{"id":22508,"date":"2026-03-27T21:22:00","date_gmt":"2026-03-27T12:22:00","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=22508"},"modified":"2026-03-29T14:25:05","modified_gmt":"2026-03-29T05:25:05","slug":"pm-xanana-apela-ba-pntl-tenke-atua-problema-ho-profisional-no-asegura-estabilidade-nasional","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2026\/03\/27\/pm-xanana-apela-ba-pntl-tenke-atua-problema-ho-profisional-no-asegura-estabilidade-nasional\/","title":{"rendered":"PM Xanana Apela Ba PNTL Tenke Atua Problema ho Profision\u00e1l no Asegura Estabilidade Nasion\u00e1l"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Reportajen David da Costa&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Iha Anivers\u00e1riu Pol\u00edsia Nasion\u00e1l Timor-Leste (PNTL) ba dala-XXVI no posse b\u00e1 Komandante Jer\u00e1l PNTL foun, Komis\u00e1riu Assistente Polisia Afonso dos Santos ho Segundu Komandante PNTL foun, Komiss\u00e1ria Assistente Nat\u00e9rcia Eufr\u00e1sia Soares Martins, Primeiru Ministru (PM), apela b\u00e1 membru tomak iha Instituisaun PNTL at halo atuasaun b\u00e1 problema ruma iha terrenu tenke hatudu profisionalizmu no servisu makaas atu bele assegura estabilidade nasion\u00e1l.<\/p>\n\n\n\n<p>Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusm\u00e3o, f\u00f3 parab\u00e9ns b\u00e1 PNTL tanba ohin loron halo ona tinan-26. Tenke f\u00f3 parab\u00e9ns m\u00f3s b\u00e1 servisu di\u2019ak hosi eis Primeiru komandante Henrique da Costa no Segundu Komandante Pedro Belo.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Nune\u2019e mos nia sita diskursu Primeiru Komandante ne\u2019eb\u00e9 haktuir hosi kedan bainhira PNTL hah\u00fa to\u2019o ohin loron, nia m\u00f3s presta omenajen b\u00e1 komandante PNTL sira ne\u2019eb\u00e9 ho sira nia servisu, dedikasaun mak ohin loron ema hotu bele hamrik iha ne\u2019e.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba ne\u2019e bainhira pol\u00edsia sira halo atuasaun ba problema ruma tenke ho profision\u00e1l, atu nune\u2019e sidadaun sira sei tau konfiansa nafatin ba iha instituisaun PNTL.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cPovu tomak fiar katak imi ajente pol\u00edsia hamutuk ho iminia komandante na\u2019in-rua, ita hamutuk asegura estabilidade iha ita-nia rain, hodi povu bele fiar katak nia bele moris sein preokupasaun kona-b\u00e1 seguransa tanba iha pol\u00edsia ne\u2019eb\u00e9 iha sira-nia kotuk atu ajuda,\u201d dehan Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusm\u00e3o iha Pal\u00e1siu Governu, Sexta 27\/03.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia haktuir, loos duni tinan ida ne\u2019e iha fulan-Maiu 2026 Timor-Leste sei halo tinan-24 iha ne\u2019eb\u00e9 kaer rasik kuda talin. Sai hosi konflitu naruk teb-tebes, tinan 24 to\u2019o hetan tiha ukun a\u2019an. Tinan ida ne\u2019e tinan ida ne\u2019eb\u00e9 apropriadu tebes, oportunu tebes atu halo reflesaun ida kona-b\u00e1 2002 \u2013 2026.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ohin Komandante Jer\u00e1l, Afonso dos Santos temi ona saida mak atu hadi\u2019a reforsa t\u00e1n PNTL. Loos duni b\u00e1 nasaun rasik m\u00f3s buka atu deskobre, haree saida mak halo di\u2019ak, saida mak halo a\u2019at, hodi bele kurije, hodi bele konsolida Estadu Direitu Demokr\u00e1tiku.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cTanba ida ne\u2019e tinan rua nulu liu restaurasaun ukun an maib\u00e9 ita hotu assume kompromisu katak ita tenke hadi\u2019a di\u2019ak liu-t\u00e1n PNTL,\u201d nia dehan.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba ne\u2019e, relasaun entre pol\u00edsia ho komunidade tenke amizade la\u2019\u00f3s baku arbiru, ameasa arbiru, komunikasaun ida ne\u2019e mak persiza iha. Tenke haree b\u00e1 fronteira, buat oin-oin. Tanba ne\u2019e maka husu b\u00e1 Komandante Jer\u00e1l tuir de\u2019it saida mak dehan rasik ona, buka atu halo koordenasaun ne\u2019eb\u00e9 di\u2019ak liu iha seit\u00f3r hotu-hotu kona-b\u00e1 planu PNTL nian.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cOhin loron mundu enfrenta hela situasaun def\u00edsil, funu iha Iraun no impaktu to\u2019o daudaun ona mai Timor, maib\u00e9 senti katak sei la todan liu hanesan iha rai seluk seluk. La hatene funu ne\u2019e bainhira mak hotu no problema sei mai nafatin t\u00e1n. Ne\u2019e duni PNTL tenke prepara a\u2019an, prepara kondisaun hodi ita bele asegura estabilidade iha rai ne\u2019e,\u201d nia hatete,<\/p>\n\n\n\n<p>Nia esplika, Timor foin hah\u00fa prosesu ida ne\u2019eb\u00e9 la f\u00e1sil, la def\u00edsil, komplexu ida kona-b\u00e1 integrasaun b\u00e1 ASEAN. Tanba ne\u2019e maka iha rezolusaun Governu hato\u2019o b\u00e1 Komandante Jer\u00e1l atu haree seguransa rai ne\u2019e nian, haree b\u00e1 oins\u00e1 bele asegura estabilidade iha rai ne\u2019e. B\u00e1 Segundu Komandante bele haree fali b\u00e1 kooperasaun internasion\u00e1l kona-b\u00e1 integrasaun iha ASEAN.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Nu\u2019ud\u00e1r membru foun ASEAN, PNTL m\u00f3s sei kumpri dev\u00e9r tuir saida mak f\u00f3 ona, labele halimar tanba nu\u2019ud\u00e1r membru foun PNTL bele responde ezij\u00e9nsia sira hosi ASEAN katak iha 2027 iha eleisaun Prezidensi\u00e1l, 2028 eleisaun Parlament\u00e1r no 2029 Prezid\u00e9nsia ASEAN ninian.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cTanba ida ne\u2019e povu hein PNTL bele responde b\u00e1 situasaun dif\u00edsil ne\u2019eb\u00e9 sei mai ho di\u2019ak, ho hotu-hotu nia dedikasaun maib\u00e9 m\u00f3s respeitu b\u00e1 direitus umanus. Ami hotu fiar katak ho reforma institusion\u00e1l, ho korresaun ne\u2019eb\u00e9 hala\u2019o daudaun hodi bele presta omenajen b\u00e1 imi-nia servisu ne\u2019eb\u00e9 fundament\u00e1l tebes b\u00e1 estabilidade nasaun nian ami fiar katak imi m\u00f3s bele konfia povu,\u201d tenik nia.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha fatin hanesan Komandante Jer\u00e1l Polisia Nasional Timor-Leste (PNTL) foun, Komiss\u00e1riu Assistente Polisia Afonso dos Santos, hato\u2019o kompromisu atu hala\u2019o misaun ida ne\u2019e ho haraik-an, maib\u00e9 m\u00f3s ho konsi\u00e9nsia tomak kona-b\u00e1 responsabilidade ne\u2019eb\u00e9 tau iha kabaas, iha servisu b\u00e1 Estadu no b\u00e1 povu Timoroan.<\/p>\n\n\n\n<p>Nune\u2019e mos iha n\u00edvel rejion\u00e1l no internasion\u00e1l, Komandante na\u2019in-rua sei hametin nafatin kooperasaun ho parseiru sira, liuliu iha \u00e1mbitu ASEANAPOL, ASEAN, CPLP, TLPDP no organizasaun internasion\u00e1l sira seluk, promove troka informasaun no reforsu kapasidade institusion\u00e1l sira.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David da Costa&nbsp; Iha Anivers\u00e1riu Pol\u00edsia Nasion\u00e1l Timor-Leste (PNTL) ba dala-XXVI no posse b\u00e1 Komandante Jer\u00e1l PNTL foun, Komis\u00e1riu Assistente Polisia Afonso dos Santos ho Segundu Komandante PNTL foun, Komiss\u00e1ria Assistente Nat\u00e9rcia Eufr\u00e1sia Soares Martins, Primeiru Ministru (PM), apela b\u00e1 membru tomak iha Instituisaun PNTL at halo atuasaun b\u00e1 problema ruma iha terrenu tenke [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22509,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-22508","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22508","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22508"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22508\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22510,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22508\/revisions\/22510"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22509"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22508"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22508"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22508"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}