{"id":22285,"date":"2026-02-23T22:50:51","date_gmt":"2026-02-23T13:50:51","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=22285"},"modified":"2026-02-23T22:51:24","modified_gmt":"2026-02-23T13:51:24","slug":"apftl-realiza-kompetisaun-debate-publiku-cedelizio-problema-mudansa-klimatika-laos-individual-maibe-universal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2026\/02\/23\/apftl-realiza-kompetisaun-debate-publiku-cedelizio-problema-mudansa-klimatika-laos-individual-maibe-universal\/","title":{"rendered":"APFTL Realiza Kompetisaun Debate P\u00fabliku,\u00a0\u00a0Cedelizio: Problema Mudansa klim\u00e1tika Laos Individual Maib\u00e9 Universal\u00a0"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen Umbelina dos Reis&nbsp;<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Alumni Parlamentu Foinsa\u2019e&nbsp;&nbsp;Timor-Leste (APFTL), realiza atividade kompetisaun&nbsp;&nbsp;debate p\u00fabliku entre estudante universit\u00e1riu no Institutu Superi\u00f3r sira ho tema jer\u00e1l &#8220;Justisa klim\u00e1tika no finansiamentu klim\u00e1tika, ba empodera feto no foinsa\u2019e sira ba Timor-Leste nia rezili\u00e9nsia&#8221;, Objetivu hosi atividade ne\u2019e oins\u00e1 foinsa\u2019e sira fahe esperi\u00e9nsia no f\u00f3 ideia ba malu konaba situasaun&nbsp;&nbsp;mudansa klim\u00e1tika nian, tanba problema mudansa klim\u00e1tika ne\u2019e laos problema individual maib\u00e9&nbsp;&nbsp;problema universal nune\u2019e presiza&nbsp;&nbsp;no ema hotu nia ideia no responsabilidade.<\/p>\n\n\n\n<p>Prezidente Alumni Parlamentu Foinsa\u2019e Timor-Leste (APFTL), Benvinda Gusm\u00e3o Alves hateten, Objetivu hosi atividade debate p\u00fabliku ne\u2019e hakarak promove partisipasaun siviku foinsa\u2019e sira maib\u00e9 espesifikamente ba estudante universit\u00e1riu sira nune\u2019e bele fahe sira nia ideia kritiku no solusaun bazeia ba tematiku jeral ne\u2019ebe ligadu ba mudansa klim\u00e1tika nian. Aleinde ne\u2019e mos halo diskusaun ba ema ne\u2019ebe mak kontra ka pro-ideia, oins\u00e1 bele hato\u2019o sira nia argumenta ligadu ba tema jer\u00e1l mudansa klim\u00e1tika nian.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8221; Ha\u2019u hanoin estudante universit\u00e1riu laos estuda konaba akademiku deit maib\u00e9 sira mai partisipa no tuir kompetisaun debate p\u00fabliku ne\u2019e oins\u00e1 fahe sira nia esperi\u00e9nsia no ideia ba malu ligadu mudansa klim\u00e1tika nian,&#8221;<\/em>&nbsp;dehan Prezidente Alumni Parlamentu Foinsa\u2019e Timor-Leste (APFTL), Benvinda Gusm\u00e3o Alves ba Jornalista sira iha Nelayan Resto Bidau, segunda-feira, 23\/02.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Nia dehan, APFTL mos prepara hela pr\u00e9miu ba manan nain sira ne\u2019ebe tuir kompetisaun debate p\u00fabliku entre estudante universit\u00e1riu sira, hanesan manan nain hosi&nbsp;&nbsp;primeiru sei hetan $600 d\u00f3lares, segundu lugar sei hetan $400 d\u00f3lares, terceiru lugar sei hetan $200 d\u00f3lares no sira seluk sei APFTL sei fo apresiasaun sertifikadu. Signifika laos selu maibe oins\u00e1 enkoraja nafatin foinsa\u2019e hodi luta hasoru ba mudansa klim\u00e1tika iha ita nia rai.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;APFTL iha programa jer\u00e1l ne\u2019ebe ligadu ba mudansa klim\u00e1tika nian ne\u2019ebe fo formasaun no sosializasaun maib\u00e9 liuhosi Minist\u00e9riu relevante sira, hafoin ita halo diskusaun no fahe informasaun ba komunidade sira iha munis\u00edpiu. Iha tinan 2023-2026&nbsp;&nbsp;APFTL hetan apoiu finansiamentu mudansa klim\u00e1tika nia hosi OXFAM Timor-Leste ho orsamentu montante rihun $90 ital.&#8221;&nbsp;<\/em>Nia konklui&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Partisipante Cedelizio Virdes Moniz hateten,&nbsp;&nbsp;ohin partisipa debate importante ne\u2019ebe realiza hosi APFTL ko\u2019alia konaba tema jeral mudansa klim\u00e1tika nian, tanba mudansa klim\u00e1tika laos problema individual maib\u00e9 problema universal no ema hotu ne\u2019ebe moris iha mundu ne\u2019e nia responsabilidade.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Objetivu hosi ami nia partisipasaun iha ne\u2019e laos tuir deit kompetisaun maib\u00e9 subtansial ne\u2019ebe importante mak pasu de konsentizasaun, oins\u00e1 mak bele iha konesimentu ba mudansa klim\u00e1tika. Alende ne\u2019e mos oins\u00e1 bele divulga informasaun ba iha sosiedade.<\/em>&#8221; Nia dehan.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Nia informa, tuir tematiku jeral&nbsp;&nbsp;ne\u2019ebe iha&nbsp;&nbsp;nia observa loro-loron ita&nbsp;&nbsp;hasoru hela tanba iha planeta rai ida ne\u2019e buat ne\u2019ebe importante ne\u2019e iha parte tolu deit primeiru ita ema, ai-horis no animais. Nune\u2019e tema jeral hahoris fila-fali emosoes 16, maibe iha variavel tolu mak importante variavel primeiru justisa klim\u00e1tika, segundu ko\u2019alia konaba kontribuisaun mudansa klim\u00e1tika no impaktu hosi mudansa klim\u00e1tika ka tuir&nbsp;&nbsp;evolusaun sosiedade iha revolusaun tuir mai ne\u2019e ema ne\u2019ebe sai vulneravel ba mudansa klim\u00e1tika mak inan-feton no labarik kiik-oan sira.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia dehan, emosoes ne\u2019ebe ami foti hodi halo debate ne\u2019e pertinente duni halo diskusaun nune\u2019e bele hafanu parte relevante sira hanesan governu no sosiedade sivil sira hodi bele foti medida. Hanesan horikalan akontese udan boot oras tolu deit, maib\u00e9 hamosu inundasaun boot iha fatin-fatin tama too ema nia kuartu no dapur laran ema deskansa la diak.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Ita halo komparasaun mudansa klim\u00e1tika tinan hitu (7), ba kotuk udan boot too tinan lima mos inundasaun la akontese hanesan ne\u2019e, tanba fo espasu ba bee dalan, maibe agora lae espasu ba bee dalan mos ema hotu hela.<\/em>&#8221; Nia informa.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Nia dehan, diskusaun ne\u2019e laos importante deit maibe determinante tebes ba ema nia moris tanba ita ema nia moris ne\u2019e intim ho narureza, se ita interven natureza ita bele mate, tanba ne\u2019e mak mundu ohin loron iha nasaun hotu-hot iha ona hanoin ona oins\u00e1 bele hamenus gas no poluisaun ne\u2019ebe suar makas. Liu-liu iha nasaun Japaun ema agora uza movimentu transporte publiku ema uza mak transporte ne\u2019ebe chas ho listrick tanba bele reduz poluisaun ne\u2019ebe suar. Tanba bainhira poluisaun suar ne\u2019e forma nia an iha leten depois bainhira kontamina udan boot tun mai nia impaktu ne\u2019e barak ba ita ema nia moris, ai-horis no animal sira, tanba ne\u2019e mak ita presiza hamutuk aprende oinsa atu preservasaun, konservasaun no kuida ba ambiente.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Ba futuru primeiru tenki hanoin katak iha estadu ida tenki iha Karakteristika tolu ne\u2019ebe importante mak primeiru povu, segundu terit\u00f3riu no terceiru mak poder politiku, maibe xave importante no forsa mak estadu tanba povu nia sanak ne\u2019e mai hosi estadu nune\u2019e bainhira sosiedade iha konsi\u00e9nsia ne\u2019ebe diak mos depende ba kriasoens no kondisoes ne\u2019ebe estadu kria.&#8221;<\/em>&nbsp;Nia konklui.&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Umbelina dos Reis&nbsp; Alumni Parlamentu Foinsa\u2019e&nbsp;&nbsp;Timor-Leste (APFTL), realiza atividade kompetisaun&nbsp;&nbsp;debate p\u00fabliku entre estudante universit\u00e1riu no Institutu Superi\u00f3r sira ho tema jer\u00e1l &#8220;Justisa klim\u00e1tika no finansiamentu klim\u00e1tika, ba empodera feto no foinsa\u2019e sira ba Timor-Leste nia rezili\u00e9nsia&#8221;, Objetivu hosi atividade ne\u2019e oins\u00e1 foinsa\u2019e sira fahe esperi\u00e9nsia no f\u00f3 ideia ba malu konaba situasaun&nbsp;&nbsp;mudansa klim\u00e1tika nian, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22286,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"class_list":["post-22285","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-meio-ambiente"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22285","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22285"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22285\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22287,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22285\/revisions\/22287"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22286"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22285"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22285"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22285"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}