{"id":22711,"date":"2026-04-23T20:54:10","date_gmt":"2026-04-23T11:54:10","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=22711"},"modified":"2026-04-23T22:02:28","modified_gmt":"2026-04-23T13:02:28","slug":"tribunal-aplika-suspensaun-ezekusaun-tinan-tolu-ba-teofilo-caldas-olivio-aplikasaun-tribunal-la-justu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2026\/04\/23\/tribunal-aplika-suspensaun-ezekusaun-tinan-tolu-ba-teofilo-caldas-olivio-aplikasaun-tribunal-la-justu\/","title":{"rendered":"Tribun\u00e1l aplika prizaun tinan 3 ho suspensaun tinan 3 krime Violensia domestika, ba Teofilo Caldas, Reprezentante Vitima nian Familia: la Justu"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Reportajen Isac no Silvino<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tribunal Judisial Primeira Instansia Dili (TJPID)&nbsp;&nbsp;kinta feira loron 23\/04 realiza julgamente ikus ba kazu maus-tratus neebe komete husi arguido antigu Sekretariu Estadu Arte Kultura Teofilo Caldas ba nia kaben Levenita Maria iha tinan 2021, nune\u2019e dezisaun tribunal nian aplika pena prizaun tinan 3 ba arguidu maib\u00e9 suspende ezekusaun ba tinan 3, husi desizaun refere parte asistente lezada no defeza arguidu sei halo rekursu ba tribun\u00e1l dentru loron 30 hafoin simu notifikasaun.<\/p>\n\n\n\n<p>Leitura akordaun ne&#8217;ebe lee husi Juiz Jos\u00e9 Gon\u00e7alvez haktuir akordaun tribunal nian hatudu faktus, ne&#8217;eb\u00e9 mak la integra iha akuzasaun Minist\u00e9riu P\u00fabliku nia mak iha loron 15 fulan Maiu tinan 2021, por volta Oras tuku 21:00 kalan arguidu husu Lezada atu tama ba kuartu laran atu foti labarik nia roupa ne&#8217;eb\u00e9 mak sira nain-rua haki&#8217;ak nia sasan, maib\u00e9 lezada la responde, faktu foun tan mak&nbsp; arguidu haree lezada la sai hosi kuartu entaun arguidu kontaktu ba iha testamu\u00f1a Brigida Brites katak Lezada desde kalan la sai hosi kuartu nia laran, nune&#8217;e estamu\u00f1a Brizida responde katak tanba sa mak la&nbsp; tebe odamatan, faktus ne&#8217;e la integra iha akuzasaun no mosu durante prosesu julgamentu la&#8217;o, faktu foun tan mak testamu\u00f1a Feliciano no Alexandrina mak obriga-an tebe odamatan lezada nia,&nbsp; hodi haree lezada, maib\u00e9 Lezada tara-an ona.<\/p>\n\n\n\n<p>Faktu foun tan mak para alem sofrimentu fiziku lezada nia, lezada&nbsp; m\u00f3s sofre psikolojikamente tanba Lezada isola-an iha kuartu laran. No iha faktus foun m\u00f3s iha relatoriu m\u00e9diku nia ko&#8217;alia Kona-ba kauza lezada nia, la espes\u00edfiku ho forma suisidiu.<\/p>\n\n\n\n<p>Hafoin Tribun\u00e1l lee sai tiha prosesu leitura ba faktus foun sira ne&#8217;e, Tribunal m\u00f3s lee sai prosesu ba faktus sira ne&#8217;eb\u00e9 mak provadu no la aprovadu durante prosesu julgamentu la&#8217;o mak faktu provadu mak arguidu ho lezada moris hamutuk nu&#8217;udar feen ho laen dezde tinan 1995 no sira m\u00f3s&nbsp; iha oan&nbsp; nain-haat (4).<\/p>\n\n\n\n<p>Faktu ne&#8217;eb\u00e9 mak Tribunal julga hodi&nbsp; provadu iha loron 08 de Abril 2021, iha uma bebonuk, kalan iha&nbsp; arguidu sira nia uma sem justifikasaun arguidu halo agresaun kontra lezada lori nia liman sikun fai hasoru lezada kona iha nia hirus matan no kotuk laran Tribun\u00e1l Julga provadu, nune\u2019e Tribun\u00e1l Julga provadu m\u00f3s katak, depois hetan tiha agresaun lezada telfone kedas nia subri\u00f1a Brizida Brites, hodi konta tuir saida mak arguidu halo ba lezada.<\/p>\n\n\n\n<p>Provadu m\u00f3s katak iha loron 9 fulan Abril&nbsp; iha dadersan, lezada m\u00f3s kontaktu ba iha testamu\u00f1a Alexandrina mai hasoru lezada iha&nbsp; nia&nbsp; uma Bebonuk,&nbsp; to&#8217;o iha ne&#8217;eb\u00e1, testamu\u00f1a haree lezada toba hela iha nia kuartu laran, no nia konta katak horikalan iha loron 8 fulan Abril ne&#8217;e, baku lezada.<\/p>\n\n\n\n<p>Provadu mos katak iha 12 de Abril 2021, iha dadersaan, lezada nafatin kontaktu ba iha testamu\u00f1a Alexandrina hodi husu nafatin atu&nbsp; ba&nbsp; hasoru nia&nbsp;&nbsp; iha nia uma, enkuantu to&#8217;o iha ne&#8217;eb\u00e1 nia la konta buat ida, maib\u00e9 haruka de&#8217;it testamu\u00f1a kaer nia isin ka dudu nia isin, tanba hetan agresaun ida ne&#8217;e tribunal julga provadu.<\/p>\n\n\n\n<p>Tribun\u00e1l Julga provadu m\u00f3s katak, iha dia 9 Maiu 2021 iha Bebonuk nafatin razaun ruma ne&#8217;eb\u00e9 mak Justifika katak depois arguidu halo&nbsp; diskusaun ho lezada sira diskute malu iha li&#8217;ur kontra hasoru lezada hodi no halo agresaun kona iha lezada nia&nbsp; kotuk laran no nia liman kabun&nbsp; ida ne&#8217;e provadu.<\/p>\n\n\n\n<p>No konsekuensia hosi arguidu nia hahalok provoka lezada sente moras iha kotuk laran, liman kabun hetan bubu.<\/p>\n\n\n\n<p>Provadu m\u00f3s iha loron ne&#8217;eb\u00e9 mak hanesan lezada akompa\u00f1a ho nia oan ba hasoru testamu\u00f1a Brizida no Juli\u00e3o iha testamu\u00f1a Juli\u00e3o nia uma, nia konta ho tanis ba agresaun ne&#8217;eb\u00e9 mak arguidu halo.<\/p>\n\n\n\n<p>Provadu m\u00f3s katak Brizida hasai foto ba nia isin sira ne&#8217;eb\u00e9 mak baku, pois manda liu hosi Whatsapp no kestiona arguidu tanba sa mak halo agresaun hasoru lezada,&nbsp; maib\u00e9 arguidu la responde.<\/p>\n\n\n\n<p>Provadu m\u00f3s katak iha loron 15 de maiu por volta tuku 8 kalan, apura razaun, lezada tama kuartu laran save tiha odamatan provadu. Provadu m\u00f3s katak por volta Oras tuku 21:00&nbsp; kalan arguidu husu lezada atu foti labarik sasan, maib\u00e9 lezada la iha resposta.<\/p>\n\n\n\n<p>Provadu m\u00f3s katak iha iha tuku 7:00 dader arguidu verifika lezada, maib\u00e9 seidauk hader nune&#8217;e&nbsp; arguidu kontaktu ba&nbsp; testamu\u00f1a katak lezada la loke odamatan, testamu\u00f1a haruka Jonas ba uluk iha Lezada nia rezidensia, hodi haree iha janela, maib\u00e9 Lezada tara-an, nune&#8217;e&nbsp; Jonas uza nia&nbsp; forsa hodi&nbsp; obriga loke odamatan, maib\u00e9 haree lezada tara-an hela.<\/p>\n\n\n\n<p>Provadu m\u00f3s katak sofrimentu fiziku lezada nia&nbsp; hetan perturbasaun, triste no izola-an.<\/p>\n\n\n\n<p>Provadu m\u00f3s katak, relatoriu m\u00e9diku nia&nbsp; iha suisidiu.<\/p>\n\n\n\n<p>Provadu m\u00f3s katak arguidu halo forma livre konsiente katak halo forma livre iha loron 8 Abril no loron 9 Maiu 2021, arguidu nia komportamentu bele kauza ba lezada hetan&nbsp; moras no&nbsp; arguidu hatene buat sira ne&#8217;e maib\u00e9 arguidu halo nafatin.<\/p>\n\n\n\n<p>Nune&#8217;e Tribunal julga provadu katak faktus sira ne&#8217;eb\u00e9 mak Minist\u00e9riu P\u00fabliku duun ba arguidu ne&#8217;e provadu hotu.<\/p>\n\n\n\n<p>Faktus la aprovadu katak arguidu halo agresaun fiziku iha dia 8 Abril 2021 por volta tuku&nbsp; 9 dader la aprovadu. La aprovadu m\u00f3s katak motivu ne&#8217;eb\u00e9 mak lori arguidu halo agresaun sira ne&#8217;e, kauza hosi arguidu la iha relasaun ho&nbsp; amante. No la aprovadu m\u00f3s katak relatoriu M\u00e9diku sira ne&#8217;e, la sufisiente.<\/p>\n\n\n\n<p>No durante prosesu julgamentu la&#8217;o ne&#8217;e, arguidu nega faktus, ne&#8217;eb\u00e9 mak Minist\u00e9riu P\u00fabliku duun ba arguidu, maib\u00e9 Tribun\u00e1l konsidera liu sasin nain-tolu ne&#8217;eb\u00e9 mak aprezenta hosi lezada, tanba sasin hosi arguidu nia oan nain-rua deklara ba Tribun\u00e1l katak sira nia aman nunka halo agresaun hasoru lezada nu&#8217;udar nia mae.<\/p>\n\n\n\n<p>Nune&#8217;e Tribunal m\u00f3s konsidera katak labarik nain-haat (4) ne&#8217;e, presiza nia aman nia domin tanba nia inan la iha ona, nune&#8217;e Tribunal deside hodi hatun desizaun aplika pena prizaun tinan tolu no suspende ezekusaun ba tinan tolu no Tribun\u00e1l m\u00f3s aplika kustu judisiariu ba arguidu $60.<\/p>\n\n\n\n<p>Hafoin remata julgamentu Mandatariu Asistente Olivio Barros dehan, desizaun neebe tribunal aplika ba arguido Teofilo Caldas la justu tanba tuir loloos arguido hetan pena neebe efetivu todan iha prizaun laos hetan fali suspensaun tanba desizaun tribunal nian arguido la konsege tama iha kadeia maibe kumpri kumpri desizaun tribunal nian, nunee husi espetativa husi familia no asistente husi prova no rekerimentu sira neebe hatoo ba tribunal nunee prosesu nee tenke iha alterasaun ba faktu no kualifikasaun juridika tanba ida nee tribunal la simu nunee mai ho kastigu hanesan nee.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"715\" height=\"536\" data-id=\"22713\" src=\"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/WhatsApp-Image-2026-04-21-at-14.28.53.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-22713\" srcset=\"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/WhatsApp-Image-2026-04-21-at-14.28.53.jpeg 715w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/WhatsApp-Image-2026-04-21-at-14.28.53-300x225.jpeg 300w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/WhatsApp-Image-2026-04-21-at-14.28.53-560x420.jpeg 560w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/WhatsApp-Image-2026-04-21-at-14.28.53-80x60.jpeg 80w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/WhatsApp-Image-2026-04-21-at-14.28.53-100x75.jpeg 100w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/WhatsApp-Image-2026-04-21-at-14.28.53-180x135.jpeg 180w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/WhatsApp-Image-2026-04-21-at-14.28.53-238x178.jpeg 238w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/WhatsApp-Image-2026-04-21-at-14.28.53-640x480.jpeg 640w, https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/WhatsApp-Image-2026-04-21-at-14.28.53-681x511.jpeg 681w\" sizes=\"auto, (max-width: 715px) 100vw, 715px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Saudoza Levenita Madeira ne&#8217;ebe sai vitima viol\u00eancia dom\u00e9stica husi Nia kaben Teofilo Caldas, Antiga Sekretariu Estado Arte no Cultura<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p>\u201centaun ami hanoin ho ministeriu publiku no parte asistente sei halo&nbsp;&nbsp;rekursu no tetu karik sei iha posibilidade boot atu halo rekursu ba desizaun tribunal nian, parte sira nia sei sura tribunal notifika desizaun leitura verbal sira notifika ona ami mak sei sura loron 30 ba oin atu bele hatoo rekursu\u201d dehan Mandatariu Asistente Olivio Barros hafoin julgamentu iha TJPID, (23\/04).<\/p>\n\n\n\n<p>Nune\u2019e Defeza husi Arguido Pedro Apari\u00e7io dehan, nia parte la aseita ho dezisaun neebe kondena arguido ho pena tinan tolu neebe suspende ba tinan tolu neebe sei la tama komarka, nunee defeza haree katak desizaun nee la justu tanba prosesu refere tribunal tau liu konsiderasaun ba fundamenta deklarasaun neebe fo sai husi familia matebian nian maka sira rona deit husi lezada husi agreasaun fizika neebe arguido halo ba vitima neebe sira rona deit husi telfone maibe tribunal la tau konsiderasaun ba arguido nian oan sira neebe halo deklarasaun iha tribunal katak sira nia aman nunka halo asaun ba sira nia inan.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cfundamenta neebe husi parte tribunal uza nee husi parte defeza haree fraku tebes tanba nee maka parte defeza sei hatoo rekursu, mezmu arguido la tama komarka maibe arguido nafatin hatoo rekursu ba tribunal tanba desizaun tribunal nee fraku liu konaba fo valor ba prova documental no fotografia ho deklarasaun testemuna no deklarasaun arguido parte defeza haree katak la dun fundamenta neebe forte\u201d dehan Defeza husi Arguido Pedro Apari\u00e7io iha TJPID.<\/p>\n\n\n\n<p>Audensia julgamentu neebe realiza sala julgamente numeiru 48 prezide husi Ju\u00edz Singular Jos\u00e9 Goncalves Ministeriu Publiku reprezenta husi Prokurador Hernani Rangel akompana husi asistente lezada nian Olivio Barros no arguido hetan asistensia legal husi advogadu privadu Padro Apar\u00edcio.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Isac no Silvino Tribunal Judisial Primeira Instansia Dili (TJPID)&nbsp;&nbsp;kinta feira loron 23\/04 realiza julgamente ikus ba kazu maus-tratus neebe komete husi arguido antigu Sekretariu Estadu Arte Kultura Teofilo Caldas ba nia kaben Levenita Maria iha tinan 2021, nune\u2019e dezisaun tribunal nian aplika pena prizaun tinan 3 ba arguidu maib\u00e9 suspende ezekusaun ba tinan 3, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22718,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[28],"tags":[],"class_list":["post-22711","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-justisa"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22711","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22711"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22711\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22728,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22711\/revisions\/22728"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22718"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22711"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22711"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22711"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}