{"id":21980,"date":"2026-01-08T09:16:01","date_gmt":"2026-01-08T00:16:01","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=21980"},"modified":"2026-01-08T09:16:02","modified_gmt":"2026-01-08T00:16:02","slug":"ppn-dezeju-ba-xefe-estadu-hodi-estabelese-stj-justisa-ba-sira-halo-neebe-halo-rekursu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2026\/01\/08\/ppn-dezeju-ba-xefe-estadu-hodi-estabelese-stj-justisa-ba-sira-halo-neebe-halo-rekursu\/","title":{"rendered":"PPN Dezeju Ba Xefe Estadu, Hodi Estabelese STJ: Justisa Ba Sira Halo Ne\u2019ebe Halo Rekursu"},"content":{"rendered":"\n

Reportajen David da Costa Gusmao<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Prezidente Parlamentu Nasion\u00e1l (PPN) Maria Fernanda Lay hala’o enkontru ho Prezidente Rep\u00fablika (PR), Jos\u00e9 Ramos-Horta, dezeju Xefe Estadu iha tinan ne’e tenke estabelese Supremu Tribun\u00e1l Justisa (STJ), nune’e justisa ba sira ne’eb\u00e9 halo rekursu.<\/p>\n\n\n\n

Prezidente Parlamentu Nasion\u00e1l, Maria Fernanda Lay, dehan, tanba laiha oportunidade atu hasoru Prezidente Rep\u00fablika nune’e hato’o boas festas natal no tinan foun no mai aprejenta m\u00f3s servisu saida de’it mak planu ba iha tinan 2026. Tanba iha asuntu balun ne’eb\u00e9 transversal entre governu ho Prezidensia Rep\u00fablika, inklui Parlamentu Nasion\u00e1l komisaun ida ko’alia kona-ba rekrutamentu juis Supremu Tribun\u00e1l Rekursu prosesu hela ne’e mak mai hato’o ninia progresu no m\u00f3s dezafiu balun infrenta iha asuntu ne’e.<\/p>\n\n\n\n

“Ho governu ligadu m\u00f3s ho reforma justisa ne’eb\u00e9 prosesu ne’e la’o hela, ita espera katak tinan ida ne’e tuir dezeju Prezidente Rep\u00fablika katak, ita tenke estabelese Supremu Tribun\u00e1l Justisa, nune’e iha justisa ba sira ne’eb\u00e9 halo rekursu labele iha juis ne’eb\u00e9 atu julga ne’e hanesan iha momentu agora,” dehan Prezidente Parlamentu Nnasion\u00e1l, Fernanda Lay ba jornalista sira hafoin remata enkontru ho Prezidente Republika Ramos-Horta iha Pal\u00e1siu Prezidensi\u00e1l Bairu-Pite, Kuarta 07\/01.<\/p>\n\n\n\n

Nia haktuir, prosesu seluk ne’eb\u00e9 povu kiik sira m\u00f3s hein hela hetan justisa iha situasaun ida ne’e. Tanba ne\u2019e urjente tenke prosesa lalais Supremu Tribun\u00e1l Justisa<\/p>\n\n\n\n

“Ha’u sente katak, urjente tanba tenke prosesa lalais nune’e antes fimduanu 2026 ita bele iha ona Supremu Tribun\u00e1l Justisa. Ha’u hanoin ita foin mak hah\u00fa, ita boot sira lembra katak iha Dezembru tinan kotuk, ami m\u00f3s hato’o kandidatu nune’e hili iha ne’e duni ita boot sira husu ha’u, ha’u seidauk hili eleitu, tanba tuir lei Parlamentu Nasion\u00e1l iha reprezentante rua, Prezidente Rep\u00fablika iha ida,” nia esplika.<\/p>\n\n\n\n

Nia salienta, iha kandidatu ida ne’eb\u00e9 indika husi Prezidente Rep\u00fablika mak sei dirije komisaun ne’e, ne’eb\u00e9 hanoin oins\u00e1 mak sira atu halo konvokatoria, ne’eb\u00e9 doutora Carmelita mak indikadu husi Parlamentu Nasion\u00e1l ho advogadu ida.<\/p>\n\n\n\n

Nune’e, espera katak, sira iha reuniaun iha inisiu Sesta-feira hodi haree ba halo sira nia planu, fatin atu servisu apoiu saida de’it mak sira presiza nune’e Parlamentu Nasion\u00e1l bele prosede iha fulan Janeiru ne’e nia laran.<\/p>\n\n\n\n

Nia reforsa, atu posse ka la’e Konsellu Majelatura, komisaun ne’e halo de’it selesaun, rekruta ases\u00f3r internasion\u00e1l ida, nune’e halo selesaun ba juis sira iha ne’e, ho krit\u00e9riu ne’eb\u00e9 prienxe iha lei.<\/p>\n\n\n\n

Nia argumenta, ida ne’e liu hotu tiha mak foin hato’o ba Konsellu Superi\u00f3r, agora atu ba Supremu Tribun\u00e1l na’in hira, ba PJR m\u00f3s sei halo rekrutamentu iha proximu depois ida ne’e, foin mak haree tomada de posse ne’e problema Konsellu Superi\u00f3r nian, laiha buat ida ona ho Parlamentu Nasion\u00e1l.<\/p>\n\n\n\n

Entretantu, nia akresenta, kandidatu ida husi Prezidensia Rep\u00fablika maka  Avelino Coelho ida ne’e mak sei dirije komisaun ne’e, ne’eb\u00e9 hanoin se bele Prezidente Rep\u00fablika iha prenomes balun kaer ba lei nune’e prosede ba oin.<\/p>\n\n\n\n

Atu  nune’e ema ruma keta foti problema ruma, iha baze leg\u00e1l hodi hatama ba asuntu sira ne’e, tanba ne’e mak tenke ho kuidadu, tenke gasta osan ne’eb\u00e9 ha’u ona iha Parlamentu Nasion\u00e1l nune’e halo prosedimentu sira ne’e hotu, labele fila fali ba inisiu se iha ema ruma foti kona-ba situasaun ida ne’e.<\/p>\n\n\n\n

“Ne’e mak atu asegura ida ne’e, ami haree ba iha problema balun ne’eb\u00e9 ami tenke mai konsulta, mais saida mak ha’u ko’alia, ha’u sei la ko’alia ba ita boot sira,” nia konklui.<\/p>\n\n\n\n

Maib\u00e9 antes ne’e, iha loron 10 Dezembru 2025, Governu liu husi Ministru Justisa, Sergio Hornai garante katak, Supremu Tribun\u00e1l Justisa sei instala iha tinan 2026. <\/p>\n\n\n\n

“Ita tenke iha konfiansa, ita tenke iha esperansa. Se ita laiha esperansa ita labele la’o ba oin. Pelu menuz ita iha ona ideia para estabelese Tribun\u00e1l Supremu,” dehan Sergio Hornai ba Jornalita sira, iha Pal\u00e1siu Governu.<\/p>\n\n\n\n

Nia dehan, parte respons\u00e1vel sira sei instala uluk komisaun ba rekrutamentu ju\u00edz sira no edif\u00edsiu ba Supremu Tribun\u00e1l. <\/p>\n\n\n\n

“Servisu la’o daudaun ona, bainhira maka ita atu konklui atubele instala Tribunal Supremu,” nia hatete.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Reportajen David da Costa Gusmao Prezidente Parlamentu Nasion\u00e1l (PPN) Maria Fernanda Lay hala’o enkontru ho Prezidente Rep\u00fablika (PR), Jos\u00e9 Ramos-Horta, dezeju Xefe Estadu iha tinan ne’e tenke estabelese Supremu Tribun\u00e1l Justisa (STJ), nune’e justisa ba sira ne’eb\u00e9 halo rekursu. Prezidente Parlamentu Nasion\u00e1l, Maria Fernanda Lay, dehan, tanba laiha oportunidade atu hasoru Prezidente Rep\u00fablika nune’e hato’o boas […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":21981,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-21980","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t