{"id":22611,"date":"2026-04-15T19:59:34","date_gmt":"2026-04-15T10:59:34","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=22611"},"modified":"2026-04-15T19:59:36","modified_gmt":"2026-04-15T10:59:36","slug":"mi-taka-informasaun-maibe-osan-falsu-usd4-millaun-tama-ona-mai-timor-leste","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2026\/04\/15\/mi-taka-informasaun-maibe-osan-falsu-usd4-millaun-tama-ona-mai-timor-leste\/","title":{"rendered":"MI Taka Informasaun, Maib\u00e9 Osan Falsu USD$4 Millaun Tama Ona Mai Timor-Leste"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Reportajen David da Costa&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>Ministru Interior (MI) Francisco da Costa Guterres, rejeita atu f\u00f3 detallu kona-ba kazu osan falsu ho montante millaun haat-resin dollar amerikanu ne\u2019eb\u00e9&nbsp;Ekipa Diresaun Servisu Investigasaun Kriminal&nbsp;husi Pol\u00edcia Nasional de Timor-Leste deskobre iha Bidau, Dili, ho razaun katak investigasaun sei la\u2019o hela.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ministeriu Interior,&nbsp;Francisco da Costa Guterres, hateten, kona-ba osan falsu&nbsp;ho montante millaun haat-resin dollar amerikanu,&nbsp;&nbsp;ne\u2019ebe maka ohin&nbsp;&nbsp;Ekipa Diresaun Servisu Investigasaun Kriminal husi Polisia Nasional Timor- Leste (PNTL) halo buska ne\u2019e, Labele halo komentraiu lai tanba agora iha hela prosesu investigasaun.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cHau labele update lalais tanba ida ne\u2019e sei iha prosesu investigasaun, se loloos ita taka posivel para&nbsp;&nbsp;ita bele hala\u2019o servisu ne\u2019e ho diak liu tan, tanba kuandu ita loke, ita ko\u2019alia ba publiku ema hatene hotu, ema ida aut\u00f3r sira ne\u2019e no sira ida ligasaun ne\u2019e bele halai lakon hotu, ne\u2019e maka hau sei la atualiza buat barak mas hau dehan deit katak servisu ne\u2019e kontinua nafatin,\u201d dehan MI&nbsp;Francisco da Costa Guterres ba jornalista sira iha Palasiu Governu, Kuarta 15\/04.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia haktuir, Prosesu investigasaun ba osan falsu ne\u2019e sei kontinua la\u2019o nafatin, maske hetan ona aut\u00f3r sira ba osan falsu&nbsp;&nbsp;&nbsp;ne\u2019e mas buka&nbsp;&nbsp;tuir nafatin aut\u00f3r sira seluk para&nbsp;&nbsp;minimiza tiha sirkulasaun osan falsu sira n iha Timor-Leste.<\/p>\n\n\n\n<p>No Prosesiu ida ne\u2019e sei lori ba iha Ministeriu Publiku no MP maka sei lori ba&nbsp;&nbsp;Tribunal, tanba Tribunal maka sei foti dezisaun ba ema sira ne\u2019ebe maka produs osan falsu ne\u2019e. Tanba flasefikasaun ba osan ne\u2019e halo violasaun grave no estraga nasaun nia naran.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cIda ne\u2019e violasaun grave ida, tanba ita bolu dehan katak flasefikasaun osan buat grave ida, ita tenke duni tuir para labele estraga ita nia ekonomia, labele estraga ita nia rai. Nia dehan.<\/p>\n\n\n\n<p>Maib\u00e9 sidadun se maka halo flasefikasaun ba osan ida ne\u2019e labele temi sai naran, tanba kestaun segredu justisa mas ema sira ne\u2019e iha tiha&nbsp;&nbsp;ona polisia no MP, no&nbsp;&nbsp;balun polsia foti tiha ona, no agora kontinua ba prosesu investigasaun nian.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia dehan, kona-ba osan falsu ne\u2019e la\u2019os iha Timor-Leste deit, iha nasaun sira hotu-hotu iha hela, entaun problema iha fatin barak la\u2019o hela, maib\u00e9 Timor-Leste konsegue detekta ida ne\u2019e no sira sei la brani tan halo opersaun tan.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cTentasoens barak la halimar mas ita maka atentu didiak ba ida ne\u2019e,&nbsp;&nbsp;iha nasaun ne\u2019ebe deit sempre iha problema, ita&nbsp;&nbsp;bele dehan hanesan ne\u2019e, ema haree ba nasaun sira ne\u2019e, tenta atu koko para kuandu sira bele prontu sira bele opera mas komu ida ne\u2019e ita konsegue detekta hanesan ne\u2019e sira sei la brani atu halo operasoens bara-barak iha ita nia rai, sira haree katak ita konsegue detekta barak ona,\u201dnia subli\u00f1a.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia esplika Prosesu atu hetan informsaun sira&nbsp;&nbsp;ne\u2019e narauk, ida ne\u2019e la\u2019os tur-tur ba hetan deit, maib\u00e9 prosesu ida naruk tebes maka foin to\u2019o iha ohin Polisia sira ba halo buska ne\u2019e.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cHa\u2019u lalika ko\u2019alia sai, maib\u00e9 durante ne\u2019e ami la\u2019o tuir kleur ona, kuaze ita buka tuir kleur, iha hela ita nia institusaun estadu ne\u2019ebe maka seguransa ne\u2019e, ita tenke agradese sira hotu-hotu servisu hamutuk hatene tuir hotu ona maka hodi kalan ne\u2019e ita foti duni, prosesu ne\u2019e naruk hela,\u201d&nbsp;&nbsp;nia dehan.<\/p>\n\n\n\n<p>Maib\u00e9 kona-ba moeda falsu ne\u2019e&nbsp;&nbsp;polisia koninua buka tuir nafatin, no balun mos hetan ona, maib\u00e9 ida ne\u2019e la loke ba publiku tanba loke ba publiku aut\u00f3r sira ne\u2019e bele hatene no halai ses husi kazu sira ne\u2019e.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cIda moeda falsu ne\u2019e ita la\u2019o tuir nafatin, ita hetan tiha ona, detekta dadaun ona, foti balun dadaun ona, prosesu la\u2019o hela, mas ami lakoi atu&nbsp;&nbsp;loke sai liur, tanba kestaun ida ne\u2019e sensetivu uituan, ita ko\u2019alia agora sira lakon ona, entaun ita kalma para ita kontinua nafatin akompa\u00f1ia,\u201d nia informa.<\/p>\n\n\n\n<p>Membru governu ne\u2019e mos husu ba publiku sira kuandu sente osan sira kaer ne\u2019e iha problema ruma bele ba hato\u2019o iha Banku Central para haree osan sira ne\u2019e, depois mak f\u00f3 hatene, simu husi ne\u2019ebe para polsia kontinua buka tuir sira.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cHusu mos ba ita boot sira hotu, se sente buat ruma&nbsp;&nbsp;karik favor informa lalais para ita bele buka tuir ida ne\u2019e, tanba&nbsp;&nbsp;perigoju uituan&nbsp;&nbsp;ba ita nia nasaun, bele estraga ita nia ekonomia, ita nia moeda, bele lakon mos konfiansa internasinal ninia,\u201d nia husu ba publiku.<\/p>\n\n\n\n<p>Entertantu, ohin ekipa Diresaun Servisu Investigasaun Kriminal husi Polisia Nasional Timor- Leste (PNTL). Ezekuta mandadu buska husi Ministeriu Publiku (MP) ba armaien Y&amp;W iha Aldeia Sagrada Familia, suku Bidau.Postu Administrativu Cristu Rei, Munisipiu&nbsp;&nbsp;Dili. no deskobre ka hetan osan falsu ho montante millaun haat-resin dollar amerikanu.<\/p>\n\n\n\n<p>Mandadu Ministeriu P\u00fabliku nian ho Numeru \u00faniku Krime (NUC) 0138\/26-PNSIC f\u00f3 forsa legal atuasaun DSIK nian hodi deskobre duni osan falsu (osan tahan) dollar amerikanu millaun haat-resin hatama iha books ne&#8217;ebe tau iha kaixa laran ho barankas lima.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha buska ne\u2019e polisia&nbsp;&nbsp;detein kedas sespeitu sira, no suspeitu sira ne\u2019e nu\u2019udar sidadaun estranjeiru nain haat, kompostu husi&nbsp;&nbsp;ema nain tolu ho nasionalidade Xina no nain ida seluk ho nasionalidade Indonesia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David da Costa&nbsp; Ministru Interior (MI) Francisco da Costa Guterres, rejeita atu f\u00f3 detallu kona-ba kazu osan falsu ho montante millaun haat-resin dollar amerikanu ne\u2019eb\u00e9&nbsp;Ekipa Diresaun Servisu Investigasaun Kriminal&nbsp;husi Pol\u00edcia Nasional de Timor-Leste deskobre iha Bidau, Dili, ho razaun katak investigasaun sei la\u2019o hela.&nbsp; Ministeriu Interior,&nbsp;Francisco da Costa Guterres, hateten, kona-ba osan falsu&nbsp;ho montante [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22612,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[28],"tags":[],"class_list":["post-22611","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-justisa"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22611","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22611"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22611\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22613,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22611\/revisions\/22613"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22612"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22611"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22611"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22611"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}