{"id":22905,"date":"2026-05-14T20:33:12","date_gmt":"2026-05-14T11:33:12","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=22905"},"modified":"2026-05-14T20:33:16","modified_gmt":"2026-05-14T11:33:16","slug":"vitima-husi-abuzu-seksual-ba-labarik-sira-husu-prezidente-horta-atu-la-fo-indultu-ba-richard-daschbach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2026\/05\/14\/vitima-husi-abuzu-seksual-ba-labarik-sira-husu-prezidente-horta-atu-la-fo-indultu-ba-richard-daschbach\/","title":{"rendered":"Vitima\u00a0\u00a0husi Abuzu Seksu\u00e1l ba Labarik sira, husu Prezidente Horta atu La Fo Indultu Ba Richard Daschbach"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Reportajen David da Costa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>V\u00edtima na\u2019in sanulu-resin-lima hosi kazu abuzu seksu\u00e1l ne\u2019eb\u00e9 komete hosi eis padre Richard Daschbach, liuhosi sira nia reprezentante leg\u00e1l, aprezenta karta aberta ida ba Prezidente Rep\u00fablika (PR) Jos\u00e9 Ramos-Horta, hodi husu atu rejeita indultu, komutasaun pena ka medida klem\u00e9nsia ruma ba kondenadu ne\u2019e.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Iha komunikadu Imprensa Ne\u2019ebe Neon Metin asesu&nbsp;&nbsp;iha loron 14 Maiu 2026, husu Juridiku Sosial Konsultoria (JU,S), hateten, ohin v\u00edtima sira aprezenta ona karta aberta ida ba Prezidente Rep\u00fablika Jos\u00e9 Ramos-Horta, liuhosi reprezentante leg\u00e1l ba v\u00edtima na&#8217;in 15, hosi abuzu seksu\u00e1l ne&#8217;eb\u00e9 komete hosi eis padre Richard Daschbach.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba ne\u2019e liuhosi komunikasaun ida ne&#8217;e, vitima sira iha espresa sira nia opozisaun maka&#8217;as ba indultu ruma, komutasaun ba sentensa, ka medida klem\u00e9nsia seluk eis padre ne\u2019e Richard Daschbach.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cKarta asina hosi v\u00edtima sira nia advogadu, Olivio Barros Afonso, f\u00f3 hanoin katak krime ne&#8217;eb\u00e9 komete hosi kondenadu hanesan krime sira ne&#8217;eb\u00e9 halo ho forma prolongadu no sistem\u00e1tiku hasoru labarik feto sira iha situasaun vulnerabilidade grave, no halo hosi ema ida ne&#8217;eb\u00e9 iha dev\u00e9r moral hodi proteje sira, no krime sira ne&#8217;eb\u00e9 lori konseku\u00e9nsia sira profunda no, iha situasaun barak, nunka bele kura,\u201ddehan Iha komunidadu ne\u2019e.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba, v\u00edtima sira m\u00f3s f\u00f3 hanoin hikas katak, iha tinan kotuk, Prezidente Rep\u00fablika hasoru malu peso\u00e1l ho sira no rona diretamente hosi&nbsp;&nbsp;sira nia pozisaun kona-ba potensi\u00e1l libertasaun ba kondenadu eis padre Daschbasch, no m\u00f3s impaktu ne\u2019eb\u00e9 desizaun indultu ka komutasaun kastigu sei iha ba sira nia seguransa emosion\u00e1l, sira nia dignidade, no prosesu rekuperasaun naru&#8217;uk ne\u2019eb\u00e9 sira sei hala\u2019o hela.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cV\u00edtima sira subli\u00f1a katak, to&#8217;o ohin loron, eis padre Richard Daschbach nunka hatudu arrependementu loloos, nia nunka reko\u00f1ese publikamente gravidade hosi nia asaun sira, nunka reko\u00f1ese sofrimentu ne&#8217;eb\u00e9 nia kauza ba labarik-feto, no nunka husu deskulpa ba labarik sira ne&#8217;eb\u00e9 nia abuza,\u201d hateten iha komunikadu ne\u2019e.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba ne\u2019e, iha sirkunst\u00e1nsia sira ne&#8217;e, atu f\u00f3 klem\u00e9nsia ba kondenadu ida ne&#8217;e sei reprezenta viol\u00e9nsia ida tan hasoru v\u00edtima sira, no sei haruka mensajen katak krime sira ne&#8217;e la vale no haree katak hamate sentidu justisa molok iha reko\u00f1esimentu ba responsabilizasaun hosi hahalok kriminozu nian.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cV\u00edtima sira reko\u00f1ese kompet\u00e9nsia konstitusion\u00e1l na&#8217;in Prezidente Rep\u00fablika nian kona-ba klem\u00e9nsia, maib\u00e9 husu atu sentidu umanidade estadu nian labele f\u00f3 benef\u00edsiu de\u2019it ba aut\u00f3r krime, hodi haluha v\u00edtima sira ne\u2019eb\u00e9 hetan terus,\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Nune\u2019e mos v\u00edtima sira atu f\u00f3 hanoin ba&nbsp;&nbsp;Prezidente Republika Jos\u00e9 Ramo-Horta&nbsp;&nbsp;katak ema barak iha sosiedade Timor nian m\u00f3s iha pozisaun no opiniaun hanesan v\u00edtima sira nian.<\/p>\n\n\n\n<p>Se bainhira Prezidente la f\u00f3 klem\u00e9nsia ba kondenadu eis Richard Daschbach, tuir hakerek iha karta ne&#8217;e, sei reprezenta afirmasaun klaru katak krime sira abuzu seksu\u00e1l hasoru labarik sira nu&#8217;udar problema s\u00e9riu no katak v\u00edtima nia lian no sentimentu iha folin ka val\u00f3r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Indultu Ba Richard Daschbach Bele Halo V\u00edtima Sofre Dala Ida Tan<\/strong><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Indultu ba eis padre Richard Daschbach presiza hetan konsiderasaun didi\u2019ak liu-liu kona-ba sentimentu no direitu v\u00edtima sira nian ba justisa. No desizaun atu f\u00f3 klem\u00e9nsia ba kondenadu iha kazu abuzu seksu\u00e1l kontra labarik bele hamosu impaktu psikolojiku ne\u2019eb\u00e9 todan ba v\u00edtima sira no halo sira sofre \u201cdala ida tan\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Deputada Nurima Ribeiro Alkatiri, hatete, kona-ba atu f\u00f3 Indultu ba Richard Daschbach ne\u2019e, presiza tetu didi&#8217;ak ba justisa ba V\u00edtima, no V\u00edtima sira nia sentimentu no direitu ba justisa maka tenke sai pri\u00f3riddade. Tanba indultu ida ne\u2019e bele f\u00f3 impaktu psikolojiku ne&#8217;eb\u00e9 todan ba vitima sira. Se desizaun atu f\u00f3 indultu ba kazu abuzu seksu\u00e1l kontra labarik bele haruka mensajen ne&#8217;eb\u00e9 &#8220;konfuzu&#8221; ba sosiedade.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Sosiedade bele haree ida ne&#8217;e nu&#8217;udar frakeza iha sistema justisa nian atu proteje grupu vulner\u00e1vel sira hanesan labarik, no ida ne\u2019e bele halo sobrevivente ka vitima barak atu la ko\u2019alia sa\u2019e tan tanba sei sente katak sei la hetan justisa.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tamba ida ne\u2019e mak Lei anterior preve kedas katak kazu sira hanesan ne\u2019e sei la hetan indultu. Infelizmente, ukun nain atual sira avansa ho alterasaun lei ne\u2019ebe loke dalan ba indultu ba krime grave hanesan ida ne\u2019e.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cMomentu diskuti iha parlamentu, ami hosi Bankada Opozisaun kestiona ida ne\u2019e, maibe maioria desidi no impoe ida ne\u2019e,\u201d dehan Deputada Nurima Ribeiro Alkatiri, ba neon metin ohin, kinta 14\/05.<\/p>\n\n\n\n<p>Entaun agora depende ba konsiensia no sentidu justisa hosi se mak bele foti desizaun ikus. Tuir lei, indultu prerrogativa Prezidente Rep\u00fablika nian. Maske governu submete naran, desizaun fin\u00e1l iha Prezidente nia liman.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cEspera katak desizaun ne&#8217;eb\u00e9 sei foti bazeia duni ba kualidade justisa nian ne&#8217;eb\u00e9 sei la halo v\u00edtima sira sai v\u00edtima dala ida tan,\u201d Ribeiro Alkatiri esperansa.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>F\u00f3 Indultu ou Lae, Horta Sei Konsulta Ho Xanana no Rona Vitima Sira<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Prezidente Republika Jos\u00e9 Ramos-Horta hatete, nia seidauk haree proposta komutasaun pena no indultu husi governu, maib\u00e9 karik iha ona Pal\u00e1siu Prezidensial no sei haree, no konsluta ba Primeiru Ministru Xanana Gusm\u00e3o.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;\u201cHau seidauk haree, ha,u hanoin iha ona pal\u00e1siu horsida hau sei haree, depois konsulta ho primeiru Ministru, para haree kazu individual, tinan hira ona iha prizaun, krime saida, iha baze umanitariu ruma ka lae,\u201d dehan Prezidente Ramos-Horta&nbsp;&nbsp;ba jornalsita ohin iha Aero Portu Internasional Nicolau Lobato Comoro.<\/p>\n\n\n\n<p>Xefe Estadu ne\u2019e esplika, hanesan fulan kotuk f\u00f3 indultu ba inan ida&nbsp;&nbsp;iha prizaun&nbsp;&nbsp;Gleno Ermera ho nia oan, oan mos iha ne\u2019eb\u00e1, maske krime ne\u2019e forte, omesidiu. Maib\u00e9 hanesan xefe estadu&nbsp;&nbsp;prekupadu ho shenora ne\u2019e ho nia oan, entaun f\u00f3 indultu.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cPortantu kazu ne\u2019e ita tenke haree didiak, idade, tempu hira ona kumpri, krime ne\u2019e saida loos, sukat buat sira ne\u2019e hotu, ko\u2019alia ho primeiru Ministru, ne\u2019e la\u2019os ha\u2019u nia dezisaun mesak. Maske mai ona husi governu tenke tetu buat hotu-hotu,\u201d nia subli\u00f1a.<\/p>\n\n\n\n<p>Xefe estadu ne\u2019e hatete, nia la hatetene Primeiru Ministru nia pozisaun ne\u2019e saida, maib\u00e9 bainhira Primeiru Ministru mak la ko\u2019alia, nia sei ko\u2019alia kona-ba kazu ne\u2019e, tanba atu f\u00f3 indultu ne\u2019e tenke tetu buat hotu-hotu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cHa\u2019u la hatene asuntu ne\u2019e PM rasik maka ko\u2019alia karik, maib\u00e9 la ko\u2019alia ha\u2019u mos sei foti kestaun ne\u2019e, tanba indultu ne\u2019e, tenke sukat&nbsp;&nbsp;kazu hotu-hotu,\u201d nia dehan.<\/p>\n\n\n\n<p>Nune\u2019e mos, xefe estadu dehan, iha nasaun demorkrasia ida ne\u2019e, nia mos sei rona opinaun sosedade sivili no igreja nian no rona mos opiniaun vitima sira, la\u2019os rona de\u2019it opiniaun governu ho Paralmentu Nasional nian.<\/p>\n\n\n\n<p>Hau sei tur mesak, rona mos sosedade sivil, igreja nia opinaun. No rona vitima sira, se vitima sira konkorda ka lae? Se vitima sira simu ka lae?\u201d nia dehan.<\/p>\n\n\n\n<p>Entertantu, Tribun\u00e1l Distrit\u00e1l Oecusse (TDO), liu hosi desizaun fin\u00e1l, iha fulan Dezembru 2021, kondena eis Padre Richard Dasbach, tenke kumpre kadeia tinan 12, tanba nia involvimentu ba krime abuzu sexu\u00e1l men\u00f3r no pornografia infant\u00edl, tuir prosesu iha loron 07 Setembru 2020, prosesu NUC 0022\/19.PGGCC.<\/p>\n\n\n\n<p>Akuzasaun ne\u2019eb\u00e9 Tribun\u00e1l f\u00f3 ba eis Padre Richard Dasbach hosi Estadus Unidus Am\u00e9rika (EUA), hamutuk tinan 30, bazeia ba leitura akordaun hosi Juiz Yudit Pamungkas, maib\u00e9 ikusmai deside kadeia tinan 12, tanba haree m\u00f3s ba idade inklui kondisaun f\u00edziku hosi lezadu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen David da Costa V\u00edtima na\u2019in sanulu-resin-lima hosi kazu abuzu seksu\u00e1l ne\u2019eb\u00e9 komete hosi eis padre Richard Daschbach, liuhosi sira nia reprezentante leg\u00e1l, aprezenta karta aberta ida ba Prezidente Rep\u00fablika (PR) Jos\u00e9 Ramos-Horta, hodi husu atu rejeita indultu, komutasaun pena ka medida klem\u00e9nsia ruma ba kondenadu ne\u2019e.&nbsp; Iha komunikadu Imprensa Ne\u2019ebe Neon Metin asesu&nbsp;&nbsp;iha loron [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8573,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[28],"tags":[],"class_list":["post-22905","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-justisa"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22905","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22905"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22905\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22906,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22905\/revisions\/22906"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8573"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22905"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22905"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22905"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}