{"id":21942,"date":"2025-12-17T09:44:19","date_gmt":"2025-12-17T00:44:19","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=21942"},"modified":"2025-12-17T09:44:21","modified_gmt":"2025-12-17T00:44:21","slug":"prezidente-ramos-horta-kondekora-grau-kolar-orden-tl-ba-embaixador-japaun-tetsuya-kimura","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2025\/12\/17\/prezidente-ramos-horta-kondekora-grau-kolar-orden-tl-ba-embaixador-japaun-tetsuya-kimura\/","title":{"rendered":"Prezidente Ramos Horta\u00a0\u00a0Kondekora Grau Kol\u00e1r Orden TL ba Embaixad\u00f3r\u00a0\u00a0Japaun\u00a0\u00a0Tetsuya Kimura\u00a0"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Reportajen David da Costa&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Prezidente Rep\u00fablika, Jos\u00e9&nbsp;Ramos-Horta, kondekora Grau Kol\u00e1r Orden Timor-Leste nian ba Embaixad\u00f3r Estraordin\u00e1riu no Plenipotensi\u00e1riu Japaun nian mai Rep\u00fablika Demokr\u00e1tika Timor-Leste (RDTL),&nbsp;&nbsp;Tetsuya Kimura, Orden Timor-Leste mak nasaun nia onra aas liu, ne\u2019eb\u00e9 f\u00f3 ba indiv\u00edduu sira ne\u2019eb\u00e9 hala\u2019o ona servisu esepsion\u00e1l no m\u00e9ritu ba nasaun ne\u2019e. No kondekorasaun ida ne\u2019e tuir Dekretu Prezidente Rep\u00fablika No.131 \/2025, nu\u2019udar reko\u00f1esimentu ba ninia servisu esepsion\u00e1l hodi aprofunda relasaun bilateral entre Timor-Leste no Japaun.<\/p>\n\n\n\n<p>Embaixador Japaun mai Timor-Leste, Tetsuya Kimura, hatete, s\u00e9nte kontente tebe-tebes simu konsiderasaun husi Xefe&nbsp;&nbsp;Estadu Timor-Leste Jos\u00e9 Ramos-Horta, Tanba ne&#8217;e&nbsp;&nbsp;agradese ba Xefe Estadu Timor-Leste ne\u2019ebe&nbsp;&nbsp;maka f\u00f3 ona kondekorasaun&nbsp;&nbsp;ida ne&#8217;e&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Onra boot ida mai ha&#8217;u atu simu kondekorasaun ida ne&#8217;e ohin loron. Ha&#8217;u agradese tebes ba konsiderasaun di&#8217;ak husi Prezidente Ida ne&#8217;e momentu ida ne&#8217;eb\u00e9 emosionante tebes ba ha&#8217;u hafoin tinan tolu servisu iha Timor-Leste. Ha&#8217;u hakarak hato&#8217;o ha&#8217;u nia agradesimentu sinseru dala ida tan ba Prezidente ba orientasaun no asist\u00e9nsia ne&#8217;eb\u00e9 f\u00f3 mai ha&#8217;u durante ha&#8217;u nia mandatu iha Timor-Leste no apoiu kont\u00ednuu ba Japaun no povu Japaun iha per\u00edodu tempu ne&#8217;eb\u00e9 naruk liu, dezde antes ha&#8217;u nia mandatu,&#8221; dehan Embaixad\u00f3r Japaun mai Timor-Leste Tetsuya Kimura liu husi nia diskursu&nbsp;&nbsp;iha Pal\u00e1siu Prezidensi\u00e1l Bairu-Pite, Tersa 16\/12.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba ne&#8217;e haree fali ba tinan tolu ikus ne&#8217;e, hanesan privil\u00e9jiu ida atu sai sasin ba momentu ist\u00f3riku Timor-Leste nia adezaun ofisi\u00e1l ba ASEAN.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Ha&#8217;u vizita uluk Timor-Leste iha tinan 2000 nu&#8217;udar diplomata foinsa&#8217;e ida ne&#8217;eb\u00e9 destakadu iha ami nia Embaixada iha Jakarta. Ha&#8217;u vizita fali Timor-Leste iha tinan 2008 bainhira Japaun lidera diskusaun kona-ba Timor-Leste iha Konsellu Seguransa ONU nian. Liuhusi ha&#8217;u nia knaar nu&#8217;udar Embaixad\u00f3r, ne&#8217;eb\u00e9 hah\u00fa iha 2022, ha&#8217;u iha oportunidade atu observa rasik Timor-Leste nia prosesu harii nasaun to&#8217;o adezaun ba ASEAN,&#8221; nia haktuir.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba Japaun tulun Timor-Leste nia esforsu harii nasaun dezde tinan 1999 no sei kontinua la&#8217;o hamutuk hodi rezolve Timor-Leste nia esforsu sira iha futuru. Relasaun bilater\u00e1l entre&nbsp;&nbsp;nasaun rua ne&#8217;e dezenvolve liut\u00e1n liuhosi vizita n\u00edvel-altu sira, hah\u00fa ho vizita ba Japaun hosi Primeiru Ministru Xanana Gusm\u00e3o iha Dezembru 2023.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;PM sira hosi ita nia nasaun rua konkorda atu eleva relasaun ba &#8220;Parseria Abranjente&#8221;, ne&#8217;eb\u00e9 hametin liut\u00e1n hosi Prezidente nia vizita ba Japaun iha fulan Agostu tinan ne&#8217;e. Pesoalmente, akompa\u00f1a Prezidente nia vizita ba Japaun maka pontu aas liu iha ha&#8217;u nia kareira diplom\u00e1tika,&#8221; nia subli\u00f1a.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba Ida ne&#8217;e hanesan ksolok boot ida atu hamutuk esperi\u00e9nsia hah\u00e1n Japaun nian, moris loroloron nian, no ist\u00f3ria ho Prezidente ida, ne&#8217;eb\u00e9 iha ko\u00f1esimentu kle&#8217;an kona-ba kultura Japaun nian, ne&#8217;eb\u00e9 m\u00f3s hanesan admirad\u00f3r ida hosi Diret\u00f3r Akira Kurosawa, no ho komprensaun di&#8217;ak kona-ba esp\u00edritu &#8220;samurai&#8221; kort\u00e9zia ba ema seluk, kumpre&nbsp;&nbsp;liafuan, no import\u00e1nsia husi integridade.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Susar atu reflete kona-ba tinan tolu ne&#8217;e iha diskursu badak ida, maib\u00e9 buat ida ne&#8217;eb\u00e9 ha&#8217;u haka&#8217;as-an atu halo ho konxi\u00e9nsia maka atu vizita \u00e1rea rur\u00e1l sira ho posivel. Bainhira konta fali, sai katak ha&#8217;u vizita ona aldeia 90 liu iha munis\u00edpiu hotu-hotu durante tinan tolu ikus ne&#8217;e. Ha&#8217;u halo vizita sira ne&#8217;e iha okaziaun sira hanesan inaugurasaun ba edif\u00edsiu eskola sira, sentru sa\u00fade sira no instalasaun bee moos sira nian,&#8221; nia dehan.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>No m\u00f3s vizita ona agrikult\u00f3r sira, liuliu grupu feto sira, ne&#8217;eb\u00e9 serbisu ba kultivasaun ai-funan ka modo fresku sira. Infraestrutura lok\u00e1l liu 155 maka konstrui ona durante&nbsp;&nbsp;mandatu iha tinan tolu, no esforsu sira ne&#8217;e sei kontinua maski&nbsp;&nbsp;mandatu remata ona. Benvindu kalorozu ne&#8217;eb\u00e9 maka hato&#8217;o mai&nbsp;&nbsp;hosi rezidente sira iha aldeia barak sei sai nafatin hanesan mem\u00f3ria sira ne&#8217;eb\u00e9 maka labele haluha.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Maib\u00e9&nbsp;projetu importante balu la&#8217;o hela entre ita nia nasaun rua, inklui konstrusaun termin\u00e1l pasajeiru nian iha Aeroportu Internasion\u00e1l Prezidente Nicolau Lobato, projetu Ospit\u00e1l Nasion\u00e1l Guido Valadares, no inisiativa investimentu privadu sira hanesan konstrusaun r\u00f3 no mega sentr\u00e1l solar. Ha&#8217;u apresia tebes ba membru Governu Timor-Leste sira-nia dedikasaun no parseria besik,&#8221; nia informa.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia salienta, &#8220;Enkuantu ami la konsege kompleta preparasaun hotu-hotu durante ha&#8217;u nia kna&#8217;ar, ha&#8217;u hein atu vizita fali Timor-Leste nu&#8217;udar turista hafoin ha&#8217;u nia reforma hodi haree projetu sira ne&#8217;e remata no asiste Timor-Leste nia dezenvolvimentu ba oin ho ha&#8217;u-nia matan rasik&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Nune&#8217;e mos interk\u00e1mbiu ema ho ema sai m\u00f3s&nbsp;&nbsp;prioridade. Programa Estaji\u00e1riu T\u00e9kniku hah\u00fa ona iha Japaun ba Timor-Leste. Numeru joven Timoroan ne&#8217;ebe aumenta oras ne&#8217;e tuir kursu lian Japaun. Liuhusi Japaun nia programa bolsa estudu no interk\u00e1mbiu juventude, Japaun hein katak joven Timoroan no Japaun barak liut\u00e1n sei hametin sira nia amizade iha futuru.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&#8220;Ha&#8217;u hakarak espresa ha&#8217;u nia agradesimentu dala ida tan ba amizade, kooperasaun, no apoiu ne&#8217;eb\u00e9 maka hato&#8217;o mai ha&#8217;u no ha&#8217;u nia fam\u00edlia hosi parseiru barak durante ha&#8217;u nia estadia. Ha&#8217;u ho ha&#8217;u nia kaben agradese tebes ba laran di&#8217;ak no amizade besik ne&#8217;eb\u00e9 hatudu mai ami hosi membru sira korpu diplom\u00e1tiku nian. Ha&#8217;u hanoin fali dalaruma ha&#8217;u haree imi balun beibeik liu duk\u00e9 ha&#8217;u nia fam\u00edlia rasik. Ha&#8217;u m\u00f3s hetan enkorajamentu no konsellu barak,&#8221; nia agradese.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba husi ofisi\u00e1l governu Timoroan lubuk ida kona-ba implementasaun projetu kooperativa sira. Ba membru komunidade Japon\u00e9s sira, obrigado ba kooperasaun ne&#8217;eb\u00e9 besik liuhosi atividade sira ne&#8217;eb\u00e9 konduzivu ba sosiedade iha Timor-Leste no ba partisipasaun iha eventu sira hanesan Festiv\u00e1l Japaun nian. Tanba esforsu naruk husi sidadaun Japaun ida idak, servisu hamutuk ho povu Timoroan iha nivel komunidade.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Liut\u00e1n, ita iha belun Timoroan barak, ne&#8217;eb\u00e9 dedikadu ba interk\u00e1mbiu ema ba ema entre ita nia nasaun rua ne&#8217;e. Ha&#8217;u hakarak hato&#8217;o ha&#8217;u-nia apresiasaun boot ba ita-nia maluk Timoroan sira. Ha&#8217;u agradese m\u00f3s ho laran tomak ba jornalista sira hotu ne&#8217;eb\u00e9 halo ona kobertura ba atividade barak husi ami nia Embaixada inklui sira ne&#8217;eb\u00e9 iha \u00e1rea remota sira,&#8221;tenik nia.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia mos presiasaun ba Timoroan no Japaun husi nia Embaixada no JICA. Liu-husi sira nia apoiu, nia bele kumpre nia knaar ba tinan tolu. No agradese tebes ba nia kaben nooan-feto tanba moris hamutuk ho nia iha Timor-Leste, goza nia tempu iha ne&#8217;e, partisipa iha interk\u00e1mbiu barak, no introd\u00fas kultura Japaun nian. Nia kaben partisipa mos iha Ikebana, aranjamentu ai-funan, workshop la&#8217;\u00f3s de&#8217;it iha Dili maib\u00e9 m\u00f3s iha munis\u00edpiu sira, haburas amizade ho feto lok\u00e1l barak. Nia hakarak atu kontinua workshop sira-ne&#8217;e iha futuru.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Timor-Leste to&#8217;o ona pontu virajen ida ho adezaun ba ASEAN, hetan oportunidade signifikativa ida ba dezenvolvimentu liuhosi prosesu integrasaun. Ha&#8217;u iha konfiansa katak Timor-Leste sei aproveita didi&#8217;ak oportunidade ida-ne&#8217;e hodi alkansa kreximentu ne&#8217;eb\u00e9 sustent\u00e1vel. Japaun sei kontinua la&#8217;o hamutuk ho Timor-Leste nu&#8217;udar parseiru fiar-na&#8217;in no fuan ba fuan. Ha&#8217;u dezeja ksolok no sa\u00fade di&#8217;ak ba ita-boot sira ida-idak ne&#8217;eb\u00e9 ohin prezente iha ne&#8217;e no ba povu tomak iha Timor-Leste,&#8221; Nia konklui.<\/p>\n\n\n\n<p>Entertantu Prezidente Rep\u00fablika Jos\u00e9&nbsp;&nbsp;Ramos-Horta hatete, Kondekorasaun ne\u2019e,&nbsp;&nbsp;servisu Embaixad\u00f3r Tetsuya Kimura nian, ne\u2019eb\u00e9 f\u00f3 benef\u00edsiu ba Timoroan barak iha tinan hirak nia laran no fundament\u00e1l ba p\u00e1s, estabilidade nasion\u00e1l, no dezenvolvimentu Timor-Leste nian.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cEmbaixad\u00f3r Kimura la\u2019\u00f3s de\u2019it servisu nu\u2019udar diplomata ida; nia la\u2019o hamutuk ho ita nia povu. Liu husi vizita ba suku liu 90, nia liga parseria Japaun nian diretamente ba baze Timor-Leste nian, transforma diplomasia ba progresu tanj\u00edvel iha sa\u00fade, infraestrutura, no oportunidade,\u201d dehan Prezidente Ramos-Horta.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Nia afirma \u201cNinia dedikasaun kesi ona ita nia parseria komprensivu ida ne\u2019eb\u00e9 fortes no vibrante liu, ne\u2019eb\u00e9 sei benef\u00edsiu ba jerasaun sira tuirmai. Kondekorasaun ida ne\u2019e nu\u2019udar testemu\u00f1a ba ida ba diplomata ida ne\u2019eb\u00e9 komprende no serb\u00ed duni ho laran ba ita nia nasaun&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba dezde estabelese relasaun diplom\u00e1tika iha tinan 2002, Timor-Leste no Japaun harii ona parseria forte bazeia ba respeitu ba malu no val\u00f3r komun sira nu\u2019udar nasaun mar\u00edtima ho ist\u00f3ria rezili\u00e9nsia nian. Japaun sai nu\u2019udar apoiante xave ida ba Timor-Leste nia dezenvolvimentu, fornese asist\u00e9nsia iha infraestrutura, kuidadu sa\u00fade, edukasaun, no redusaun risku dezastre (no protesaun ambient\u00e1l sira seluk), liuhusi Aj\u00e9nsia Kooperasaun Internasion\u00e1l Japaun nian (JICA).<\/p>\n\n\n\n<p>Atribuisaun Grau Kol\u00e1r Orden Timor-Leste nian ba Embaixad\u00f3r Tetsuya Kimura reflete respeitu no gratidaun ne\u2019eb\u00e9 kle\u2019an husi povu Timor-Leste nian ba ninia servisu ne\u2019eb\u00e9 dedikadu no iha impaktu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David da Costa&nbsp; Prezidente Rep\u00fablika, Jos\u00e9&nbsp;Ramos-Horta, kondekora Grau Kol\u00e1r Orden Timor-Leste nian ba Embaixad\u00f3r Estraordin\u00e1riu no Plenipotensi\u00e1riu Japaun nian mai Rep\u00fablika Demokr\u00e1tika Timor-Leste (RDTL),&nbsp;&nbsp;Tetsuya Kimura, Orden Timor-Leste mak nasaun nia onra aas liu, ne\u2019eb\u00e9 f\u00f3 ba indiv\u00edduu sira ne\u2019eb\u00e9 hala\u2019o ona servisu esepsion\u00e1l no m\u00e9ritu ba nasaun ne\u2019e. No kondekorasaun ida ne\u2019e tuir Dekretu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":21943,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-21942","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21942","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21942"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21942\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21944,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21942\/revisions\/21944"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21943"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21942"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21942"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21942"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}