{"id":22891,"date":"2026-05-13T18:57:55","date_gmt":"2026-05-13T09:57:55","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=22891"},"modified":"2026-05-13T18:57:57","modified_gmt":"2026-05-13T09:57:57","slug":"rede-ba-rai-konsidera-despezu-administrativu-uza-forsa-halo-sidadaun-sira-lakon-esperansa-ba-moris","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2026\/05\/13\/rede-ba-rai-konsidera-despezu-administrativu-uza-forsa-halo-sidadaun-sira-lakon-esperansa-ba-moris\/","title":{"rendered":"Rede ba Rai Konsidera Despezu Administrativu Uza Forsa Halo Sidadaun Sira Lakon Esper\u00e1nsa ba Moris"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen Silvino Freitas<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Relasiona ho despezu administrativu neebe Sekretariu Estadu Teras no Propriedade (SETP) hamutuk Autoridade Munisipiu Dili halo ba komununidade uma kain 50 iha aldeia Postu Penal Aimutin suku Comoro, mak oragnziasaun Rede ba Rai (RbR) konsidera problema atu sai nain ba rai, ohin loron kompleksu tebes tanba estadu seidauk atribui sertifikadu rai ba komunidade, nune\u2019e komunidade sira neebe hela kleur iha rai bele sai nain ba rai, nune\u2019e bainhira governu kontinua halo despezu administrative neebe forsada sei halakon esperansa moris ba sidadaun sira neebe hela kleur iha rai ida hahu husi tampu colonial portuges.<\/p>\n\n\n\n<p>Koordenador Nasional RbR Pedrito Vieira dehan, governu kontinua hatudu sira nia mal governasaun hodi la respeita no la valoriza sira nia sidadaun ba komunidade, neebe hela kleur iha rai ida ho tempu neebe naruk tebes, nunee evikasaun neebe akontese governu lori forsa polisia nian hodi bandu sidadaun sira atu labele koalia ba sira nia direitu ba rai padasuk neebe sira hela tanba nee parte ida husi nasaun neebe hatudu sistema totalitariu, tanba sidadaun sira hela kleur ho seguru iha rai refere hodi hela ho moris neebe saudavel maibe ho evikasaun sira nee halo sidadaun sira lakon esperansa ba sira nia moris iha nasaun indepedente nee.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201csistema administrasaun rai iha Timor ne\u2019e seidauk fo klaru didiak se mak atu sai nain ba rai tanba estadu foin fo sertifikadu nain hira ba uma veteranu sira, maibe sei deit maka ministru funsionariu publiku militar sira neebe mak hela iha teritorio tomak seidauk iha sertifikadu tanba governu seidauk fo sertifikadu ba sira, entaun ema neebe hela iha fatin kleur nee nia mak nain ba ida nee tanba nia mak kontrola rai ida ne\u2019e\u201d dehan Koordenador Nasional RbR Pedrito Vieira ba jornalista sira iha Farol, (13\/05).<\/p>\n\n\n\n<p>Nia dehan tan, antes nee mak governu fo ona sertifikadu rai ba komunidade mak bele define ona katak estatutu rai nia konaba privadu no estadu maibe tanba seidauk iha entaun ema neebe hela iha rai refere nee ninian no nia mak sai nain tanba hahu husi tempu portuges ema uituan mak hetan sertifikadu rai iha tempu okupasaun Indonesia mos uituan deit no tempu ukun an mos governu seidauk sertifika ema neebe atu sai nain ba rai, tanba nee seidauk iha serteza ba nain rai iha timor leste ida nee hamosu problema boot ba politika rai iha timor ne\u2019e tanba nee ema neebe hela kleur nia mak sai pose ba rai refere neebe nia hela.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cseidauk klaru katak nain ba rai loloos sidadaun hotu iha timor nee seidauk iha serteza, hau hanoin ida nee mak problema boot ba ita nia politika rai iha timor nee\u201d dehan Koordenador Nasional RbR Pedrito.<\/p>\n\n\n\n<p>Entretantu Komunidade Domingas Pinto dehan, tinan barak ona sira hela iha rai refere no durante sira halo uma iha rai refere mos estadu la hapara sira nia konstrusaun neebe sira halo durante nee, maibe derepente deit sira mai hodi hasai sira nunka fo informasaun ba komunidade sira liga ho evikasaun sira ne\u2019e dader deit sira mai ho polisia hodi haruka komunidade sira atu sai husi fatin refere hodi sira halo despezu.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cpolisia sira mai ami hateten ita boot sira ami respeitu ami mos ema, ami hela iha rai nee tinan hira ona dezde Indonesia nia tempu kedas ami halo uma mos estadu la mai atu hapara ami ukun an tiha ami halo uma boot mos estadu la mai hapara ami\u201d dehan Komunidade Domingas Pinto iha fatin eviksaun aldei Postu Penal Aimutin Suku Comoro, (12\/05).<\/p>\n\n\n\n<p>Nia dehan tan, nia mai hela iha rai refere ho idade sei klosan no nia oan sira boot hotu iha fatin refere no familia balun neebe hela ho sira mos balun idade kiik balun hola feto ho mane, uluk funu baze apoia rahun sira hela nanis tiha ona iha fatin refere.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Silvino Freitas Relasiona ho despezu administrativu neebe Sekretariu Estadu Teras no Propriedade (SETP) hamutuk Autoridade Munisipiu Dili halo ba komununidade uma kain 50 iha aldeia Postu Penal Aimutin suku Comoro, mak oragnziasaun Rede ba Rai (RbR) konsidera problema atu sai nain ba rai, ohin loron kompleksu tebes tanba estadu seidauk atribui sertifikadu rai ba [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22892,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[28],"tags":[],"class_list":["post-22891","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-justisa"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22891","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22891"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22891\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22893,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22891\/revisions\/22893"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22892"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22891"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22891"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22891"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}