{"id":22188,"date":"2026-02-11T16:00:51","date_gmt":"2026-02-11T07:00:51","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=22188"},"modified":"2026-02-11T16:01:26","modified_gmt":"2026-02-11T07:01:26","slug":"estudante-direitu-untl-konsidera-revogasaun-lpmv-tuir-prinsipiu-konstituisaun-rdtl-tribunal-tenke-deklara-konstitusional","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2026\/02\/11\/estudante-direitu-untl-konsidera-revogasaun-lpmv-tuir-prinsipiu-konstituisaun-rdtl-tribunal-tenke-deklara-konstitusional\/","title":{"rendered":"Estudante Direitu UNTL Konsidera Revogasaun LPMV Tuir Prins\u00edpiu Konstituisaun RDTL, Tribun\u00e1l Tenke Deklara Konstitusion\u00e1l"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen SIlvino Freitas <\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Estudante fakuldade direitu UNTL halo analiza katak lei revogasaun ba pensaun mensal vitalisia la viola prinsipiu jeral konstituisional liuliu prinsipiu n\u00e3o-retroatividade tanba artigu nee bandu atu labele aplika ba kotuk liga ba direitu fundamental laos direitu adkiridu, tanba revogasaun refere bazeia ba konstitusional sira hanesan prinsipiu igualidade, prinsipiu da justisa no prinsipiu bem estar maka konsagra iha konstituisaun RDTL, tanba nee sira ezije ba tribunal rekursu atu deklara konstitusionalidade ba lei revogasaun LPMV, maski iha ona tendensia atu tribunal deklara inkontituisional ba lei refere mak sira sei junta forsa ho EUTL atu halo asaun hasoru tribunal rekursu.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Portavoz Estudante Benjamin Matos dehan, estudante fakuldade direitu UNTL konsidera katak halakon lei pensaun mensal vitalisia laiha problem aba povu timor leste wainhira tribunal deklara konsitituisional ba lei regovasaun pensaun mensal vitalisia, tanba tuir sira nia analiza fundamentu katak lei numeiru 7\/2025 29 setembru neebea dadaun nee tama ona ba ordenamentu juridiku timor leste nian la prejudika konfiasa social no la viola prinsipiu konsitituisaun sira neebe temi iha pedidu fiskalizasaun abstrata husi PDHJ nian,&nbsp;&nbsp;tanba direitu benefisiariu nian ba pensaun vitalisia nee hanesan direitu adkiridu neebe atribui husi lei laos direitu fundamental neebe rekonese iha konstituisaun RDTL.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201ctanba nee mak direitu nee atribui husi lei maka ita bele hasai ka hamate fali husi lei, tanba direitu nee previlejiu ba ema politiku sira\u201d dehan Portavoz Estudante Benjamin Matos liuhusi komunikadu imprensa neebe halao iha kampus sentral UNTL, (11\/02).<\/p>\n\n\n\n<p>Nia dehan tan, sira halo analiza katak revogasaun ba lei pensaun vitalisia nee la viola prinsipiu jeral no konstituisional hanesan prinsipiu la retroativu neebe hakerek iha numeiru 2 artigu 24 konstituisaun RDTL nian tanba artigu nee rasik bandu atu labele aplika ba kotuk liuliu ba direitu fundamental sira neebe rekonese iha konstituisaun tanba nee direitu ba pensaun vitalisia nee laos direitu fundamental tanba nee laiha violasaun ba atigu refere no labele aplika ba revogasaun lei pensaun vitalisia.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cami nia analiza ba revogasaun LPMV bazeia deit ba prinsipiu konstituisional sira maka prinsipiu igualidade, prinsipiu justisa no prinsipiu bem estar neebe konsagra ona konsitituisaun RDTL, tanba nee ami konsidera iha kazu nee hamosu ona konflitu ona entre prinsipiu sira\u201d nia esplika.<\/p>\n\n\n\n<p>Portavoz Estudante Benjamin Mota salienta tan, prinsipiu tolu refere iha ona konflitu ho prinsipiu da seguransa juridika, prinsipiu protesaun ba konfiansa tanba nee&nbsp;&nbsp;prinsipiu hirak nee maka tenke prevalese prinsipiu justisa tanba tribunal administra justisa lori naran povu nian, tanba nee tribunal tetu no deklara ona konsitituisionalidade nunee labele pendente ka budu beibeik hodi husi duvida ba povu maubere tomak.<\/p>\n\n\n\n<p>Fatin hanesan senadu Fakuldade Direitu UNTL Natal\u00edsio Nunes Matins dehan, iha ona tendensia ba tribunal atu deklara inkonstitusional ba lei revogasaun pensaun mensal vitalisia tanba nee mak dadaun nee estudante universitariu sira halo hela sosializasaun ba estudante sira atu halo vijilansia masima, nunee asosiasaun akademika fakuldade direitu haree iha ona tendensia maka sira husu ba tribunal atu tetu didiak, atu evita tribunal deklara inkonstituisional mak sira husu ema hotu atu koalia nafatin no tenke ejizi nafatin ba tribunal rekursu atu deklara konstituisional tanba tribunal rekursu nee orgaun soberania ida agora indepedensia iha desizaun nee ju\u00edz titular sira, neebe iha posibilidade asosiasaun akademika sei hamutuk ho EUTL atu bele haree desizaun refere.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201ctribunal rekursu nee orgaun soberania se desizaun neebe ita lamenta ema hotu bele hamriik hodi ejizi ba tribunal rekursu, ida nee normal iha estadu direitu demokratiku nee mak ita nia pozisaun, tanba nee asosiasaun akademika hein deit bainhira mak desizaun tuun, desizaun husi EUTL iha ona asosiasaun akademika sei junta forsa hamutuk ho EUTL sei halo asaun\u201d konklui senadu FD Natal\u00edsio Nunes Matins<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen SIlvino Freitas Estudante fakuldade direitu UNTL halo analiza katak lei revogasaun ba pensaun mensal vitalisia la viola prinsipiu jeral konstituisional liuliu prinsipiu n\u00e3o-retroatividade tanba artigu nee bandu atu labele aplika ba kotuk liga ba direitu fundamental laos direitu adkiridu, tanba revogasaun refere bazeia ba konstitusional sira hanesan prinsipiu igualidade, prinsipiu da justisa no prinsipiu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22189,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-22188","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22188","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22188"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22188\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22190,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22188\/revisions\/22190"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22189"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22188"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22188"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22188"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}