{"id":21479,"date":"2025-10-09T22:44:28","date_gmt":"2025-10-09T13:44:28","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=21479"},"modified":"2025-10-09T22:44:29","modified_gmt":"2025-10-09T13:44:29","slug":"numeru-vitima-ba-asediu-sexual-iha-untl-aumenta-neen-deskonfia-komete-husi-mb","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2025\/10\/09\/numeru-vitima-ba-asediu-sexual-iha-untl-aumenta-neen-deskonfia-komete-husi-mb\/","title":{"rendered":"Numeru Vitima Ba Asediu Sexual Iha UNTL Aumenta Neen, Deskonfia Komete Husi MB"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Reportajen David da Costa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Dekomfia dosente iha Fakuldade Ciensia Sosiais (FCS), Departamentu Poltikas Publikas (DPP) iha Universidade Nasion\u00e1l Timor Lorosa\u2019e (UNTL) ho insi\u00e1l MFB halo as\u00e9diu sexual durante tinan naruk hasoru estudante feto&nbsp;&nbsp;sira iha UNTL, antes ne\u2019e iha evidensia vitima nain tolu deit, maib\u00e9 depois de estudante sira halo komfrensia imprensa hasoru dosente MFB ne\u2019e, vitima mai hato\u2019o keixa tan no vitima aumenta ba nain neen ona.<\/p>\n\n\n\n<p>Porta Vos Vitima iha universidade Nasion\u00e1l Timor Lorosa\u2019e (UNTL) Martinho da Costa, hatete, Universidade UNTL nu&#8217;udar instituisaun estadu ne\u2019eb\u00e9 sai hanesan espasu ba estuda, peskiza no dedikasaun komunit\u00e1ria, hodi dezenvolve ciensia, teknolojia no kultura iha Timor-Leste. Nune\u2019e UNTL tenke promove ambiente ida ne\u2019eb\u00e9 seguru, inkluzivu no edukativu, la iha toler\u00e1nsia ba deskriminasaun no viol\u00e9nsia ho forma oioin kontra direitu ema ninian, liu-liu viol\u00e9nsia bazeia ba j\u00e9neeru, violasaun sexu\u00e1l. as\u00e9diu sexu\u00e1l hasoru estudante feto sira.<\/p>\n\n\n\n<p>Maib\u00e9 iha Universidade Nasion\u00e1l Timor Lorosa&#8217;e, Fakuldade Ciensia Sosiais, Departamentu Politikas Publikas, estudante feto sira hetan as\u00e9diu sexu\u00e1l husi dosente, ne\u2019eb\u00e9 hatuun sira nia dignidade, la sente seguru iha prosesu aprendizajen no balun lakon nia estudu.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Maib\u00e9 depois de estudante sira halo komferensia imprensa iha segunda 6 de outubru, hodi hasoru dosente MFB ne\u2019ebe maka deskomfia halo as\u00e9diu sexu\u00e1l hasoru estudante feto sira, iha vitima nain tolu deit, maib\u2019e depois de komfrensia imprensa iha vitima ida mai hato\u2019o tan keixa no iha deparatamentu mos rekolla hela vitima nain rua, entaun iha vitima ne\u2019ebe hetan as\u00e9diu sexual ne\u2019e sa\u2019e ba ema nain neen.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cLoos duni depois de ita halo konferensia imprensa ita konsegue simu tan vitima nain 1 no deparamentu rasik mos konsegue atas vitima nain rua iha momentu ne\u2019eb\u00e1, sira mos iha evidensia entaun sira mos atas evidensia balun husi karta akompa\u00f1amentu ba iha reit\u00f3r,\u201d dehan Porta Vos Vitima iha universidade Nasion\u00e1l Timor Lorosa\u2019e (UNTL) Martinho da Costa, liu husi komfrensia imprensa iha kampus Kaikoli, Kuarta 08\/10.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba ne\u2019e sei kontinua buka vitima balun ne\u2019ebe maka naran tama ona, maib\u00e9 hein aprosimasun ba oin ne\u2019e hanesan ne\u2019ebe, maib\u00e9 kontinua halo aprosimasun ba vitima atu nune\u2019e lori kazu ne\u2019e kontinua la\u2019o ba oin.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cVitima ne\u2019ebe maka ita asegura nia evidensia prontu ona ita avansa maka vitima ne\u2019e nain tolu, ne\u2019e sira prontu, no dadaun ne\u2019e sira hamutuk hela JU,S no halo hela investigasaun, depois sasin sira ne\u2019ebe iha, no vitima balun ne\u2019ebe iha dia 6 oferese tan evidensia balun, ita kontinua aprosima, tanba sira mos iha presaun, ita la\u2019os dehan sira tauk ten maib\u00e9 parese seidauk tempu sira atu ko\u2019alia, entaun ita akompa\u00f1a konsella, f\u00f3 korajen para sira fornese sira nia evidensia sira hanesan ne\u2019e,\u201d nia afirma.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia haktuir,&nbsp;&nbsp;ohin porta vos ho vitima sira reafirma fila fali pozisaun ne\u2019ebe maka iha loron segunda 6 de outubru 2025,&nbsp;&nbsp;&nbsp;aprezenta ona katak,&nbsp;&nbsp;sei rejiste hodi luta kontra ba predat\u00f3r sexual, ne\u2019ebe dosente MFB halo as\u00e9diu sexua\u00e1l hasoru kolega feto sira iha kampus, liu-liu iha nia prosesu estudu.<\/p>\n\n\n\n<p>Entaun estudante nia ezijensia&nbsp;&nbsp;ne\u2019e f\u00f3 ultimatu katak durante loron tolu huhu husi loron segunda&nbsp;&nbsp;6&nbsp;&nbsp;to\u20190 mai agora, sei laiha dezisaun maka estudante sira sei blokeia tot\u00e1l ba prosesu estudu liu-liu iha departamentu Politikas Publikas to\u2019o iha dezisaun.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Maib\u00e9 iha loron ne\u2019e kedas estudante sira halo komferensia imprensa, halo audensia direita ho Dekanu Fakuldade Ciensia Sosiais ho Xefe Departamentu Politikas Publikas sira f\u00f3 alternative seluk no alternative ida ne\u2019e labele prezudika fali kolega sira seluk nia estudu maka, sira halo karta urjensia ida ba reitor atu suspende&nbsp;&nbsp;dosente MFB ne\u2019e no loke&nbsp;&nbsp;prosesu investigasaun imediatamente ba dosente refere<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cMaib\u00e9 infelimente to\u2019o agora ita seidauk iha despasiu formal ida ne\u2019ebe maka hato\u2019o husi universidade liu husi Reitor mai iha Fakuldade, Departamentu, no liu-liu ba vitima no porta vos sira, tanba ne\u2019e mak ita esforsu atu hetan despaisiu ne\u2019e iha ona ka lae, tanba horseik reit\u00f3r deklara kazu ne\u2019e dirizi ona ba iha konsellu displinar UNTL maka sei tetu, suspende ou lae,\u201d nia hatete.<\/p>\n\n\n\n<p>Enkuantu kazu ida ne\u2019e porta vos sira mos lori ona vitima sira ba iha JU,S atu halo asistensia legal ba vitima sira. No mos hatama ona karta ba iha Komisaun Funsaun Publiku (KFP), Providorio Direito Umanus e Justisa (PDHJ) atu bele akompa\u00f1a kazu refere.<\/p>\n\n\n\n<p>Antes ne\u2019e Dekanu Fakuldade Ciensia Sosiais no Politika Univerisidade Nasion\u00e1l Timor Lorsa\u2019e (UNTL) Alarico da Costa Ximenes, hato\u2019o ona kart aba Reit\u00f3r UNTL Jo\u00e3o Soares Martins, atu tetu no deside hodi f\u00f3 supensaun ba dosente MFB ne\u2019ebe deskonfia komete kazu as\u00e9diu sexual&nbsp;hasoru estudante iha Departamentu Politikas Publikas.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bazeia ba karta ho n\u00fameru 14\/FCS-UNTL\/X\/2025 ho data 6 outubru, ne\u2019ebe asina husi dekanu FCS ne\u2019ebe neon metin asesu, husu ba reit\u00f3r UNTL atu suspende dosente MFB bazeia ba lei ne\u2019ebe vigor iha UNTL. No iha karta&nbsp;&nbsp;ne\u2019e mos husu halo investigasaun ba dosente MFB ho vitima sira para hodi hatene klean kazu refcre.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David da Costa Dekomfia dosente iha Fakuldade Ciensia Sosiais (FCS), Departamentu Poltikas Publikas (DPP) iha Universidade Nasion\u00e1l Timor Lorosa\u2019e (UNTL) ho insi\u00e1l MFB halo as\u00e9diu sexual durante tinan naruk hasoru estudante feto&nbsp;&nbsp;sira iha UNTL, antes ne\u2019e iha evidensia vitima nain tolu deit, maib\u00e9 depois de estudante sira halo komfrensia imprensa hasoru dosente MFB ne\u2019e, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":21480,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[28],"tags":[],"class_list":["post-21479","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-justisa"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21479","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21479"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21479\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21481,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21479\/revisions\/21481"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21480"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21479"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21479"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21479"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}