{"id":22408,"date":"2026-03-17T14:38:45","date_gmt":"2026-03-17T05:38:45","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=22408"},"modified":"2026-03-17T14:38:48","modified_gmt":"2026-03-17T05:38:48","slug":"habada-konsidera-kandidatu-komisariu-jeral-ho-situasaun-reforma-sei-hamosu-kestaun-legal-no-funsional-iha-pntl","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2026\/03\/17\/habada-konsidera-kandidatu-komisariu-jeral-ho-situasaun-reforma-sei-hamosu-kestaun-legal-no-funsional-iha-pntl\/","title":{"rendered":"HABADA Konsidera Kandidatu Komis\u00e1riu  Jer\u00e1l ho Situasaun Reforma Sei Hamosu Kestaun Leg\u00e1l no Funsion\u00e1l iha PNTL"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Reportajen Silvino Freitas<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hali ba Dame (HABADA) konsidera nomeisaun komisariu jeral ho segundu komisariu jeral Polisia Nasional Timor Leste (PNTL) neebe Ministeriu Interior aprezenta ona pakote rua neebe kandidatu maibe kandidatu ba nomeisaun nee mai husi fali situasaun apozentasaun, neebe sei hamosu polemika no publiku sei kastiona legalidade no lejitimidade nunee mos sei hamosu kestaun legal no funsional neebe kompleksu liu tan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Diretor Ezekutivu HABADA Abel Amaral dehan, IX Governu Konstitusional liuhusi Ministeriu Interior aprezenta ona kandidatu ho pakote kandidatura rua maka Pakote 1 Komandante-Jeral Superintendente-Xefe Afonso dos Santos ho Segundu Komandante-Jeral: Superintendente-Xefe Justino Menezes no Pakote 2 Komandante-Jeral Superintendente-Xefe Jorge Monteiro ho Segundu Komandante-Jeral: Superintendente-Xefe Orlando Gomes, nunee tuir enkuadramentu legal ne&#8217;ebe aplika ba nomeasaun kargu aas liu iha PNTL klaru no la husik fatin ba interpretasaun ne&#8217;ebe luan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cLejislador estabelese krit\u00e9riu objetivu sira bazeia ba ierarkia no dalan kareira ofisial polisia sira-nian, hanesan deskreve iha artigu 38 to&#8217;o 48 hosi Dekretu-Lei N.\u00ba 35\/2024, loron 18 Outubru&nbsp;&nbsp;Rekizitu ba kargu Komandante-Jeral (Artigu 47.9) Artigu 47. hosi Dekretu-Lei N.35\/2024 estabelese ho maneira definitiva, s\u00e9 maka bele hetan nomeasaun nu&#8217;udar Komandante-Jeral: N.\u00ba 2: Nomeasaun ba Komandante-Jeral monu ba ofisial polisia sira ho postu Komis\u00e1riu-Jeral ka Komis\u00e1riu, N.\u00b0 3: Nomeasaun ba Komandante-Jeral bele m\u00f3s monu ba ofisial polisia sira ho postu Komisariu-Asistente\u201d esplika Diretor Ezekutivu HABADA Abel Amaral iha ninia knaar fatin Golgota Komoro, (17\/03).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia dehan tan, nomeasaun ba kargu Komandante-Jeral n\u00edan rezerva liuliu ba ofisiais sira ne&#8217;ebe ho postu sira Komis\u00e1riu-Jeral ka Komisar\u00edu, lei permite nomeasaun ne&#8217;e monu ba ofisiais sira ne&#8217;ebe ho postu Komis\u00e1riu-Asistente, nune\u2019e la admite mos ba kategoria ka postu s\u00edra ne&#8217;ebe ki&#8217;ik liu ofisiais superiors, nunee husi aprezentasaun governu nian tuir ierarkia ne&#8217;ebe define iha Artigu 39 hosi Dekretu-Lei N.\u00ba 35\/2024, inklui tha subkategoria &#8220;Ofisial Superior sira&#8221;, iha subkategoria &#8220;Ofisial Dirijente sira&#8221; nia okos, Katak ofisiais ne&#8217;ebe sei nomeia ba kargu Komandante-Jeral tenki maihosi Ofisiais Dirijente sira ho postu Komis\u00e1riu-Jeral sira, Komis\u00e1rlu sira no Komisariu Asistente sira, nune\u2019e karik nomeia Superintendente-Xefe ida ba kargu Komandante-Jeral, ne&#8217;e konstitui violasaun klaru no direta ba provizaun sira iha Artigu 47.\u00b0 Estatutu Polisia PNTL n\u00edan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cArtigu 48 estabelese rekizitu sira ba nomeasaun kargu Segundu Komandante-Jeral N.\u00b0 2: &#8220;Nomeasaun ba 2. Komandante-Jeral monu ba ofisial polisia sira ho postu Komis\u00e1riu ka ofisial polisia sira ho postu Kom\u00eds\u00e1riu Asistente, N.\u00b0 3: &#8220;Nomeasaun ba 2. Komandante-Jeral bele m\u00f3s monu ba ofisial polisia sira ho postu Superintendente-Xefe\u201d esplika Abel.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nia dehan tan, husi sira nia observasaun ofisiais dirijente no superior sira iha PNTL nia laran balu pasa ona ba situasaun apozentasaun (artigu 65. Dekretu-Lei N.\u00ba 35\/2024), maibe karik nomeia ba kargu Komandante-Jeral no 2.\u00b0 Komandante-Jeral PNTL nian sei hamosu pol\u00e9mika no p\u00fabliku kestiona kona-ba legalidade no lejitimidade hodi nomeia ofisial reformadu ida ba pozisaun komandu aas liu iha PNTL, hodi hamosu d\u00favida s\u00e9riu kona-ba ninia kapasidade legal no funsional atu hala&#8217;o fali knaar ativu sira ho natureza no responsabilidade ida-ne&#8217;e, tanba nee bainhira membru ka ofisiais PNTL ida tama ona ba situasaun apozentasaun implika terminasaun ligasaun funsional ativu ho PNTL.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cNomeasaun ofisial ida ho postu Superintendente-Xefe ba pozisaun Komandante-Jeral konstitui violasaun klaru, diretu, no inaseitavel ba Artigu 47. Dekretu-Lei N. 35\/2024 Estatutu Polisia PNTL nian, aumenta ho sen\u00e1riu seluk, nomeasaun ofisial superior ida ne&#8217;ebe tama ona ba situasaun apozentasaun ba sei hamosu kestaun legal no funsional sira ne&#8217;ebe kompleksu liutan, tanba nee Primeiru-Ministru no Ministru Interior tenke avalia ho rigor pakote kandidatu sira ne&#8217;ebe sei nomeia ba Komandante-Jeral no 2.\u00b0 Komandante-Jeral PNTL nian, hodi garante katak futuru lideransa PNTL nian hili entre ofisial sira ho postu ne&#8217;ebe legalmente ezije: Komandatente-Jeral nomeia hosi ofisials sira ho postu Komis\u00e1riu-Jeral, Komis\u00e1riu ka Komis\u00e1riu-Asistente. Nom\u00f3s 2.\u00b0 Komandante-Jeral nomeia hosi ofisia\u00eds ho postu Komis\u00e1riu, Komisariu-Asistente ka Superintendente-Xefe\u201d konklui Diretor Ezekutivu HABADA Abel Amaral.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Silvino Freitas Hali ba Dame (HABADA) konsidera nomeisaun komisariu jeral ho segundu komisariu jeral Polisia Nasional Timor Leste (PNTL) neebe Ministeriu Interior aprezenta ona pakote rua neebe kandidatu maibe kandidatu ba nomeisaun nee mai husi fali situasaun apozentasaun, neebe sei hamosu polemika no publiku sei kastiona legalidade no lejitimidade nunee mos sei hamosu kestaun [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22409,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-22408","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22408","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22408"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22408\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22410,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22408\/revisions\/22410"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22409"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22408"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22408"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22408"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}