{"id":21783,"date":"2025-11-26T11:22:26","date_gmt":"2025-11-26T02:22:26","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=21783"},"modified":"2025-12-10T14:51:53","modified_gmt":"2025-12-10T05:51:53","slug":"governu-asina-akordu-koopersaun-ho-woodside-kona-ba-tlng1-atu-dezenovolve-greater-sunrise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2025\/11\/26\/governu-asina-akordu-koopersaun-ho-woodside-kona-ba-tlng1-atu-dezenovolve-greater-sunrise\/","title":{"rendered":"Governu Asina Akordu Koopersaun Ho Woodside Kona-Ba TLNG1 Atu\u00a0\u00a0Dezenovolve Greater Sunrise"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Reportajen David da&nbsp;&nbsp;Costa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Governu liu husi&nbsp;&nbsp;Ministru Petroleu no Rekursu Minerais (MPRM) ohin asina akordu&nbsp;koopersaun&nbsp;Woodside Energy, Ltd. kona-ba projetu TLNG1 (Timor-Leste Liquefied Natural Gas ou G\u00e1s Natur\u00e1l Likifeitu Timor-Leste) no Gazodutu&nbsp;&nbsp;no Dezenvolvimentu Kampu Greater Sunrise.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ministru Petroleu no Rekursu Minerais (MPRM),&nbsp;&nbsp;Francisco da Costa Monteiro, hateten,&nbsp;&nbsp;ohin ne&#8217;e loron daruak eventu ida ba loron tolu nian bolu simeira ba enerjia, mais ida ne&#8217;e foka liu ba oil g\u00e1s, mining ho bisnis forum, horsehik ne\u2019e hah\u00fa ho lansamentu ba segunda ronda tender ba bloku minerais nian, ohin&nbsp;&nbsp;foku ba minerais nian. Tanba ne\u2019e ohin sei asina akordu ho Woodside atu foka ba Liquefied Natural Gas (LNG) Timor-Leste nian.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cOhin ita asiste, MPRM enome governu&nbsp;&nbsp;asina akordu kooperasaun ida ho Woodside atu foka ba LNG Timor nian, ne&#8217;eb\u00e9 Timor-Leste iha tinan barak halo tiha ona servisu, kontinua estuda sira ne&#8217;eb\u00e9 neses\u00e1riu halo preparasaun lubuk ida ona,\u201d dehan Ministru Petroleu no Rekursu Minerais (MPRM),&nbsp;&nbsp;Francisco da Costa Monteiro ba jornalista sira iha JL Word, area branca metiout, Tersa 25\/11.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia subli\u00f1a \u201cIta konvida hela Woodside sira hakarak ona, sira mak espresa sira nia hakarak ne&#8217;e hodi bele partisipa iha ita nia prosesu ne&#8217;e, hodi ikus mai ita sei loke buat hotu-hotu, entermus ita nia estudu sira ne&#8217;e ikus mai sira m\u00f3s bele halo desizaun ida definitivu ona iha tinan oin kona-ba dada kadoras mai ne&#8217;e ka la&#8217;e, ka sira hakarak partisipa dada kadoras mai ne&#8217;e\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia argumenta, ne&#8217;eb\u00e9 prosesu mak ida ne&#8217;e duni, ne&#8217;e hanesan sai tiha eventu ida, maib\u00e9 simeira ne&#8217;e rasik lori ema barak husi invest\u00f3r sira, espesialista sira husi nasaun barak tebe-tebes mais 20 nasaun mak iha ne&#8217;e hodi bele diskute fahe informasaun, no m\u00f3s halo koneksaun ne&#8217;e atu bele halo investimentu iha ne&#8217;e ka bisnis sira bele forma parseiru.<\/p>\n\n\n\n<p>Nune\u2019e m\u00f3s Prezidente Rep\u00fablika (PR) Jos\u00e9 Ramos Horta kontinua nafatin reafirma no m\u00f3s konfirma Timor-Leste nia pozisaun kona-ba dada kadoras mai Timor-Leste. Tanba ne\u2019e tinan oin&nbsp;&nbsp;Timor GAP ho nia pasrseiru Woodside sei halo prefurasaun posu ida, hamutuk ho investor finder ida husi Austr\u00e1lia.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cTinan oin Timor Gap ho nia parseiru sira hanesan Woodside sei halo perfurasaun posu ida, depois hamutuk ho finder m\u00f3s sei halo perfurasaun no m\u00f3s halo dezenvolvimentu ba kampu ida naran Jahal tasi nian sira m\u00f3s sei halo perfurasaun hamutuk ho nia parseiru ba konsorsiu sira ne&#8217;e ita haree kona-ba petroleu nian ne&#8217;e,\u201dnia esplika.<\/p>\n\n\n\n<p>Maib\u00e9 iha maneirus ne&#8217;e m\u00f3s halo servisu bara-barak hela tinan ida ka tinan rua oin mai Timor bele halo&nbsp;dezenvolvimentu balun-balun.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha fatin hanesan, Vise-Prezidente Ezekutivu Dezenvolvimentu T\u00e9kniku no Enerj\u00e9tiku Woodside Energy, Julie Fallon hateten, ida-ne&#8217;e onra ida atu hamutuk ho Governu Timor-Leste b\u00e1 okaziaun importante ida-ne&#8217;e. Tanba Asinatura akordu Kooperasaun entre Minist\u00e9riu Petr\u00f3leu no Rekursu Minerais Timor-Leste no Woodside Energy hatuur pasu signifikativu ida iha jornada kompartida ida hodi loke val\u00f3r kampu g\u00e1s Greater Sunrise.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba Akordu ida-ne&#8217;e reflete esp\u00edritu kolaborasaun no boa-f\u00e9 ba kompromisu koletivu ida atu avansa ho konseitu LNG ida ne&#8217;eb\u00e9 bazeia iha Timor no bele f\u00f3 benef\u00edsiu ekon\u00f3miku no sosi\u00e1l b\u00e1 povu Timor-Leste, kria oportunidade b\u00e1 kresimentu rejion\u00e1l.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cTuir Akordu ida-ne&#8217;e, ami sei avansa ho estudu t\u00e9kniku no komersi\u00e1l sira b\u00e1 dezenvolvimentu LNG greenfield ida. Atividade sira ne\u2019e sei la\u2019o paralelu ho negosiasaun ne\u2019eb\u00e9 hala\u2019o hela kona-b\u00e1 enkuadramentu fisk\u00e1l no regulat\u00f3riu sira, hodi garante katak ita harii fundasaun ida ne\u2019eb\u00e9 metin, sustent\u00e1vel, no atrativu b\u00e1 investimentu,\u201d nia subli\u00f1a.<\/p>\n\n\n\n<p>Julie Fallon reko\u00f1ese kapasidade lideransa Governu Timor-Leste nian ne\u2019eb\u00e9 ho dedikasaun tomak atu forma futuru ida ne&#8217;eb\u00e9 hametin seguransa enerj\u00e9tika, aselera dezenvolvimentu ekon\u00f3miku no kria oportunidade b\u00e1 komunidade lok\u00e1l.<\/p>\n\n\n\n<p>Entertantu iha Sorumutu Estraordin\u00e1riu Konsellu Ministrus, iha loron 22 fulan-novembru tinan 2025,&nbsp;&nbsp;iha Pal\u00e1siu Governu Dili, no delibera hodi f\u00f3 poder tomak ba Ministru Petr\u00f3leu no Rekursus Minerais, Francisco da Costa Monteiro, atu, hodi Governu nia naran, asina Akordu Kooperasaun ho Woodside Energy, Ltd. kona-ba projetu TLNG1 (Timor-Leste Liquefied Natural Gas &#8211; G\u00e1s Natur\u00e1l Likifeitu Timor-Leste) no Gazodutu&nbsp;&nbsp;no Dezenvolvimentu Kampu Greater Sunrise.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Akordu ida-ne\u2019e ali\u00f1a ho Governu nia esforsu estrat\u00e9jiku sira atu valoriza rekursus naturais nasion\u00e1l&nbsp;&nbsp;nian, tuir Planu Estrat\u00e9jiku Dezenvolvimentu 2011-2030 nian, no hatudu pasu importante ida ba avaliasaun t\u00e9knika, komersi\u00e1l, no regulat\u00f3ria konjunta kona-ba futuru unidade LNG ida iha territ\u00f3riu Timor-Leste.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Negosiasaun sira ne&#8217;eb\u00e9 hala&#8217;o hosi Minist\u00e9riu Petr\u00f3leu no Rekursus Minerais ho Woodside Energy, ne\u2019eb\u00e9 na\u2019in ba parte husi kampu Greater Sunrise nian, kria ona kondisaun neses\u00e1ria hodi formaliza kooperasaun ida-ne&#8217;e, ne&#8217;eb\u00e9 f\u00f3 dalan hodi halo estudu kle\u2019an ne\u2019eb\u00e9 esensi\u00e1l ba dezenvolvimentu projetu ne\u2019e.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho desizaun ida ne\u2019e, Governu avansa iha prosesu implementasaun ba vizaun ida ne\u2019eb\u00e9 buka atu reforsa industrializasaun enerj\u00e9tika nasion\u00e1l, promove diversifikasaun ekon\u00f3mika, no garante katak benef\u00edsiu husi rekursus Greater Sunrise nian sei kontribui direta ba dezenvolvimentu nasion\u00e1l.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David da&nbsp;&nbsp;Costa Governu liu husi&nbsp;&nbsp;Ministru Petroleu no Rekursu Minerais (MPRM) ohin asina akordu&nbsp;koopersaun&nbsp;Woodside Energy, Ltd. kona-ba projetu TLNG1 (Timor-Leste Liquefied Natural Gas ou G\u00e1s Natur\u00e1l Likifeitu Timor-Leste) no Gazodutu&nbsp;&nbsp;no Dezenvolvimentu Kampu Greater Sunrise.&nbsp;&nbsp; Ministru Petroleu no Rekursu Minerais (MPRM),&nbsp;&nbsp;Francisco da Costa Monteiro, hateten,&nbsp;&nbsp;ohin ne&#8217;e loron daruak eventu ida ba loron tolu nian bolu simeira [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":21784,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-21783","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21783","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21783"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21783\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21785,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21783\/revisions\/21785"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21784"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21783"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21783"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21783"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}