{"id":21836,"date":"2025-12-02T08:19:36","date_gmt":"2025-12-01T23:19:36","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=21836"},"modified":"2025-12-02T08:19:38","modified_gmt":"2025-12-01T23:19:38","slug":"hakbiit-foinsae-agrikultor-sira-liu-husi-aprendizajen-kruzada-no-kolaborasaun-iha-timor-leste","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2025\/12\/02\/hakbiit-foinsae-agrikultor-sira-liu-husi-aprendizajen-kruzada-no-kolaborasaun-iha-timor-leste\/","title":{"rendered":"Hakbiit Foinsa\u2019e Agrikult\u00f3r sira Liu Husi Aprendizajen Kruzada no Kolaborasaun iha Timor-Leste\u00a0"},"content":{"rendered":"\n<p><em><strong>Hakerek nain:\u00a0Sergio Barreto, Oxfam iha Timor-Leste<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Foin-sa&#8217;e nia empreendedorizmu iha agrikultura hala&#8217;o pap\u00e9l ida ne&#8217;eb\u00e9 importante tebes hodi hametin ekonomia lok\u00e1l sira no promove meius subsist\u00e9nsia ne&#8217;eb\u00e9 sustent\u00e1vel iha Timor-Leste. Iha nasaun tomak, agrikult\u00f3r joven sira hasoru oportunidade no dezafiu sira bainhira sira serbisu atu harii neg\u00f3siu produtivu sira iha \u00e1rea sira hanesan adubu org\u00e1niku, agroturizmu, hakiak ikan, no ai-horis osan nian. Apoia sira-nia kreximentu esensi\u00e1l atu hamenus dezempregu iha \u00e1rea rur\u00e1l, hadi\u2019a seguransa ai-han, no enkoraja inovasaun iha set\u00f3r agrikultura nia laran. Inisiativa aprendizajen kruzada ida-ne&#8217;e destaka oins\u00e1 kolaborasaun bele f\u00f3 kbiit ba agrikult\u00f3r joven sira atu habelar sira nia abilidade, konfiansa, no potensi\u00e1l neg\u00f3siu nian.<\/p>\n\n\n\n<p>Grupu agrikult\u00f3r juventude barak iha Timor-Leste tomak envolve ativu iha atividade agrikultura produtivu, maib\u00e9 sira kontinua hasoru barreira signifikativu. Hirak-ne&#8217;e inklui ko\u00f1esimentu t\u00e9kniku ne&#8217;eb\u00e9 limitadu, asesu fraku ba merkadu sira, falta literasia finanseira, no difikuldade sira atu hetan lisensa neg\u00f3siu ka empr\u00e9stimu fraku sira. Adisionalmente, emprez\u00e1riu joven barak maka laiha oportunidade atu aprende hosi grupu susesu sira seluk ka atu observa rasik pr\u00e1tika sira ne&#8217;eb\u00e9 efetivu.<\/p>\n\n\n\n<p>Atu rezolve kestaun sira-ne&#8217;e, aprendizajen entre munis\u00edpiu sira maka krusi\u00e1l. Ida-ne&#8217;e permite agrikult\u00f3r joven sira atu fahe esperi\u00e9nsia sira, aprende t\u00e9knika foun sira, hametin abilidade sira marketing nian, no komprende prosesu administrativu sira ne&#8217;eb\u00e9 presiza atu formaliza sira nia neg\u00f3siu sira. Liuhusi liga grupu foin-sa&#8217;e sira ho instituisaun governu nian, servisu finanseiru sira, no emprez\u00e1riu sira ne&#8217;eb\u00e9 estabelese ona, inisiativa sira-ne&#8217;e kontribui ba dezenvolve ekosistema ida ne&#8217;eb\u00e9 f\u00f3 apoiu no informadu liut\u00e1n ba empreza agr\u00edkola sira ne&#8217;eb\u00e9 lidera hosi foin-sa&#8217;e sira.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Oxfam nia Papel<\/h2>\n\n\n\n<p>Oxfam, hamutuk ho grupu foin-sa\u2019e emprez\u00e1riu sira iha Ermera\u2014Adubu Org\u00e1niku Timor-Leste (TILOFE), Ermera Ai-kulat Mutin Organico (EAMO), no Forum Juventude Defisiente Ermera (FJDE)\u2014organiza eventu cross-learning ne\u2019eb\u00e9 halibur grupu agrikult\u00f3r foin-sa\u2019e sira husi munis\u00edpiu 12. Durante programa loron haat ne\u2019e, partisipante sira observa demonstrasaun pr\u00e1tika, vizita grupu produtivu sira hanesan produt\u00f3r baunila no kolam ikan, esplora parsela agrofloresta no sentru agroturizmu, no halo interasaun ho instituisaun mikro-kr\u00e9ditu sira. Esperi\u00e9nsia pr\u00e1tika sira-ne&#8217;e ajuda agrikult\u00f3r joven sira atu komprende operasaun sira iha mundu re\u00e1l no aprende t\u00e9kniku produsaun no prosesamentu foun sira.<\/p>\n\n\n\n<p>Oxfam m\u00f3s fasilita di\u00e1logu sira entre grupu juventude sira no reprezentante xave sira husi IADE, SERVE IP, Minist\u00e9riu Kom\u00e9rsiu no Ind\u00fastria, Turizmu, Agrikultura, no autoridade lok\u00e1l sira. Liuhusi sesaun sira-ne&#8217;e, partisipante sira aprende oins\u00e1 atu asesu ba kompetisaun neg\u00f3siu sira, aplika ba lisensa neg\u00f3siu nian, buka empr\u00e9stimu fraku, no partisipa iha oportunidade formasaun sira ne&#8217;eb\u00e9 oferese hosi instituisaun governu nian. Sira m\u00f3s hetan orientasaun kona-ba marketing no kriasaun konte\u00fadu iha m\u00eddia sosi\u00e1l hodi promove sira nia produtu ho efetivu.<\/p>\n\n\n\n<p>Liuhusi projetu HAKFOUN, Oxfam kontinua f\u00f3 apoiu ba grupu joven agrikult\u00f3r sira hodi liga sira ho ema sira ne\u2019eb\u00e9 foti desizaun no hatudu sira-nia inisiativa iha expo sira iha Rabilau Maubessi no RAEOA, Oecusse. Emprez\u00e1riu foin-sa&#8217;e sira ne&#8217;eb\u00e9 susesu hetan konvite atu fahe sira nia viajen, hodi ajuda inspira partisipante sira no oferese hanoin pr\u00e1tiku hodi ultrapasa dezafiu sira iha paizajen neg\u00f3siu nian.<\/p>\n\n\n\n<p>Atu asegura kreximentu no susesu ba tempu naruk hosi empreza agr\u00edkola sira ne&#8217;eb\u00e9 lidera hosi foin-sa&#8217;e sira, apoiu komunidade ne&#8217;eb\u00e9 luan liu maka esensi\u00e1l. Parte interesada sira\u2014inklui instituisaun governu nian, at\u00f3r set\u00f3r privadu sira, sosiedade siv\u00edl, no parseiru dezenvolvimentu sira\u2014hetan enkorajamentu atu investe iha formasaun ba foin-sa&#8217;e sira, kria dalan finansiamentu ne&#8217;eb\u00e9 asesivel, no loke oportunidade merkadu foun sira. Ema ida-idak m\u00f3s bele apoia liuhosi promove produtu lok\u00e1l sira, halo advokasia ba pol\u00edtika sira ne&#8217;eb\u00e9 amigavel ba foin-sa&#8217;e sira, no fahe ko\u00f1esimentu iha sira nia rede sira. Hakbiit agrikult\u00f3r foin-sa\u2019e sira la\u2019\u00f3s de\u2019it investimentu ba sira-nia futuru maib\u00e9 m\u00f3s ba futuru rezili\u00e9nsia agr\u00edkola Timor-Leste nian.<\/p>\n\n\n\n<p>Inisiativa aprendizajen kruzada hatudu impaktu maka&#8217;as hosi kolaborasaun, troka ko\u00f1esimentu, no apoiu institusion\u00e1l iha hametin empreendedorizmu foin-sa&#8217;e sira-nian. Liuhusi Oxfam no nia parseiru sira, agrikult\u00f3r joven sira hetan abilidade, konfiansa, no oportunidade sira ne&#8217;eb\u00e9 sei ajuda sira harii neg\u00f3siu sustent\u00e1vel sira no kontribui ba dezenvolvimentu lok\u00e1l. Ho apoiu ne\u2019eb\u00e9 kontinua, grupu joven sira ne\u2019e bele sai katalizad\u00f3r ba inovasaun no mudansa pozitivu, dudu set\u00f3r agr\u00edkola ne\u2019eb\u00e9 inkluzivu no pr\u00f3speru liu ba Timor-Leste.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Kona-ba Oxfam iha Timor-Leste<\/em><\/strong><em>:<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Oxfam iha Timor-Leste (OiTL) halo parte iha movimentu global ida ne\u2019eb\u00e9 luta hasoru dezigualdade, pobreza, no injustisa. Oxfam servisu iha nasaun liu 60 iha parseria ho organizasaun liu 3,500 hodi entrega programa millaun 22. Liu pursentu 50 hosi sira ne&#8217;eb\u00e9 serbisu ho ami maka feto no labarik-feto sira.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Oxfam servisu hamutuk ho povu Timor kuaze tinan 50 ona. Ami hanesan organizasaun ida ne\u2019eb\u00e9 foka ba direitu no lider ida iha ami nia modelu parseria, hodi permite ami nia parseiru sira atu hala\u2019o atividade iha komunidade rur\u00e1l sira. Ami nia objetivu ida mak atu avansa ami nia serbisu hodi influensia dezafiu dezenvolvimentu sira hanesan direitu ba rai no diversifikasaun ekon\u00f3mika.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hakerek nain:\u00a0Sergio Barreto, Oxfam iha Timor-Leste Foin-sa&#8217;e nia empreendedorizmu iha agrikultura hala&#8217;o pap\u00e9l ida ne&#8217;eb\u00e9 importante tebes hodi hametin ekonomia lok\u00e1l sira no promove meius subsist\u00e9nsia ne&#8217;eb\u00e9 sustent\u00e1vel iha Timor-Leste. Iha nasaun tomak, agrikult\u00f3r joven sira hasoru oportunidade no dezafiu sira bainhira sira serbisu atu harii neg\u00f3siu produtivu sira iha \u00e1rea sira hanesan adubu org\u00e1niku, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":21837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[60],"tags":[],"class_list":["post-21836","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analisa"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21836","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21836"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21836\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21838,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21836\/revisions\/21838"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21836"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21836"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21836"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}