{"id":21591,"date":"2025-10-26T14:02:30","date_gmt":"2025-10-26T05:02:30","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=21591"},"modified":"2025-10-26T14:02:38","modified_gmt":"2025-10-26T05:02:38","slug":"ofisialmente-tl-sai-membru-asean-pm-xanana-afirmasaun-forte-ba-viajen-marka-reziliensia-determinasaun-no-esperansa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2025\/10\/26\/ofisialmente-tl-sai-membru-asean-pm-xanana-afirmasaun-forte-ba-viajen-marka-reziliensia-determinasaun-no-esperansa\/","title":{"rendered":"Ofisialmente TL sai Membru ASEAN, PM Xanana: Afirmasaun Forte Ba Viajen Marka rezili\u00e9nsia, determinasaun, no esperansa"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Reportajen&nbsp;&nbsp;David da Costa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ohin Serim\u00f3nia abertura b\u00e1 Simeira&nbsp;&nbsp;organizasaun rejion\u00e1l Asosiasaun Nasaun sira Sudeste Azi\u00e1tiku nian (ASEAN)&nbsp;&nbsp;nian b\u00e1 dala-47 no Simeira sira ne&#8217;eb\u00e9 iha relasaun ho tema \u201cInkluzividade no Sustentabilidade\u201d hala\u2019o m\u00f3s asinatura deklarasaun hodi marka admisaun form\u00e1l Timor-Leste (TL) nu\u2019ud\u00e1r Estadu membru ASEAN b\u00e1 dala-11,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Iha Serim\u00f3nia abertura Simeira ASEAN b\u00e1 dala-47 prezide direta hosi Prezidente atu\u00e1l Primeiru Ministru Mal\u00e1zia, Dato\u2019 Seri Anwar Ibrahim no Xefe Estadu ho monarkia hosi Estadu membru ASEAN 10 mak ofisialmente asina dokumentu kona-b\u00e1 adezaun Timor-Leste nian.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Primeiru Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusm\u00e3o hateten, ohin ist\u00f3ria halo ona no Timor-Leste hetan ona admisaun nu\u2019ud\u00e1r Estadu Membru b\u00e1 dala-11 hosi organizasaun rejion\u00e1l Asosiasaun Nasaun sira Sudeste Azi\u00e1tiku nian (ASEAN). B\u00e1 povu Timor-Leste, ida-ne\u2019e la\u2019\u00f3s de\u2019it mehi ida ne\u2019eb\u00e9 realiza ona, maib\u00e9 afirmasaun forte ida kona-b\u00e1 viajen ida ne\u2019eb\u00e9 marka ho rezili\u00e9nsia, determinasaun, no esperansa.&nbsp;&nbsp;B\u00e1 ASEAN, ida-ne&#8217;e maka kontinuasaun hosi vizaun ida: fam\u00edlia ida ne&#8217;eb\u00e9 unidu duni hosi nasaun sira, ne&#8217;eb\u00e9 kesi hamutuk hosi val\u00f3r sira ne&#8217;eb\u00e9 fahe, aspirasaun kom\u00fan sira, no destinu koletivu ida.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cLori Governu no povu Timor-Leste nia naran, ha\u2019u hato\u2019o agradesimentu kle\u2019an b\u00e1 Estadu-membru ASEAN hotu-hotu, b\u00e1 Prezidente ASEAN, Sekretariadu ASEAN, no ami-nia Parseiru Di\u00e1logu sira. Ita-boot nia konfiansa, enkorajamentu, no solidariedade ne&#8217;eb\u00e9 la nakdoko halo loron ist\u00f3riku ida-ne&#8217;e sai posivel,\u201d dehan Primeiru Ministru (PM) Kay Rala Xanana&nbsp;&nbsp;Gusm\u00e3o iha Sentru Konvensaun Kuala Lumpur (KLCC), Iha komunikadu&nbsp;&nbsp;Imprensa&nbsp;&nbsp;ne&#8217;ebe&nbsp;&nbsp;Neon&nbsp;&nbsp;Metin sita hsusi Media Gabinete PM ohin, Domingu&nbsp;&nbsp;26\/10.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tanba ne&#8217;e, Timor-Leste nia dalan b\u00e1 adezaun naruk no iha objetivu. Dezde halo aplikasaun iha 2011, Timor-Leste prepara ona ninia instituisaun sira, reforma pol\u00edtika sira, no hametin prontidaun &#8211; orientadu hosi matenek, apoiu, no pasi\u00e9nsia hosi ASEAN no ninia parseiru sira.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cAmi-nia adezaun maka testamentu ida b\u00e1 ami.nia povu nia esp\u00edritu&nbsp;&nbsp;demokrasia joven ida, moris hosi luta, agora haku\u2019ak era foun ida kolaborasaun no kreximentu nian iha rejiaun ida ne&#8217;eb\u00e9 din\u00e1miku liu iha mundu,\u201d Xefe Governu haktuir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Taba ne&#8217;e,&nbsp;&nbsp;ohin, ASEAN reafirma ninia vitalidade no ninia inkluzividade. Timor-Leste hamutuk ho haraik-an no ho orgullu, haku\u2019ak tomak val\u00f3r prinsip\u00e1l sira ASEAN nian, respeitu b\u00e1 malu, kooperasaun pas\u00edfika, unidade iha diversidade, no solidariedade rejion\u00e1l.&nbsp;&nbsp;Timor-Leste haree adezaun b\u00e1 ASEAN hanesan afiliasaun natur\u00e1l ida &#8211; ne&#8217;eb\u00e9 iha abut iha ninia kultura no jeografia no hanesan imperativu estrat\u00e9jiku ida b\u00e1 ninia futuru nasaun nian. Timor-Leste tama iha ASEAN ho kompromisu tomak b\u00e1 ninia Karta, prontu atu sai membru konstrutivu, pas\u00edfiku, no devotu.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cAmi kompromete atu servisu ho Estadu-membru hotu-hotu atu mantein ami nia rejiaun pas\u00edfiku, nakloke, no pr\u00f3speru, no atu halo parte iha esforsu sira atu harii rezili\u00e9nsia, hametin unidade, no garante katak laiha ema ida maka husik hela iha kotuk,\u201d Xanana Gusm\u00e3o subli\u00f1a.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u00e1 Timor-Leste, in\u00edsiu foun ne\u2019e lori oportunidade imensu iha kom\u00e9rsiu, investimentu, edukasaun, no ekonomia dijit\u00e1l.&nbsp;&nbsp;Timor-Leste prontu atu aprende, atu halo inovasaun no atu tane aas governasaun di\u2019ak, hametin instituisaun sira bainhira la\u2019o hamutuk b\u00e1 dezenvolvimentu sustent\u00e1vel.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">No Ida-ne&#8217;e la&#8217;\u00f3s rohan hosi viajen ida, ida-ne&#8217;e maka in\u00edsiu hosi kap\u00edtulu foun ida ne&#8217;eb\u00e9 inspirad\u00f3r.&nbsp;&nbsp;Hamutuk, sei avansa ho Vizaun Komunidade ASEAN 2045 nian, ASEAN ida ne\u2019eb\u00e9 pas\u00edfiku, pr\u00f3speru, reziliente no sentradu iha ema ho Timor-Leste nu\u2019ud\u00e1r kontribuinte ativu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Iha loron orgullu no selebrasaun ida-ne\u2019e, Xanana Gusm\u00e3o ko\u2019alia la\u2019\u00f3s de\u2019it nu\u2019ud\u00e1r Primeiru-Ministru, lori Prezidente Rep\u00fablika Timor-Leste nia naran no povu Timor-oan tomak, maib\u00e9 agora nu\u2019ud\u00e1r kolega membru fam\u00edlia ASEAN nian.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Primeiru Ministru Mal\u00e1zia, Dato\u2019 Seri Anwar Ibrahim hato\u2019o bem vindu b\u00e1 Timor-Leste ne\u2019eb\u00e9 ofisialmente sai ona membru ASEAN b\u00e1 dala 11.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cTimor-Leste nia entrada ist\u00f3riku iha ASEAN lori sentidu foun b\u00e1 vizaun ne\u2019eb\u00e9 fahe ona hosi rejiaun ne&#8217;e,\u201d hateten PM Anwar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Entertantu iha okaziaun ne\u2019e, entrega m\u00f3s Pr\u00e9miu ASEAN 2025 b\u00e1 Uniaun Federasaun Juventude Kamboja (UYFC) nian.&nbsp;&nbsp;Simeira sira-ne&#8217;e hanesan m\u00f3s kulminasaun hosi Prezidente Mal\u00e1zia 2025, no sei entrega b\u00e1 Filipina hodi asume Prezidente ASEAN tuir-mai hah\u00fa hosi 1 Janeiru 2026.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nune&#8217;e iha Serim\u00f3nia entrega Prezidente&nbsp;&nbsp;Asosiasaun Nasaun sira Sudeste Azi\u00e1tiku nian (ASEAN)&nbsp;&nbsp;&nbsp;nian hosi Mal\u00e1zia b\u00e1 Filipina sei hala&#8217;o iha loron 28 Outubru 2025.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Partisipa iha serim\u00f3nia abertura Simeira organizasaun rejion\u00e1l&nbsp;&nbsp;Asosiasaun Nasaun sira Sudeste Azi\u00e1tiku nian (ASEAN)&nbsp;&nbsp;b\u00e1 dala-47 maka l\u00edder xave sira Sudeste Azi\u00e1tiku&nbsp;&nbsp;hanesan Primeiru Ministru Mal\u00e1zia, Datuk Seri Anwar Ibrahim, Sultaun no Primeiru Ministru Brunei Darusalam, Sultan Hassanal Bolkiah, Primeiru Ministru Kamboja, Hun Manet,&nbsp;&nbsp;Prezidente Rep\u00fablika Indon\u00e9zia, Prabowo Subianto, Primeiru Ministru Laos, Sonexay Siphandone, Prezidente Filipina, Ferdinand Marcos Jr, PrimeiruMinistru Singapura, Lawrence Wong Primeiru Ministru Tail\u00e1ndia, Anutin Charnvirakul, Primeiru Ministru Vietname, Pham Minh Chinh, Prezidente Rep\u00fablika RDTL, Jos\u00e9 Ramos-Horta ho Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusm\u00e3o.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Alende ne\u2019e partisipa m\u00f3s hosi parseiru internasion\u00e1l sira ne&#8217;eb\u00e9 reflete organizasaun ASEAN nia parseria glob\u00e1l mai hosi Prezidente Estadus Unidus, Donald Trump, Primeiru Ministru Xina, Li Qiang, Primeiru Ministru Japaun&nbsp;&nbsp;Sanae Takaichi, Prezidente Brazil, Luiz In\u00e1cio Lula da Silva, Primeiru Ministru \u00cdndia, Narendra Modi&nbsp;&nbsp;partisipas virtual, Prezidente Korea S\u00fal, Lee Jae-myung, Prezidente \u00c1frika-S\u00fal, Cyril Ramaphosa, Sekret\u00e1riu-Jer\u00e1l ONU nian, Ant\u00f3nio Guterres, Diretora Jer\u00e1l FMI, Kristalina Georgieva, Prezidente Konsellu Europeu, Ant\u00f3nio Costa, Vise-Prezidente Banku Mundi\u00e1l b\u00e1 \u00c1zia Leste no Pas\u00edfiku, Carlos Felipe Jaramillo, Prezidente FIFA, Gianni Infantino no konvidadu sira seluk.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen&nbsp;&nbsp;David da Costa Ohin Serim\u00f3nia abertura b\u00e1 Simeira&nbsp;&nbsp;organizasaun rejion\u00e1l Asosiasaun Nasaun sira Sudeste Azi\u00e1tiku nian (ASEAN)&nbsp;&nbsp;nian b\u00e1 dala-47 no Simeira sira ne&#8217;eb\u00e9 iha relasaun ho tema \u201cInkluzividade no Sustentabilidade\u201d hala\u2019o m\u00f3s asinatura deklarasaun hodi marka admisaun form\u00e1l Timor-Leste (TL) nu\u2019ud\u00e1r Estadu membru ASEAN b\u00e1 dala-11, Iha Serim\u00f3nia abertura Simeira ASEAN b\u00e1 dala-47 prezide direta hosi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":21592,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-21591","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21591","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21591"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21591\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21593,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21591\/revisions\/21593"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21592"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21591"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21591"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21591"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}