli\u00f1a.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia salienta &#8220;Ita preokupa, ita hanoin loloos ne&#8217;e ita nia governu iha instrumentu bele atua ida ne&#8217;e. Se nia mai husi li&#8217;ur ne&#8217;e reforsa sistema servisu iha imigrasaun. Portu sira ne&#8217;e tenke tau duni ema ne&#8217;eb\u00e9 servisu ho laran ho loloos ba rai ida ne&#8217;e&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tanba buat sira ne&#8217;e akontese liga ho ema rai laran, ajente sira loke dalan. Bele m\u00f3s iha rede sira ne&#8217;eb\u00e9 keta boot balun m\u00f3s bele envolve iha laran fasilita ka proteze ema sira ne&#8217;e.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Mai ita kona-ba krime organizadu ne&#8217;e ha&#8217;u hanoin Ministru Prezidensia Konsellu Ministru Agio Pereira nia publikasaun, nia manifesta ne&#8217;e, nia hatete momos, ita, ha&#8217;u PSIK ka Minist\u00e9riu P\u00fabliku atu ko&#8217;alia ho Ministru Agio Pereira,&#8221; nia argumenta.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tanba nia iha informasaun sira depois foti medida ne&#8217;eb\u00e9 adekuadu nune&#8217;e ba oin la akontese ne&#8217;eb\u00e9 bele afeta ba ema barak nia moris, halo ema barak lakon.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen&nbsp;&nbsp;David da Costa Sosi\u00e9dade sivil liu husi Asia Justice And Rights (AJAR) ho Asosiasaun Hak ezije ba governu atu f\u00f3 apoiu ba Pol\u00edsia Sient\u00edfiku Investigasaun kriminal (PSIK) atu kombate krime organizadu ne&#8217;eb\u00e9 oras ne&#8217;e la&#8217;o&nbsp;&nbsp;iha Timor-Leste. Peskizad\u00f3r, Asia Justice And Rights (AJAR) , Inocencio de Jesus Xavier hatete,&nbsp;&nbsp;AJAR nian prespetiva&nbsp;&nbsp;maka ne&#8217;e estadu nia aparelu hanesan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":21438,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-21437","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21437","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21437"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21437\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21439,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21437\/revisions\/21439"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21438"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21437"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21437"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21437"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}