{"id":21464,"date":"2025-10-07T19:59:06","date_gmt":"2025-10-07T10:59:06","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=21464"},"modified":"2025-10-07T19:59:09","modified_gmt":"2025-10-07T10:59:09","slug":"konsellu-disiplinar-sei-investiga-kazu-asediu-sexual-iha-untl-reitor-zero-toleransia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2025\/10\/07\/konsellu-disiplinar-sei-investiga-kazu-asediu-sexual-iha-untl-reitor-zero-toleransia\/","title":{"rendered":"Konsellu Disiplinar Sei Investiga Kazu Asediu Sexual Iha UNTL, Reitor: Zero Toleransia\u00a0"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen David da Costa<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Reit\u00f3r Universidade Nasion\u00e1l Timor Lorosa\u2019e labele f\u00f3 suspensaun ba dosente Matias Boavida, ne\u2019ebe maka deskonfia halo as\u00e9diu seksu\u00e1l hasoru estudante sira, iha Fakulade Ciensia Sosiais (FCS) no Departamentu Politikas Publikas (DPP),&nbsp;&nbsp;bainhira seidauk iha rezultadu investigasaun, maib\u00e9 kuandu iha rezultudu maka perigu duni tenke foti medida para halo supensaun ba professor refere.<\/p>\n\n\n\n<p>Reit\u00f3r Universidade Nasional Timor Lorosa\u2019e (UNTL), Jo\u00e3o Soares Martins, hatete, horseik simu ona karta husi Dekanu Fakuldade Ciensia Sosiais&nbsp;&nbsp;Alarico da Costa Ximenes kona-ba kazu as\u00e9diu seksu\u00e1l ne\u2019ebe maka komete husi dosente MBF no horseik mos hasoru malu ho familia vitima ona.<\/p>\n\n\n\n<p>Maib\u00e9 kona-ba kazu ida ne\u2019e reit\u00f3r labele foti dezisaun, tanba iha Universidade Nasion\u00e1l Timor Lorosa\u2019e iha konsellu displinar, ne\u2019ebe horseik entrega ona karta ba iha konsellu displinar,&nbsp;&nbsp;sei haree no tetu aktu ne\u2019ebe maka komete husi dosente MBF ne\u2019e.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cLa\u2019os desizaun, maib\u00e9 buat hotu sei mai ho nia prosesu,&nbsp;&nbsp;ha\u2019u simu ona relatoriu husi dekanu, no mos familia estudante ida ba hasoru ha\u2019u horseik mos. Universidade iha konsellu displinar, entaun horseik kedas ha\u2019u enkamina relatoriu ne\u2019ebe simu husi dekanu no mos ezisensia ka informsaun ne\u2019ebe hetan husi familia, ha\u2019u hato\u2019o ona ba konsellu displinar. Konsellu displinar maka sei tetu sasan sira ne\u2019e, para foti medidas,\u201d dehan Reit\u00f3r Jo\u00e3o Soares Martins, ba Jornalsita sira iha kampus kaikoli UNTL, Tersa 07\/10.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba ne\u2019e, problema as\u00e9diu seksual ne\u2019ebe maka akontese iha universidade, sei la husik liu deit, maib\u00e9 universidade iha medias ne\u2019ebe adekuadu, nune\u2019e bele resolve probelma as\u00e9diu seksual ne\u2019ebe akontese iha universidade ne\u2019e.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cIta la husik buat ne\u2019e liu, tenke iha medidas adekuadu ba situasaun ne\u2019ebe maka akontese. Inflismente buat ne\u2019e akontese. Ha\u2019u dehan baibain ona, ministru mos sempre relembra, ita tenke kria amibente kampus seguru ba ema hotu. Tanba ne\u2019e ami hola parte hotu ba inistativa kampus seguru hamutuk ho UN, ita mos deklara katak universidade tenke zero toleransia ba as\u00e9diu seksu\u00e1l,\u201d nia afirma.<\/p>\n\n\n\n<p>Maib\u00e9 komu ema barak demais, atetude sira hanesan ne\u2019e bele akontese, mas importante universidade iha mekanismu oinsa bele hadi\u2019a. Mais problema as\u00e9diu seksual ne\u2019ebe komete husi dosente MFB ne\u2019e entrega ona ba iha konsellu displinar hodi halo investigasaun kelan ba kazu ne\u2019e, tanba labele foti dezisaun bainhira la halo investigasaun.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201ckonsellu displinar sira maka sei halo investigasaun klean, proque ita labele foti dezisaun sein investigasaun. Konsellu displinar sei estabelese komisaun instituisaun para halo investigasaun ba kazu ne\u2019e, rona husi vitima sira, rona mos husi professor ne\u2019ebe maka alegadu ba&nbsp;&nbsp;situasaun ida ne\u2019e,\u201d nia subli\u00f1a.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia konta katak antes mos bolu&nbsp;&nbsp;eis dekanu Fakulidade Ciensia Sosiais Camilio Ximenes, hodi koalia kona-ba kazu as\u00e9diu seksu\u00e1l ne\u2019ebe maka akontese iha FCS ne\u2019e no bolu mos&nbsp;&nbsp;dosente MFB ne\u2019ebe maka envolve iha&nbsp;&nbsp;as\u00e9diu Seksual ne\u2019e no hatete ba nia tenke kuidadu tanba iha alegasaun ne\u2019ebe hasoru nia.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cIha altura ne\u2019eba hanesan alin feto ida horseik hato\u2019o ne\u2019e katak iha 2021 sei la sala, ninia aman telfone duni ha\u2019u, ha\u2019u bolu eis dekanu f\u00f3 hatene katak tenke haree situasaun ida ne\u2019e, karik dekanu mai hato\u2019o ba sira ka lae, ha\u2019u mos hasoru professor MFB, ha\u2019u dehan katak professor iha alegasaun ida hanesan ita boot tenke kuidadu. Ne\u2019e situasaun&nbsp;&nbsp;akontese ne\u2019eba mas laiha ema ida hato\u2019o relatoriu eskrita ida kona-ba situasaun ne\u2019e,\u201d nia esplika.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba ne\u2019e iha universidade nia Proretoria&nbsp;&nbsp;ba Providoria Akonselamentu ne\u2019ebe maka sempre konraja ba estudante hotu-hotu ou sese deit maka sai vitima ba asaun as\u00e9diu seksu\u00e1l ka asaun imoral bele hato\u2019o keixa.&nbsp;&nbsp;Hari Proretoria&nbsp;&nbsp;ba Providoria Akonselamentu ne\u2019e nia infaktu iha ne\u2019e maka estudante sira brani hodi hato\u2019o keixa kona-ba kazu as\u00e9diu seksual sira ne\u2019e maka akontese iha universidade ne\u2019e.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cHa\u2019u nia hanoin ninia infaktu maka estudante brani hato\u2019o situasaun ne\u2019e, kredizer ne\u2019e impaktu posetivu, sekarik laiha inisativa talves estudante sira tauk atu mai hato\u2019o keixa,\u201d nia dehan.<\/p>\n\n\n\n<p>Maib\u00e9 agora dosente MFB ne\u2019ebe maka envolve iha kazu as\u00e9diu seksu\u00e1l&nbsp;&nbsp;ne\u2019e, nia Funsionariu Premanente, alende dosente, tanba ne\u2019e&nbsp;&nbsp;situasaun ne\u2019e maka universidade labele foti dezisaun, se enkamina ba iha komisaun Funsaun Publiku para bele foti medidas tuir regras Funsaun Publiku nian hodi hasoru dosente MFB.<\/p>\n\n\n\n<p>No iha universidade iha Konsellu Displinar maka sei deside ba kazu dosente MFB ne\u2019e, iha tempu besik pois konsellu displinar f\u00f3 sai saida maka atu halo ba dosente MBF, laos reitor maka foti dezisaun, iha konsellu displinar maka haree kazu ida ne\u2019e.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cHa\u2019u nia hanoin ita tenke la\u2019o tuir mekanizu ne\u2019ebe la\u2019o, ita labele obriga, buat hotu tenke la\u2019o tuir investigasaun, kuandu iha rezultadu maka perigu duni, ita tenke foti medida para halo supensaun ba professor refere,\u201d nia konklui.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David da Costa Reit\u00f3r Universidade Nasion\u00e1l Timor Lorosa\u2019e labele f\u00f3 suspensaun ba dosente Matias Boavida, ne\u2019ebe maka deskonfia halo as\u00e9diu seksu\u00e1l hasoru estudante sira, iha Fakulade Ciensia Sosiais (FCS) no Departamentu Politikas Publikas (DPP),&nbsp;&nbsp;bainhira seidauk iha rezultadu investigasaun, maib\u00e9 kuandu iha rezultudu maka perigu duni tenke foti medida para halo supensaun ba professor refere. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":21465,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-21464","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21464","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21464"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21464\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21466,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21464\/revisions\/21466"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21465"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21464"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21464"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21464"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}