{"id":21956,"date":"2025-12-18T21:29:21","date_gmt":"2025-12-18T12:29:21","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=21956"},"modified":"2025-12-18T21:29:52","modified_gmt":"2025-12-18T12:29:52","slug":"rbr-lansa-relatoriu-peskzia-kultura-patrilinear-sain-bareira-ba-feto-nian-direitu-sai-nain-ba-rai","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2025\/12\/18\/rbr-lansa-relatoriu-peskzia-kultura-patrilinear-sain-bareira-ba-feto-nian-direitu-sai-nain-ba-rai\/","title":{"rendered":"Rbr Lansa Relatoriu Peskzia:  Kultura Patrilinear Sain Bareira ba Feto nian Direitu sai na\u2019in ba Rai\u00a0"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Reportajen Silvino Freitas<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Organizasaun Rede ba Rai (RbR) hamutuk ho nia membru sira lansa relatoriu peskiza \u2018Feto Nia Seguransa Nain Ba Rai Iha Sistema Patrilinear\u2019 maka dalan ida atu tulun feto sira bele iha direitu neebe hanesan ho mane sira asesu ba rai, tanba sistema kultura patrilinear kontesta sistema neebe la valoriza feto sira atu asesu ba rai hanesan haktuir iha konsitituisaun ema hotu iha direitu neebe hanesan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Koordenad\u00f3r Nasion\u00e1l RbR Pedrito Vieira dehan, durante tinan rua nia laran RbR halo peskiza hodi asegura direitu feto nian atu sai nain ba rai iha sistema patrilinear nia laran nunee husi peskiza nee loke opiniaun ba publiku atu infuluensia governante sira atu fo importansia ba inan feton sira neebe barak tebes husi estadu ida nee tanba feto barak mak sei sofre bainhira sira uza rai balun maibe la seguru ba sira nia estatuta nain ba rai nian, nunee peskiza nee sai fonte informasaun ida ba lei inan ho oan neebe fo koalia ba feto sira atu hamutuk ho mane sira iha direitu neebe hanesan nomos justu hodi dudu prosesu dezenvolvimentu nee ba oin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201ctanba ita dehan dezenvolvimentu atu lao ho diak maibe laiha partisipasaun feto sira nomos laiha justisa ba feto sira hau hanoin ita nia prosesu sei la atinji buat neebe ita hotu nia hakarak\u201d dehan Koordenad\u00f3r Nasion\u00e1l RbR Pedrito Vieira hafoin lansamentu relatoriu peskiza iha salaun tower fatuhada, (18\/12).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia dehan tan, peskiza nee foti sampel husi munisipiu balun deit hanesan Lautem, Aileu, Bobonaro tanba hanesan iha munisipiu balun neebe kultura forte tebes iha sistema patrilinear la valoriza feto sira nia direitu asesu ba rai maibe iha familia balun neebe trata sira nia oan feto sira nia direitu ba rai maibe nee prosesu neebe la fasil tanba kultura neebe ema pretense ba la fo dalan maibe neineik bele loke ema nia neon hodi husu ba governu hodi garante feto nia direitu ba rai, durante nee iha sistema kadastrais iha difikuldade balun nunee iha dadus 30% husi feto sai nain ba rai maibe restante nee domina husi mane sira mak nain ba rai.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cbainhira atu ba rejistu nain ba rai feto ho mane sei tau hotu sira nia naran iha sertifikadu hodi asegura legalmente ba oin loron nomos iha futuru, ida nee mak ita sei luta makaas ba ida nee tanba feto barak seidauk hamutuk ho nia kaben sira atu rejistu naran ida deit\u201d dehan Koordenad\u00f3r Nasion\u00e1l RbR Pedrito Vieira.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Diretor exekutivu FONGTIL Valentim Pinto dehan, iha konstituisaun hateten sidadaun hotu iha direitu neebe hanesan tantu feto ho mane atu bele hetan direitu neebe hanesan maibe iha fali ejijensia balun husi feto nia direitu atu asesu ba rai tuir eransa kultura neebe lao nunee husi peskiza nee bele iha mudansa ruma hodi permiti feto mos iha direitu asesu ba rai tanba iha lei inan feto ho mane iha igualidade lei nian, nunee labele iha pratika neebe hamosu diskriminasun sira.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cita iha dezenvolvimentu neebe ita promove maka inkluzivu, dezenvolvimentu neebe ema hotu sente nia direitu ho diak seguru hetan protesaun diak mai husi ita nia entidade sira entaun peskiza nee kontribui sira tan nee rezultadu sir abele ajuda governu bele jere kestaun legal sira hodi permiti ema hotu bele lao tuir\u201d dehan Diretor exekutivu FONGTIL Valentim Pinto.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Diretor exekutivu FONGTIL Valentim Pinto konklui, peskiza neebe halo husi RbR parte ida atu evita problema no violensia ba disputa rai nian bele iha mediasaun husi kultura beiala sira nian maibe bele mos kontesta ho parte legal sira atu ema hotu sente seguru tantu feto ho mane, iha bareira principal neebe feto sira infrenta maka bareira eransa patriarchal tanba iha sosiedade mane iha direitu liu atu bele sai nain ba rai sira maski iha relasaun raan ida husi inan aman ida maibe husi sistema patriarchal nee feto la iha espasu atu reklama direitu husi eransa kultura neebe husik hela nunee husi peskiza nee bele jere eransa kultura ho dalan pasifiku no promove ema hotu nia direitu atu dezenvolve nia an.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Silvino Freitas Organizasaun Rede ba Rai (RbR) hamutuk ho nia membru sira lansa relatoriu peskiza \u2018Feto Nia Seguransa Nain Ba Rai Iha Sistema Patrilinear\u2019 maka dalan ida atu tulun feto sira bele iha direitu neebe hanesan ho mane sira asesu ba rai, tanba sistema kultura patrilinear kontesta sistema neebe la valoriza feto sira atu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":21957,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-21956","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21956","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21956"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21956\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21958,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21956\/revisions\/21958"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21957"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21956"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21956"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21956"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}