{"id":23037,"date":"2026-06-03T08:58:27","date_gmt":"2026-06-02T23:58:27","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=23037"},"modified":"2026-06-03T08:58:30","modified_gmt":"2026-06-02T23:58:30","slug":"fretilin-husu-governu-kontinua-estudu-ba-enerjia-renovavel-solar-panel-iha-laleia-no-enerjia-eloica-iha-larigutu-no-oeleo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2026\/06\/03\/fretilin-husu-governu-kontinua-estudu-ba-enerjia-renovavel-solar-panel-iha-laleia-no-enerjia-eloica-iha-larigutu-no-oeleo\/","title":{"rendered":"FRETILIN Husu Governu Kontinua Estudu ba Enerjia Renovavel Solar Panel iha Laleia no Enerjia El\u00f3ica iha Larigutu no Oeleo"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Reportajen Silvino Freitas<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Liuhusi deklarasaun votus ba Orsamentu Retifikativu bankada Frente Revolusion\u00e1riu Timor Leste Indepedente (FRETILIN) husu ba Nonu Governu konstitusional atu kontinua enerjia solar iha Laleia, aselera estudu viabilidade no dezenvolvimentu ba Ernegia E\u00f3lica iha Larigutu Vikeke no Oeleo Bobonaro inklui kontinua estudu no dezenvolvimentu ba Energia&nbsp;&nbsp;Hidrica iha Ira-Lalaru Lautem no kontinua mos estudu ba mota 5 iha Timor potensia ba hari Barajen hodi produz Enerjia Hidrika atu timor leste labele kontinua vulneravel ba situasaun krize kombustivel neebe impaktu husi funu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Xefe bankada FRETILIN Aniceto Guterres dehan, timor-Leste presiza hari intendimentu ba kauza sira ne\u2019ebe halo ita vulneravel no urjente atu muda ita nia politika no planu nasional sira, nune\u2019e medidas foun tenki foti ona, husik ona pratika tuan ne\u2019ebe la kore ita nian rain husi vulnerabilidade ba situasaun krize ohin loron nian, konkretamente FRETILIN propoin atu ita komesa hanoin hamutuk kona-ba medidas sira hanesan trazisaun enerjia fosil ba enerjia renovavel tanba ita nian dependensia boot ba enerjia eletrika ne\u2019ebe produs husi Kombustivel halo ita sai vulneravel tebes bainhira iha krize ruma ka perturbasaun ruma ba cadeia de abastecimento, nune\u2019e tenki muda investimentu ba Enerjia Renovalvel hodi hamenus depedensia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cIX Governu Governu kontinua ona projetu Enerjia Solar, iha Laleia, FRETILIN hanoin katak projetu ne\u2019e estratejiku no ita presiza aselera no eplora nian espansaun, aselera estudu viabilidade no dezenvolvimentu ba Ernegia E\u00f3lica, ne\u2019ebe la\u2019o hela iha Larigutu-Viqueque no O\u00e9leu-Bobonaro\u201d dehan Xefe bankada FRETILIN Aniceto Guterres liuhusi intervensaun ba deklarasaun votus abstensaun ba orsamentu ratifikativu iha PN, (02\/06).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Xefe bankada FRETILIN Aniceto Guterres dehan tan, kontinua estudu no dezenvolvimentu ba Energia&nbsp;&nbsp;Hidrica, neebe antes nee hahu ona estudu iha Ira-Lalaru iha Lautem iha 2005, nune\u2019e mos iha 2015, Governu hahu Estudu ne\u2019ebe indika mota 5 iha Timor potensia ba hari Barajen, bele kontinua projetu ida ne\u2019e ba fins agrikultura-seguransa alimentar no enerjia no Hari barajen, sei ajuda rezolve problema estruturante balun hanesan, produsaun alimentar tanba iha be sufisiente, fornesementu be-mos ba konumidade, produsaun Enerjia Hidrika.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nunee Ministru Obras Publika Samuel Mar\u00e7al esplika, dadaun nee iha sentral eletrika Hera 7 neebe funsiona no iha tempu kalan 6 mak funsiona ho nia kapasidade too 119 megawatt, nunee karik governu implementa ona projeitu solar panel iha Laleia Manatuto mak sei fornese 72 megawatt tanba nee projeitu solar panel nee mak funsiona ona signifika katak jerador hitu nee bele hapara haat hodi cover fali husi solar panel nian hodi nunee ita bele reduz ninia mina gazoel.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cIta iha jerador hitu kuandu funsiona solar panel entaun ita hapara tiha haat tolu funsiona ajuda husi solar panel hau hanoin ita bele reduz ita nia kustu ba mina nian, no ita laos hanoin deit ida nee maibe halo hela estudu ba enerjia eolica iha larigutu no tinan nee sei hotu entaun ita sei hetan tuir sira nia prediksaun sei hetan 50 megawatt iha larigutu ho Oeleo nian 52 megawatt\u201d dehan MOP Samuel Mar\u00e7al iha ambitu debate orsamentu retifikativu iha PN.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Silvino Freitas Liuhusi deklarasaun votus ba Orsamentu Retifikativu bankada Frente Revolusion\u00e1riu Timor Leste Indepedente (FRETILIN) husu ba Nonu Governu konstitusional atu kontinua enerjia solar iha Laleia, aselera estudu viabilidade no dezenvolvimentu ba Ernegia E\u00f3lica iha Larigutu Vikeke no Oeleo Bobonaro inklui kontinua estudu no dezenvolvimentu ba Energia&nbsp;&nbsp;Hidrica iha Ira-Lalaru Lautem no kontinua mos estudu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":23038,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-23037","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23037","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23037"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23037\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23039,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23037\/revisions\/23039"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23038"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23037"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23037"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23037"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}