{"id":22538,"date":"2026-04-01T19:58:28","date_gmt":"2026-04-01T10:58:28","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=22538"},"modified":"2026-04-01T19:58:32","modified_gmt":"2026-04-01T10:58:32","slug":"dom-virgilio-paskoa-hodi-hafoun-hikas-ita-nia-domin-ba-maromak-no-ba-maun-alin-sira","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2026\/04\/01\/dom-virgilio-paskoa-hodi-hafoun-hikas-ita-nia-domin-ba-maromak-no-ba-maun-alin-sira\/","title":{"rendered":"Dom Virg\u00edlio: P\u00e1skoa Hodi Hafoun Hikas Ita Nia Domin Ba Maromak No Ba Maun Alin Sira"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Reportajen David da Costa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Loron Paskoa mak festa boot ida iha relijiaun katolika ne\u2019eb\u00e9 selebra Jesus Kristu nia moris fali husi mate depois de mate iha kruz. Festa ida ne\u2019e signifika vitoria ba moris kontra mate, no mos esperansa, renovasaun, no perd\u00e3u ba ema hotu. Tanba ne\u2019e sira tenke hafoun hikas nia domin ba maromak no ba maun alin sira hotu.<\/p>\n\n\n\n<p>Arsebispu Arkidioseze Metropolitana Dili, Dom Virg\u00edlio Kardeal do Carmo da Silva, SDB, hateten, Paskoa mak festa ida ne\u2019ebe boot liu hotu iha Kreda Katolika tanba sarani sira komemora Jesus Cristo nia Ressuresaun. Lia fuan Paskoa mai husi lia fuan Grego no Latin Pascha, origen husi Hebraico Pesach; Pesach siginfika &#8220;passagem&#8221;(la\u2019o liu).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Selebrasaun ne\u2019ebe antiga liu hanoin fila-fila libertasaun povo Ebreu husi escravidaun iha Egipto. Passagem ida ne&#8217;e refere ba anjo sira ne\u2019ebe la\u2019o liu odamatan Ebreu sira nia uma hare marka bibi oan nia ran ne\u2019ebe kose hela iha odamatan, sira la halo a&#8217;at ba sira nia oan kwaik sira &#8220;primogenito&#8221;, maib\u00e9 halo deit ba Egipto sira nia oan.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cMai ita sarani Katolika, ohin loron hetan sentido foun ida ho Jesus nia terus, mate no moris hias, furak oinsa mai ita ohin loron selebra paskoa, tanba kontinua sai fonte da Esperansa, fonte da renovasaun,\u201d dehan Arsebispu Arkidioseze Metropolitana Dili, Dom Virg\u00edlio Kardeal do Carmo da Silva, SDB, liu husi konferensia Imprensa iha Arquidiocese Dili, Lecidere, Kuarta 1\/04.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia haktuir, tanba iha mundo ida ne\u2019ebe marka ho violensia, funu, konflitu, indiferen\u00e7as, egoismo, fiar mihis, lakon fiar, incerteza no sst. Paskoa oferece mai sarani sira narasaun ida triumfante la\u2019os desesperasaun. Sai hanesan &#8220;sinal Esperan\u00e7a&#8221; ba ema barak, fo hanoin mai sarani sira transformasaun no hahu foun fali pagina foun iha moris.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cIta Selebra paskoa iha tempu udan, be barak halo ai sira burak no matak, sinal vida moris, ambiente ne&#8217;e mos konvida ita atu hamatak no haburas liu tan, liu-liu &#8220;hah\u00fa moris foun&#8221; maski dala barak exige sakrifisiu no esforsu pessoal,\u201d nia subli\u00f1a.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia salienta, iha tempo Paskoa, eskola no instituasaun sira ferias iha semana santa, liu-liu iha triduum Paskoa nian, Tanba ferias la\u2019os atu rekopera deit servisu ne\u2019ebe sarani sira la konsegue halo iha semana tomak, maib\u00e9 ferias Paskoa iha konvite espesial ida atu familia sira halibur hamutuk, hanesan Familia Ebreu sira nian, familia eskolante sira ho nain feto iha kenasulo.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cP\u00e1skoa tinan ne&#8217;e sai biban grasa nian hodi hafoun hikas ita nia domin ba maromak no ba maun-alin sira. papa Le\u00e3o XIV nune&#8217;e mos mensagem bispo sira Timor nian iha mensagem quaresma no paskoa, husu ita hamamuk an atu rona maromak nia futar liafuan hodi habadak ita nia nanal no ko&#8217;alia sukat, nune&#8217;e ita bele sai manu-ain esperan\u00e7a, paz no Karidade,\u201dnia dehan.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia explika, atu Komplete sarani sira nia participasaun iha tridum Paskoa, furak oin sa sarani buka kumpre sira nia dever no obriga\u00e7\u00e3o Katolika, konfessa, via-sacra, missa sira iha tridum Paskoa nian. Jesus nia moris hiaas mak marka fatuk inan sarani sira nia fiar nian ne\u2019ebe tau sarani nia laran ba moris ida ne\u2019ebe sei la iha rohan.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cMaluk doben sira, konvite ida mai ita iha loron boot sira ita nai Jesus nia terus-mate no moris hias nian ne&#8217;e, diak mos oinsa familia buka tempu ruma hamutuk halo orasaun, hateke ba Jesus iha Cruz. Cruz mak sasukat boot liu hotu ona Maromak nia domin mai ita. Harohan Maormak Oan ida ne\u2019ebe ita adora, hanorin ita hadomi, haraik an, paciensia, perdua no laran mos &#8220;honesto&#8221; ba malu mak dalan ba moris foun. Nia deit mak bele rekupera buat ne\u2019ebe lakon tiha ona,\u201d nia hatete.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba ida ne\u2019e, tempu furak ida atu sarani sira hametin liu tan sira nia domin no fiar iha momento ida iha ne\u2019ebe tentasaun no desafiu oi-oin ne\u2019ebe sarani hasoru, relembra Papa Francisco nia Lia fuan &#8220;Lafaek&#8221; ne\u2019ebe balun mai maski koalia kona ba Maromak no fiar maibe la\u2019os hametin sarani nia unidade maibe sobu ona sarani nia familia sira.<\/p>\n\n\n\n<p>Maib\u00e9 hakarak tatoli espesial ba foin sa&#8217;e iha tempo Paskoa ne&#8217;e buka f\u00f3 netik tempu oituan ba Maromak. Tempu juventude, idade ida ne\u2019ebe importante liu hotu iha ema ida nia moris, Maromak hakarak tebes atu tama, maib\u00e9 dala ruma sarani sira mak la f\u00f3 fatin ba nia.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cPaskoa mak oportunidade ba renovasaun ne&#8217;e. Jesus moris hias, nia hakarak foin sa&#8217;e moris dalan ida mos mai ita hafoun ita nia kompromissu ba Paz. Paskoa ne&#8217;e keta haluha reza ba Paz iha Medio Oriente, hanoin kona ba labarik no foin sa&#8217;e sira ne\u2019ebe sai vitima ba funo ida ne&#8217;e. foin sa&#8217;e doben sira mai no buka atu sai bada&#8217;e nain ba Damen nian iha ita nia rain nune&#8217;e mos iha mundo,\u201d tenik nia.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba ne\u2019e kompromissu ne&#8217;e sarani sira halo duni serio, hakarak f\u00f3 hanoin tan Centru Episkopal Timorense (CET) nia mensagem ba sarani sira &#8220;Eucaristia mak aihan moris klamar nian hodi hakbi&#8217;it ita hakat sai hosi nakukun sala nian ba moris foun paskoa nian neb\u00e9 Jesus soi ona ho n\u00eda mate. Ema Paskoa nian mak Ema Eucaristia nian. La to&#8217;o atu celebra no simu de&#8217;it Eucaristia. Ita precisa hola parte ativa no konsciente, katak, Eucaristia mak banati kmanek saran an nian\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cHo mensagem ne&#8217;e ha\u2019u hakarak hato\u2019o ha\u2019u nia boas festa santa paskoa nian ba sarani doben hotu, hah\u00fa h\u1ecd husi rai laran, ba to\u2019o timoroan namkari iha mundo tanba buka moris nune&#8217;e mos matenek. iha jesus nia moris hias ita hotu mesak ida deit,\u201d nia hato\u2019o boas festa ba sarani sira hotu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David da Costa Loron Paskoa mak festa boot ida iha relijiaun katolika ne\u2019eb\u00e9 selebra Jesus Kristu nia moris fali husi mate depois de mate iha kruz. Festa ida ne\u2019e signifika vitoria ba moris kontra mate, no mos esperansa, renovasaun, no perd\u00e3u ba ema hotu. Tanba ne\u2019e sira tenke hafoun hikas nia domin ba maromak [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22539,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-22538","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22538","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22538"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22538\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22540,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22538\/revisions\/22540"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22539"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22538"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22538"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22538"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}