{"id":22043,"date":"2026-01-15T21:40:24","date_gmt":"2026-01-15T12:40:24","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=22043"},"modified":"2026-01-15T21:42:58","modified_gmt":"2026-01-15T12:42:58","slug":"ohin-reitor-untl-ho-kargu-xefia-nain-5-submete-pi-iha-tibunal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2026\/01\/15\/ohin-reitor-untl-ho-kargu-xefia-nain-5-submete-pi-iha-tibunal\/","title":{"rendered":"Ohin Reit\u00f3r UNTL Ho Kargu Xefia Nain 5\u00a0\u00a0Submete PI Iha Tibunal"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Reportajen David&nbsp;&nbsp;da Costa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Reitor Universidade Nasional Timor Lorosa&#8217;e (UNTL), ho nia dirijente nain haat (4), ohin submete ona ba iha Tribunal Judisial Primera Instansia Dili (TJPID) hodi tuir prosesu Primeiru Interogatoriu.<\/p>\n\n\n\n<p>Prosesu ne&#8217;e iha arguidu na&#8217;in neen maka hanesan&nbsp;&nbsp;Reitor UNTL Jo\u00e3o Soares Martins, ho nia dirijente nain lima ho naran Inisal&nbsp;&nbsp;FQC, JMM, LSA,&nbsp;&nbsp;MB no TS,&nbsp;&nbsp;maib\u00e9 iha arguidu nain lima maka submete mai iha Tribunal, no arguida LSA la mai, tanba baixa hela iha Hospital Nasional Guidu Valdadares (HNGV).<\/p>\n\n\n\n<p>Prosesu Primeiru interogatoriu ne&#8217;e taka ba iha publiku, maib\u00e9 husi parte Ministeriu Publiku (MP), promove krime haat ba iha arguidu na&#8217;in neen, maka hanesan krime Administrasaun Danoza, krime Pekulatu de uzu, Falsifikasaun Dokumentus, no Abuju Poder.<\/p>\n\n\n\n<p>Tuir regra ne&#8217;ebe iha, prosesu Primeiru interogatoriu banhira rona hotu ona arguidu sira nia deklarasaun, maka foin tama ba iha faze alegasaun husi parte Ministeriu Publiku no mos Defeza sira, remata husi ne&#8217;e maka foin tama ba iha despaisu ikus, atu Juiz turnu deside kona-ba medida saida maka sei aplika ba arguidu sira.<\/p>\n\n\n\n<p>Tuir observasaun neon metin nian, arguidu Reitor&nbsp;&nbsp;UNTL Jo\u00e3o Soares Martins, ho nia dirijente nain 4 ho naran Inisal&nbsp;&nbsp;FQC, JMM, MB no TS to&#8217;o iha Tribunal mais ou menus oras tuku 16 liu minutu balun, akompana husi autoridade seguransa, no hatais faru detidu.<\/p>\n\n\n\n<p>Liu tiha minutu balun, arguidu nain lima tama kedan ba iha sala julgamentu prinsipal, hodi tuir prosesu primeiru interogatoriu.<\/p>\n\n\n\n<p>Prosesu ne&#8217;e, prezide husi Juiz turnu Arjentino Nunes, Ministeriu Publiku reprezenta husi Prokurador Matias Soraes, no arguidu nain lima hetan asistensia legal husi Advogadu Privadu no Defensor Publiku.<\/p>\n\n\n\n<p>Hafoin halo primeiru interogatoriu iha Tribunal Judisial Primera Instansia Dili ba arguidu nain lima durante&nbsp;&nbsp;oras neen ho balun.<\/p>\n\n\n\n<p>No informasaun&nbsp;&nbsp;ne&#8217;eb\u00e9&nbsp;&nbsp;maka neon metin asesu&nbsp;&nbsp;aban maka kontinua&nbsp;&nbsp;tan fali halo primeiru&nbsp;&nbsp;interogatoriu.<\/p>\n\n\n\n<p>Rekorda katak Polisia Nasional Timor-Leste (PNTL), liu-husi Diresaun Servisu Investigasaun Kriminal Nasional ezekuta mandadu Tribunal Judisial Primeira Instansia Dili (TJPID) ho NUC 086\/25-PNSIK hodi halo buska, apreensaun no detensaun ba Reit\u00f3r Universidade Nasion\u00e1l Timor Lorosa&#8217;e (UNTL) Jo\u00e3o Soares Martins no Vise Reit\u00f3r ba Asuntu Administrasaun Finansa no Administrad\u00f3r Jer\u00e1l inklui kargu xefia na&#8217;in haat seluk.<\/p>\n\n\n\n<p>Entretantu, Diresaun Servisu Investigasaun Kriminal Nasional ezekuta mandadu Judisi\u00e1l hodi halo buska, apreensaun no detensaun ne&#8217;e tanba Reit\u00f3r UNTL, Jo\u00e3o Martins no vise Reitor inklui kargu xefia na&#8217;in haat, tanba interveniente sira presumivel ba krime falsifikasaun dokumentu ka notasaun teknika, ne&#8217;ebe akontese iha 2024 Violasaun ne&#8217;e previstu iha artiqu 303 husi Kodigu Penal Timor-Leste nian.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba tuir Artiqu 303 (falsifikasaun ba dokumentu ka notasaun teknika alinea 1) katak, ema ne&#8217;ebe ho intensaun atu halo aat ba ema seluk ka Estadu, ka atu hetan ba sira nia aar rasik ka ba ema seluk, benefisiu ilejitimu: a) Fabrika dokumentu falsu ka notasaun teknika, falsifika ka altera dokumentu ida ka abuza asinatura hosi ema seluk hodi kria dokumentu falsu.<\/p>\n\n\n\n<p>b) Hateten ho falsu faktu legalmente relevante iha dokumentu ida ka notasaun teknika; c) Falsu atestadu, bazeia ba ko\u00f1esimentu profisional, tekniku, ka sientifiku kona-ba kondisaun fiziku ka mental ka kualidade ema ida nian, animal ka sasan;<\/p>\n\n\n\n<p>d) Uza dokumentu ruma ka notasaun teknika sira ne&#8217;ebe refere iha paragrafu anterior sira. fabrikadu ka falsifika ka hasai hosi ema seluk; sei hetan pena prizaun to&#8217;o tinan-tolu ka multa.<\/p>\n\n\n\n<p>Alinea 2) Kualker asaun disruptiva iha dispozitivu tekniku ka automatiku ne&#8217;ebe maka hetan influensia ba rezultadu notasaun nian hanesan ho falsifikasaun notasaun teknika nian. Alinea 3) Kualker tentativa bele hetan kastigu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David&nbsp;&nbsp;da Costa Reitor Universidade Nasional Timor Lorosa&#8217;e (UNTL), ho nia dirijente nain haat (4), ohin submete ona ba iha Tribunal Judisial Primera Instansia Dili (TJPID) hodi tuir prosesu Primeiru Interogatoriu. Prosesu ne&#8217;e iha arguidu na&#8217;in neen maka hanesan&nbsp;&nbsp;Reitor UNTL Jo\u00e3o Soares Martins, ho nia dirijente nain lima ho naran Inisal&nbsp;&nbsp;FQC, JMM, LSA,&nbsp;&nbsp;MB no TS,&nbsp;&nbsp;maib\u00e9 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22044,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[28],"tags":[],"class_list":["post-22043","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-justisa"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22043","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22043"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22043\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22046,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22043\/revisions\/22046"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22044"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22043"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22043"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22043"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}