{"id":22823,"date":"2026-05-06T16:03:55","date_gmt":"2026-05-06T07:03:55","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=22823"},"modified":"2026-05-06T16:04:20","modified_gmt":"2026-05-06T07:04:20","slug":"pratika-asediu-sexual-sei-kontinua-akontese-reitor-untl-simu-konsekuensia-tuir-lei","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2026\/05\/06\/pratika-asediu-sexual-sei-kontinua-akontese-reitor-untl-simu-konsekuensia-tuir-lei\/","title":{"rendered":"Asediu Sexual Sei Kontinua Akontese, Reitor UNTL: Simu Konsekuensia Tuir Lei"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Reporatjen David da Costa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Reit\u00f3r Universidade Nasion\u00e1l Timor Lorosa\u2019e (UNTL) afirma katak. ema hotu ne\u2019ebe komete asediu sexual iha area universidade sei hasoru sansaun tuir lei no regulamentu ne\u2019ebe vigora iha Timor-Leste. Maib\u00e9 kazu hanesan ne\u2019e sei akontese nafatin iha ambiente universit\u00e1riu, hodi hamosu pergunta boot kona-ba efik\u00e1sia sistema prevensaun no kontrolu internu iha instituisaun estadu ne\u2019e.<\/p>\n\n\n\n<p>Reit\u00f3r Universidade Nasion\u00e1l Timor Lorosa\u2019e (UNTL), Joviano Ant\u00f3nio da Costa, hateten, nia rasik la konkorda ho asaun ladiak no imoral sira, inklui asediu sexual ne\u2019ebe maka akontese iha ambinete universit\u00e1riu, maske kazu balun asediu sexual ne\u2019e rezolve ona. Maib\u00e9 labele hamosu tan kazu sira hanesan ne\u2019e iha universit\u00e1riu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cKlaru ke asaun sira, inkuli asediu sexual ne\u2019e, asun sira ne\u2019ebe ladiak, imoral, se de\u2019it la konkorda ho ida ne\u2019e, inklui ha\u2019u ida reit\u00f3r ne\u2019e. no husu para labele hamosu tan, labele mosu tan, ema sira ne\u2019ebe komete ba saun sira ne\u2019e, ha\u2019u la autoriza ema halo ida ne\u2019e,\u201d dehan&nbsp;Reit\u00f3r Universidade Nasion\u00e1l Timor Lorosa\u2019e (UNTL), Joviano Ant\u00f3nio da Costa, ba jornalsita sira iha Plasiu Prezidensia Bairo-pite, Kuarta&nbsp;&nbsp;6\/05.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia esplika, tanba ne\u2019e,&nbsp;asaun hotu tenke liga ho lei no regulamentu, ema ne\u2019ebe komete sala sei responsabiliza no simu konseku\u00e9nsia tuir lei iha Timor-Leste, la\u2019os husik tiha, maib\u00e9 hasoru prosesu legal to\u2019o kumpri nia obrigasaun.<\/p>\n\n\n\n<p>Maib\u00e9 nu\u2019udar funsion\u00e1riu p\u00fabliku, nia sujeitu ba lei funsaun p\u00fabliku no regulamentu sira ne\u2019ebe regula nia, nune\u2019e mos ba lei jeral ne\u2019ebe aplika ba sidad\u00e1n hotu iha Timor-Leste, maib\u00e9 aplika kazu depende ba gravidade asaun, karik to\u2019o krit\u00e9riu ida, tenke hasoru prosesu legal ne\u2019ebe apropriadu, no karik la to\u2019o, la obrigadu atu lori ba n\u00edvel ne\u2019e.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cUniversidade ne\u2019e instusiasun estadu, iha lei no regualmentu estadu atu regula, ne\u2019ebe la\u2019os universidade maka f\u00f3 sansaun, funsaun p\u00fabliku maka determina, saida maka estabele nu\u2019udar lei no regulamentu funsaun publiku atu regula funsionariu publiku ida ne\u2019e maka sei aplika ba kualker ba profesores ou funsionariu iha UNTL no iha teritoriu tomak, ne\u2019ebe laiha espesial ida iha UNTL,\u201d nia hateten.<\/p>\n\n\n\n<p>No kazu sira ne\u2019ebe hanesan professor Matias Boavida Freitas nian ne\u2019ebe komete asediu sexual simu ona nia sansaun, ho kazu to\u2019o rua mak identifika ona, no seluk ne\u2019ebe sei mai sei liu husi prosesu hotu-hotu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cNe\u2019ebe se\u00f1or sira ne\u2019ebe ita boot rona komete, kalru sira simu ona sira nia sansaun. Iha nain hira maka halo iha ne\u2019eb\u00e1, paling rua. Seluk ne\u2019ebe sei mai sei halo prosesu hotu-hotu,\u201ddehan Reit\u00f3r.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba ne\u2019e, Reit\u00f3r UNTL&nbsp;&nbsp;husu ba funsion\u00e1riu sira iha Universidade UNTL hotu,&nbsp;&nbsp;favor ida labele halo asediu seksual&nbsp;no respeita normas no dignidade ema seluk nian. Tanba amibente universitariu fatin ne\u2019ebe atu aprende siencia.<\/p>\n\n\n\n<p>Alende ida ne\u2019e, nia mos dehan, iha universidade UNTL laiha autorizasaun&nbsp;&nbsp;ba professores sira haruka estudante&nbsp;&nbsp;ba sira nia uma para bimbing Monogafia sira iha ne\u2019eb\u00e1, sae tan ba iha hotel no karte laran, ida ne\u2019e laiha autorizasun, tanba&nbsp;&nbsp;iha fatin atu bimbing estudante ne\u2019e iha universidade.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cLaiha atutrizasaun ema bimbing iha uma, eskola laos iha uma, iha uma ne\u2019e iha ita nia familia, ne\u2019eba ne\u2019e la\u2019os eskola, ha\u2019u reit\u00f3r ne\u2019e la autoriza&nbsp;&nbsp;ema ba ne\u2019eba, sa tan iha kareta laran. Iha eskola iha fatin, iha sira nia akantor sira atu halo ida ne\u2019e, la\u2019os ba estrada ba kareta laran,\u201d nia dehan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reporatjen David da Costa Reit\u00f3r Universidade Nasion\u00e1l Timor Lorosa\u2019e (UNTL) afirma katak. ema hotu ne\u2019ebe komete asediu sexual iha area universidade sei hasoru sansaun tuir lei no regulamentu ne\u2019ebe vigora iha Timor-Leste. Maib\u00e9 kazu hanesan ne\u2019e sei akontese nafatin iha ambiente universit\u00e1riu, hodi hamosu pergunta boot kona-ba efik\u00e1sia sistema prevensaun no kontrolu internu iha instituisaun [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22824,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[28],"tags":[],"class_list":["post-22823","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-justisa"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22823","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22823"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22823\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22826,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22823\/revisions\/22826"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22824"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22823"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22823"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22823"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}