{"id":2382,"date":"2020-03-15T13:16:42","date_gmt":"2020-03-15T13:16:42","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=2382"},"modified":"2020-03-15T13:16:43","modified_gmt":"2020-03-15T13:16:43","slug":"suku-nipane-iha-potensia-boot-hakiak-ikan-salmaun-bandeng","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2020\/03\/15\/suku-nipane-iha-potensia-boot-hakiak-ikan-salmaun-bandeng\/","title":{"rendered":"SUKU N\u00cdPANE, IHA POTENSIA BOOT HAKIAK  IKAN SALMAUN (BANDENG)"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"> <strong><em>Kontributor Midia RAEOA &#8211; ZEESM TL <\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wainhira ita hakat liu fronteira\u00a0 Wini, Indonesia hodi liu ba\u00a0 Sakato, Timor Leste,ema\u00a0 hanoin kedas mak O\u00e9-Cusse hodi haluhan tiha katak sira hakat liu hela Suku N\u00edpane, Sub Rejiaun Pante Makasar ne\u2019ebe baliza kedas ho fronteiras Wini,Indonesia.\u00a0 <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Suku N\u00edpane iha&nbsp; aldeia rua, Sakato no Bausiu. Komunidade&nbsp;&nbsp;&nbsp; suku\nN\u00edpane geografikamente rekunhese nu\u2019udar komunidade ne\u2019ebe moris no dezenvolve\nsira nia an iha \u00e1rea kosteiras, zona&nbsp;\ntranzisaun entre \u00e1rea terestres no mar\u00edtima liuhusi atividade peskas no &nbsp;halo <em>kolam\nikan<\/em>. &nbsp;Moris nu\u2019udar ema peskador\nhahu\u2019u kedas husi&nbsp; sira nia beila.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Peskiza barak hatudu katak \u00e1reas kosteira iha rekursu naturais ho potensia\nboot&nbsp; ba programas &nbsp;dezenvolvimentu sustent\u00e1vel, espesialmente\nhakiak ikan. Maibe mudansa&nbsp;&nbsp; ekosistema\nne\u2019ebe la permanenti ,populasaun suku N\u00edpane infrenta mos fatores seluk ne\u2019ebe\nfo influensia ba produtividade rendimentu husi programa hakiak ikan , liu liu\noinsa atu bele normaliza kanalizasaun be dalan entre tasi been (be masin) no be\nmidar ba kolam ikan &nbsp;hodi bele hasae\nrendimentu populasaun Suku N\u00edpane liuhusi hakiak ikan salmaun.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ikan salmaun nu\u2019udar ikan &nbsp;ne\u2019ebe moris iha\ntasi&nbsp; laran maibe bele mos moris iha be\nmidar liuhusi sistema kriasaun kolam iha tasi ibun hodi fornese mos be midar ba\niha kolam nee rasik.&nbsp; Ikan Salmaun ninia\norijin mais husi rejiaun Pas\u00edfiku ho ninia forma ibun espetadu uituan&nbsp; no iha &nbsp;kikir (<em>eskama<\/em>)&nbsp; sensivel uituan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ho total populasaun liu rihun Ida ho\nkompozisaun Mane 51.5% no Feto 48.5% haktuir husi relatoriu Sensus Fo Fila 2015\nne\u2019ebe relata husi Diresaun Jeral Estatistika, Ministeriu Finansas, hatudu\nkatak dependensia&nbsp; ba vida peskador sai ona nesesidades baziku\nmoris&nbsp; lor loron.&nbsp; Ho Uma kain besik atus lima,\npopulasaun Suku N\u00edpane ho ninia subsist\u00eansia &nbsp;liuhusi peskas no halo kolam ikan, halo sira\nla senti&nbsp; vida&nbsp; agrikultor hanesan halai natar hodi&nbsp; apoia&nbsp;\nmoris lor-loron.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201c\nAmi iha nee la halai natar. Ami nia vida moris lor loron mak&nbsp; nu\u2019udar ema peskador no hakiak ikan salmaun\nliuhusi halo kolam sira ne\u2019e. Wainhira ami presiza fos, ami ba hola iha Pante\nMakasar\u201d haktuir Xefe Suku N\u00edpane, Pedro Eko.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dalaruma &nbsp;ita hakarak atu&nbsp; governu presiza marka ninia&nbsp; prezensa iha sira nia leet hodi&nbsp; hatudu katak governu la takamatan ba ninia\nsidadaun tomak. Maibe, saida mak populasaun N\u00edpane &nbsp;hetan&nbsp;\nhusi Autoridade RAEOA durante ne\u2019e???.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;\u201cSuku Nipane, iha tempu antes realiza politika\nZEESM, ami nia suku hetan atensaun husi Governu sentral. Maibe desde ZEESM tama\nO\u00e9-Cusse, N\u00edpane lahetan&nbsp; atensaun husi Autoridade\nRAEOA\u201d, hateten Pedro Eko. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tanba laiha atensaun husi Autoridade\nRAEOA anterior, ikus mai ho inisiativa rasik, populasaun Suku N\u00edpane buka dalan\nrasik liuhusi aprosimasaun ho Banku BNCTL hodi buka dalan alternativas liuhusi\nkreditu &nbsp;hodi hakiak ikan salmaun. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;\u201cUluk, Autoridade &nbsp;dehan hakarak atu mai hare ami, maibe to ohin\nloron sira la mai. Ikus mai, ami buka dalan no hetan Banku&nbsp; BNCTL no sira&nbsp;\nhakarak duni ajuda ami liuhusi&nbsp; fo\nkreditu\u201d, Jacinto Colo eis Xefe Suku N\u00edpane.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Osan ne\u2019ebe kada pesoal &nbsp;hetan husi BNCTL, populasaun sira uza hodi\naluga eskavator kee populasaun sira nia kolam. Husi hektares 42 ne\u2019ebe mak iha,\npopulasaun suku N\u00edpane kee deit hektares 6 ho medidas kada kolam ho ninia\nlargura entre luan 6 metrus no naruk 25 metrus.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Komunidade N\u00edpane\nfiar katak tasi nu\u2019udar fator ambiental ne\u2019ebe iha influ\u00eansia signifikativu ba\nprosesu konstrusaun kultural&nbsp; vida moris\nnian. Inklui, v\u00e1rias unidades kulturais \u00e9tnikas ho ninia pr\u00f3prias imajen rasik.\nMaske iha&nbsp; potensia bo\u2019ot husi parte peskas nian,&nbsp; bem-estar ba populasaun&nbsp; Suku N\u00edpane sei id\u00eantiku ho kiak. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cKarik bele, Autoridade RAEOA &nbsp;fo\nnetik apoiu hodi bele hadia kanalizasaun &nbsp;bee dalan ho nia proporsionalidade entre be\nmidar no be masin. Hodi nune\u2019e la difikulta ami nia serbisu iha terenu. Tanba\nida agora iha ne\u2019e, ami kee rasik\u201d,&nbsp;\nJacinto Colo hato\u2019o preokupaseons hirak nee &nbsp;ba Autoridade RAEOA iha vizita traballu ne\u2019ebe\nhalao husi Ekipa Teknika ba asuntu Peskas husi Gabinete Prezidenti RAEOA \u2013 ZEESMTL,\nJose Lu\u00eds Guterres&nbsp; loron 12 Marsu 2020\niha Suku N\u00edpane.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;Iha espetativa boot wainhira hektares 42 ne\u2019e mak\nfunsiona ho diak, populasaun Suku N\u00edpane bele sai mos suku potensia hodi\nfornese ikan salmaun ba pais vizinhu sira hanesan Indonesia inklui kriasaun\nmerkadu espesial hodi atrai investor sira halo nia investimentu iha O\u00e9-Cusse\nliuhusi konstrusaun f\u00e1brika ikan lata.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kontributor Midia RAEOA &#8211; ZEESM TL Wainhira ita hakat liu fronteira\u00a0 Wini, Indonesia hodi liu ba\u00a0 Sakato, Timor Leste,ema\u00a0 hanoin kedas mak O\u00e9-Cusse hodi haluhan tiha katak sira hakat liu hela Suku N\u00edpane, Sub Rejiaun Pante Makasar ne\u2019ebe baliza kedas ho fronteiras Wini,Indonesia.\u00a0 Suku N\u00edpane iha&nbsp; aldeia rua, Sakato no Bausiu. Komunidade&nbsp;&nbsp;&nbsp; suku N\u00edpane geografikamente [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2383,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-2382","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2382","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2382"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2382\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2384,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2382\/revisions\/2384"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2383"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2382"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2382"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2382"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}