{"id":21763,"date":"2025-11-22T18:17:30","date_gmt":"2025-11-22T09:17:30","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=21763"},"modified":"2025-11-22T18:18:02","modified_gmt":"2025-11-22T09:18:02","slug":"apc-undp-ho-unesco-fo-treinamentu-ba-jornalsita-kona-ba-komunikasaun-impaktu-dezastre-no-sensibilizasaun-publika","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2025\/11\/22\/apc-undp-ho-unesco-fo-treinamentu-ba-jornalsita-kona-ba-komunikasaun-impaktu-dezastre-no-sensibilizasaun-publika\/","title":{"rendered":"APC, UNDP ho UNESCO F\u00f3 Treinamentu Ba Jornalsita Kona-Ba Komunikasaun Impaktu Dezastre No Sensibilizasaun Publika"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Reportajem David da Costa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Autoridade Protesaun Sivil (APC) kolabora hamutuk Progama Nasoens Unidas ba Dezenviolvimentu (UNDP), liu husi projeitu&nbsp;<em>Green Climate Fund<\/em>&nbsp;(GCF)&nbsp;<em>Safeguarding Rural Cmmunities and their Physical Assets From Cimate Induced Disasters in Timor-Leste,&nbsp;<\/em>Gabainete Naoens Unidas ba Redusaun Risku Dezastre (UNDRR), no Organizasaun Nasaun Unida ba Labarik (UNESCO) realiza workshop kona-ba komunikasaun Impaktu dezastre no sensibilizasaun publika ba&nbsp;&nbsp;jornalsita sira tanba papel jornalsita sira importante tebes&nbsp;&nbsp;oins\u00e1 transforma dadus kompleksu kona-ba lakon no estragus ba informasaun ne&#8217;eb\u00e9 simples.<\/p>\n\n\n\n<p>Xefe Komunikasaun Autridade protesaun Sivil (XK-APS), Genoveva Fernades Almeda, hateten, Workshop ida ne\u2019e ho bojetivu atu haforsa koinesimentu profisional sira komunikasaun no jornalista sira atu halo komunikasaun ne\u2019ebe efikaz no impaktu husi dezastre no dadus kona-ba lakon no estragus, eventu ida ne\u2019e mos sei tulun atu kria kultura media ne\u2019ebe konsiente ba risku, esensial tebes ba transparansia iha jestaun dezastre no rekuperasaun<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cAmi agradese ba parseiru internasional UNDP ne\u2019ebe maka kria workshop ohin, tanba workshop ida ne\u2019e importante tebes atu&nbsp;&nbsp;media ho parte governu kolabora hamutuk atu nune\u2019e bele kria rede ida atu informasaun ne\u2019ebe maka f\u00f3 sai iha publiku ne\u2019e sai ida deit no evita informasaun ne\u2019ebe maka falsu,\u201d dehan Xefe Komunikasaun Autridade protesaun Sivil, Genoveva Fernades Almeda, iha Ot\u00e9l Novu Turismu Lesidere, Sexta 21\/11.<\/p>\n\n\n\n<p>Project Manager Fundus Klimatika, Progama Nasoens Unidas ba Dezenviolvimentu (UNDP), Firuz Ibragimov, haktuir, formasaun ida ne\u2019e importante tebes ba jornalista sira atu aprende kona-ba intrepeta dadus ruma husi dezastre nian, tanba ne\u2019e tenke f\u00f3 kompet\u00e9nsia b\u00e1sika no avansadu ba jornalista atu relata dezastre tuir padraun internasion\u00e1l.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba ne\u2019e jornalista sira tenke hatene dadus tuir seksu, idade no defisi\u00e9nsia tenke sai base atu hadia preparasaun no resposta ba dezastre. Tanba Iha Timor-Leste, feto, juventude, katuas no ema ho defisi\u00e9nsia hela iha risku boot liu bainhira dezastre mosu, maib\u00e9 iha esperi\u00e9nsia sira ne\u2019ebe iha seidauk representa de\u2019it iha relat\u00f3riu ofisi\u00e1l ka narativu media.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ho ida ne\u2019e Formasaun ida ne\u2019e f\u00f3 \u00e9nfase atu jornalista aprende interpreta dadus dezastre sira hanesan, inundasaun afeta suku tomak, maib\u00e9&nbsp;&nbsp;feto mak presiza sai naruk ba abrigu, jovens lakon oportunidade eskola bainhira ezistensia transpor inundasaun no ema ho defisi\u00e9nsia enfrenta aesu difis\u00edl ba distribuisaun ajuda.<\/p>\n\n\n\n<p>Nune\u2019e mos Koordenadora Programa, Organizasaun Nasaun Unida ba Labarik (UNESCO), Adelina Lourdes, mos hateten, jornalista sira atu kontinua servisu ho fi\u00e1vel, liu-liu iha tempu dezastre, atu f\u00f3 sai informasaun loos no pontual bele f\u00f3 diferensa entre kalma, entre desesperu ka dignidade, liu-liu ba ema vulner\u00e1vel ka marginalizadu sira kona-ba dereitu ba informasaun no liberdade espressaun la\u2019\u00f3s ideal abstratu, maib\u00e9\u2019direitu fundament\u00e1l ne\u2019eb\u00e9 salva moris, reduz sufrimentu.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba ne\u2019e UNESCO parseria ho AJTL sei kontinua f\u00f3 formasaun ba media no jornalsita sira para iha kapasidade atu kontra misinformation no disinformation kona-ba mudansa klima, no sustenta media no informsaun literasia&nbsp;&nbsp;iha komunidade.<\/p>\n\n\n\n<p>Entertantu Reprezentante United Nations Office for Disaster Risk Reduction (UNDRR), Cirilo de Jesus Lobo Baptista, mos hatete,&nbsp;&nbsp;jornalista sira atu haree profisaun jornalizmu hanesan misaun ida atu informa, proteje no harii esperansa, no atu kontinua hamutuk hodia rezili\u00e9nsia dezenvolvimentu iha Timor-Leste, ne\u2019e la\u2019\u00f3s ba&nbsp;eventu natur\u00e1l de\u2019it, maib\u00e9 akontese tanba vulnerabilidade no falta preparasaun adekuadu iha komunidade. Inundasaun, rai-nakdoko no anin-fuik mak fakt\u00f3r natur\u00e1l. Maib\u00e9 dezastre akontese tanba ema vulner\u00e1vel. Ida ne\u2019e hatudu katak dezenvolvimentu reziliente bele prevene husi lakon moris no estragus<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba ne\u2019e media iha pap\u00e9l fundamental iha momentu antes, durante no depois akontoese dezastre. Tanba bainhira dezastre akontese, ema presiza informasaun ne&#8217;eb\u00e9 klaru, loloos, transparente no lalais. Media mak li\u00f1a moris ne&#8217;eb\u00e9 liga komunidade ho autoridade sira hotu. No jornalista sira iha kbiit atu eduka komunidade kona-ba risku, hodi hamenus impaktu dezastre molok akontese.<\/p>\n\n\n\n<p>Treinamentu ne&#8217;e f\u00f3 oportunidade ba jornalista atu aprende oins\u00e1 transforma dadus kompleksu kona-ba lakon no estragus ba informasaun ne&#8217;eb\u00e9 simples, transparente no hanesan refer\u00e9nsia ba foti dezisaun.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;\u201cIta presiza jornalista sira ne&#8217;eb\u00e9 kap\u00e1s atu konta ist\u00f3ria klaru. Bainhira ita tama iha dezastre ruma, ita ajuda lider sira foti desizaun di&#8217;ak no komunidade sira nia ezijensia ne\u2019e hetan&nbsp;&nbsp;asaun husi governu no organizasaun sira,\u201d nia hateten.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba ne\u2019e jornalista sira atu haree profisaun jornalizmu hanesan misaun ida atu informa, proteje no harii esperansa, no atu kontinua hamutuk hodi hadia rezili\u00e9nsia dezenvolvimentu iha Timor-Leste.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajem David da Costa Autoridade Protesaun Sivil (APC) kolabora hamutuk Progama Nasoens Unidas ba Dezenviolvimentu (UNDP), liu husi projeitu&nbsp;Green Climate Fund&nbsp;(GCF)&nbsp;Safeguarding Rural Cmmunities and their Physical Assets From Cimate Induced Disasters in Timor-Leste,&nbsp;Gabainete Naoens Unidas ba Redusaun Risku Dezastre (UNDRR), no Organizasaun Nasaun Unida ba Labarik (UNESCO) realiza workshop kona-ba komunikasaun Impaktu dezastre no sensibilizasaun [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":21764,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-21763","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21763","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21763"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21763\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21765,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21763\/revisions\/21765"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21764"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21763"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21763"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21763"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}