{"id":22255,"date":"2026-02-19T21:36:15","date_gmt":"2026-02-19T12:36:15","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=22255"},"modified":"2026-02-19T21:36:26","modified_gmt":"2026-02-19T12:36:26","slug":"sekoop-ho-parseiru-hadia-serbisu-iha-setor-kooperativa-hametin-ekonomia-rai-laran","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2026\/02\/19\/sekoop-ho-parseiru-hadia-serbisu-iha-setor-kooperativa-hametin-ekonomia-rai-laran\/","title":{"rendered":"SEKoop ho Parseiru Hadi\u2019a Serbisu Iha Setor Kooperativa, Hametin Ekonomia Rai Laran"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Reportajen Umbelina dos Reis&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sekret\u00e1riu Estadu Kooperativa (SEKoop) enkontru ho parseiru dezenvolvimentu sira iha Timor-Leste&nbsp;&nbsp;hodi&nbsp;&nbsp;bele hadia serbisu atu dezenvolve&nbsp;&nbsp;&nbsp;setor kooperativa iha rai laran.&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Objetivu laos deit implementa projetu maibe kontinua hametin kooperativa sira atu sai forte no transparente, respons\u00e1vel, sustent\u00e1vel no kooperativa tenki sai instrumentu importante hodi hasa\u2019e produsaun hodi halibur no fasilita toos nain sira nia produtu ba asesu merkadu.&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sekretariu Estadu Floresta (SEF), Fernandino Vieira da Costa hateten, Enkontru koordenasaun ba da-haat&nbsp;&nbsp;ne\u2019e, sai momentu estrat\u00e9jiku ne\u2019eb\u00e9 importante tebes, atu ita hamutuk halo reflesaun no oins\u00e1 ita bele servisu di\u2019ak liut\u00e1n iha futuru. Ohin Enkontru ho ekipa SEKoop no parseiru sira sei halo&nbsp;&nbsp;diskusaun ba progresu ne\u2019eb\u00e9 atinji ona obst\u00e1kulu no dezafiu ne\u2019eb\u00e9 mosu iha terenu no oins\u00e1 kada parseiru dezenvolvimentu bele hadi\u2019a nia intervensaun sira ligadu ho servisu dezenvolvimentu kooperativa iha ita nia rai.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8220;Kontinua hametin kooperativa sira hodi sai forte, transparante, respons\u00e1vel no sustent\u00e1vel, kooperativa tenki sai instrumentu importante hodi hasa\u2019e produsaun, halibur no fasilita to\u2019os nain sira nia produtu ba asesu merkadu, hodi aumenta rendimentu familia no hametin ekonomia rural.Bainhira ekonomia familia iha zona rural forte automatikamente ekonomia nasaun mos sei forte, tan-ne\u2019e kooperativa iha papel fundamental atu kontribui ba dezenvolvimentu inkluzivu no sustentavel iha Timor-Leste.Dehan Sekretariu Estadu Floresta, Fernandino Vieira da Costa, liuhosi nia diskursu iha salaun JL Villa, kinta-feira, 19\/02.&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nia dehan, tinan hirak ne\u2019e SEKoop konsege ezerse nia kompromisu sira hodi estabelese no hametin tan kooperativa prim\u00e1ria iha nivel komunidade, kooperativa sekund\u00e1ria multikoperativa ka federasaun iha kada munis\u00edpiu nom\u00f3s Confedera\u00e7\u00e3o Nacional de Cooperativas Timor-Leste (CNCTL),&nbsp;&nbsp;iha n\u00edvel nasional, estrutura ida ne\u2019e permite atu CNCTL hala\u2019o nia kna\u2019ar hanesan umbrela ba movimentu kooperativa hotu iha rai laran nom\u00f3s reprezenta movimentu cooperativa ba iha n\u00edvel rejional no interrnasional.&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8220;SEKoop m\u00f3s iha orientasaun pol\u00edtika no estratejia hola parte no promove kooperativa produsaun ai-han iha rai laran no hamenus taxa deznutrisaun nom\u00f3s aumenta rendimentu ekonomia familia iha Timor-Leste.&#8221; Nia dehan.&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nia informa,&nbsp;&nbsp;iha&nbsp;&nbsp;Outubru tinan 2026 SECoop sei organiza no chair eventu boot ida ASEAN Cooperative Ministerial Meeting (ACMM), no mos Cooperative Expo 2026 iha D\u00edli. Enkontru ne\u2019e sei sai hanesan enkontru inagural ba n\u00edvel ministerial iha \u00e1rea kooperativa desde ASEAN estabelese. Ida ne\u2019e sai momentu ist\u00f3riku ida ba ita nia nasaun bainhira Timor-Leste ofiasialmente adere nudar nasaun membru pleno ba ASEAN iha dia 26 de Outobro de 2025 iha Kuala-Lumpur, Mal\u00e1zia.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8221; Iha enkontru nivel alto ida ne\u2019e, ita sei diskute progresu no dezafiu sira husi kontribuisaun setor kooperativa iha ASEAN atu atinji meta kontribui to\u2019o 10% ba GDP rejional. Ita sei haree oins\u00e1 Estadu Membru sira iha portof\u00f3liu kooperativa bele servisu hamutuk atu realiza kompromisu ida ne\u2019e.&#8221; Nia dehan.&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>SEKoop sei presiza tebes apoiu husi parseiru dezenvolvimentu sira, apoiu tekniku, institusional no estrat\u00e9jiku atu materializa eventu importante ida ne\u2019e ba interese ita nia nasaun, ita nia povu no ita nia kompromisu hanesan membru ASEAN. Eventu internasional maib\u00e9 oportunidade boot atu promove imajen Timor-Leste ba mundu hodi hametin setor kooperativa no loke merkadu foun ba produtu lokal sira.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8221; Estrutura organizasaun ne\u2019e, movimentu cooperativa konsege halibur kapital no reseita to\u2019o besik 21 milloens d\u00f3lares no f\u00f3 ona cr\u00e9ditu ba membru no agricultor sira ho montante liu 10 milloes d\u00f3lares, benef\u00edsia liu 40 mil membru kooperativa iha terit\u00f3riu laran tomak. Ida ne\u2019e hanesan susesu bo\u2019ot&nbsp;&nbsp;ne\u2019eb\u00e9 ita atinji hamutuk, no refleta rezultadu di\u2019ak husi kolaborasaun no servisu hamutuk durante tinan hirk ne\u2019e.&#8221; Nia konklui.&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Iha fatin hanesan Diret\u00f3ra Plan International Timor-Leste,&nbsp;&nbsp;Fatima Soares,&nbsp;&nbsp;hateten iha&nbsp;&nbsp;tinan kotuk fulan outubru Plan International foin lansa planu estrat\u00e9jia ba tinan lima nia&nbsp;&nbsp;mai,&nbsp;&nbsp;hahu hosi tinan 2025 too 2030, programa ne\u2019ebe prioridade mak oinsa haree liu konaba ekonomia area rural liuhosi nia sanak sira ne\u2019ebe primeiru halo ona mak iha set\u00f3r kooperativa. Maib\u00e9 saida mak ami aprende hosi tinan lima ba kotuk ne\u2019ebe presiza tau importansia ba investimentu multi-sektoral.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8220;tanba ita sei la halo deit iha koperativa maibe ita sei lobi set\u00f3r seluk nune\u2019e bele hamutuk hodi haforsa ba komunidade sira nia preokupasaun tan ne\u2019e mak plan Internasional nia planu estrat\u00e9jia tinan lima oin mai tan, hakarak haree konaba oins\u00e1 atu ultra pasa ba asuntu ekonomia ne\u2019ebe mak sai hanesan preokupasaun ema&nbsp;&nbsp;hotu nia, inklui ultra pasa environmentu ne\u2019ebe impaktu hosi mudansa klim\u00e1tika.&#8221; Nia dehan.&nbsp;<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Umbelina dos Reis&nbsp; Sekret\u00e1riu Estadu Kooperativa (SEKoop) enkontru ho parseiru dezenvolvimentu sira iha Timor-Leste&nbsp;&nbsp;hodi&nbsp;&nbsp;bele hadia serbisu atu dezenvolve&nbsp;&nbsp;&nbsp;setor kooperativa iha rai laran.&nbsp; Objetivu laos deit implementa projetu maibe kontinua hametin kooperativa sira atu sai forte no transparente, respons\u00e1vel, sustent\u00e1vel no kooperativa tenki sai instrumentu importante hodi hasa\u2019e produsaun hodi halibur no fasilita toos nain [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22256,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-22255","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22255","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22255"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22255\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22257,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22255\/revisions\/22257"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22256"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22255"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22255"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22255"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}