{"id":3166,"date":"2020-04-22T14:04:21","date_gmt":"2020-04-22T14:04:21","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=3166"},"modified":"2021-07-24T18:22:12","modified_gmt":"2021-07-24T09:22:12","slug":"covid-19-teresa-tama-sai-uma-husu-fos-ba-tein-hosi-moris-kiak-ba-kiak-liutan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2020\/04\/22\/covid-19-teresa-tama-sai-uma-husu-fos-ba-tein-hosi-moris-kiak-ba-kiak-liutan\/","title":{"rendered":"COVID-19: Teresa Tama Sai Uma Husu Foos Ba Tein, Hosi Moris Kiak ba Kiak Liut\u00e1n"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen Santina Lucia da Costa<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ema barak mak hetan moris susar bainhira tama ba situasaun estadu emerj\u00e9nsia ba COVID-19 ne\u2019e. Maib\u00e9 ema barak mos mak moris susar kedas ona bainhira estadu emerj\u00e9nsia ba COVID-19 ne\u2019e seidauk akontese. Teresa Pinto mak ema ida moris kiak kedas ona, ho rendimentu fam\u00edlia $50 kada fulan, la tuir sal\u00e1riu minimum governu nian. Estadu emerj\u00e9nsia ba COVID-19 ne\u2019e halo Teresa monu kiak liut\u00e1n, tanba lakon nia servisu mak hatutan nia fam\u00edlia nia moris, no lakon nia dignidade nu\u2019udar ema.<\/p>\n\n\n\n<p>Situasaun emerj\u00e9nsia halo Teresa Pinto tenke lao tama sai uma hodi husu ema nia tulun. Teresa halo ida ne\u2019e durante fulan ida ona. Nia lao ho nia oan lori pl\u00e1stiku husu ema f\u00f3 foos no balun f\u00f3 osan. Nia&nbsp;&nbsp;lao ba Merkadu Manleu nian, no ba liu Tasi-Tolu ne\u2019e de\u2019it, la ba tan fatin seluk.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cHau lao buka ema nia uma husu foos, tan kabun. Bainhira ha\u2019u lao isin kolen, ha\u2019u tur tiha uitoan, ne\u2019e mak lao tan. Bainhira ha\u2019u lao ema f\u00f3 foos, ha\u2019u lori mai te\u2019in sasoro mak han, osan laiha atu hola modo. Hau lao husu foos iha uma-uma ne\u2019e durante fulan ida ona,\u201d Teresa Pinto konta tuir nia susar ba Neon Metin ho matabeen, (22\/04) iha Aldeia Lisbutak, Manleu<\/em>, iha Dili.<\/p>\n\n\n\n<p>Maib\u00e9 la\u2019os ema hotu-hotu f\u00f3 foos uitoan ba Teresa. Balun la f\u00f3, ho razaun katak agora ne\u2019e estadu emerj\u00e9nsia. Ne\u2019e los duni, tanba situasaun estadu emerj\u00e9nsia ne\u2019e afeta ema hotu barak nia moris. Balun f\u00f3 netik osan no ne\u2019e tulun Teresa sosa m\u00f3s buat seluk.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cHau lao mak hetan kolega ruma, sira f\u00f3 netik osan kuarter ka lima pulu sen. Hau lori ba uma hola netik, foos lata ida ka rua, no m\u00f3s sabaun, sampho, rinso, hodi hariis no fase roupa. Se ha\u2019u la lao hanesan ne\u2019e se mak atu f\u00f3 han,\u201d hatutan Teresa Pinto.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Antes situasaun estadu emerj\u00e9nsia, Teresa Pinto servisu iha ema nia warung. Nia simu osan fulan ida dolar $50. Nia simu duni osan ba nia servisu iha fulan 2 nia laran, Fevereiru no Marsu nian. Loloos ne\u2019e nia laran metin katak Abril ne\u2019e nia atu simu tan osan. Maib\u00e9 warung taka tiha ona tanba estadu emerj\u00e9nsia.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&nbsp;\u201cHau serbisu iha warung, hau nia sal\u00e1riu fulan ida $50. Osan ne\u2019e simu mai atu sustenta uma laran la sufisiente. Depois labarik na\u2019in hirak kedas, ha\u2019u sustenta halo nusa? Ha\u2019u hola ha\u2019u nia presiza m\u00f3s la to\u2019o, no han, hemu m\u00f3s la to\u2019,\u201d konfesa Teresa Pinto.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Teresa nia moris sai todan tanba moris ho oan na\u2019in 6, oan mane na\u2019in 3 (na\u2019in 1 mate tiha), oan feto na\u2019in 3. Agora daudaun oan na\u2019in 2 mak eskola, 1 iha eskola sekund\u00e1ria no 1 iha eskola prim\u00e1ria, oan sira seluk la eskola. Teresa nia katuas hola tan feto seluk, no nunka haree Teresa ho nia oan sira.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Teresa&nbsp;&nbsp;husu ba governu se bele ajuda netik nesesidade b\u00e1ziku&nbsp;&nbsp;ami kbiit laek iha Estadu Emerj\u00e9nsia ida ne\u2019e. Nu\u2019udar feto, serbisu iha warung fulan ida hetan de\u2019it osan $50,&nbsp;maib\u00e9 agora daudaun estadu emerj\u00e9nsia tiha ha\u2019u labele halo buat ida.<\/p>\n\n\n\n<p>Banku Mundial nia padraun ba moris kiak mak ema ida manan osan menus hosi $1.50 cent loron ida. Teresa ho nia oan sira tama iha kategoria ida ne\u2019e hamutuk ho 42% populasaun mak moris iha kiak nia laran. Se karik $50 ne\u2019e fahe ba Teresa nia oan sira, ema ida hetan de\u2019it $0.25 cent resin loron ida. Osan ida ne\u2019e la to\u2019o atu halo Teresa ho nia oan sira bele moris ho dignu. Ema seluk nia oan preokupa kona ba nutrisaun hah\u00e1n nian, ba Teresa importante iha netik buat ruma ba han.<\/p>\n\n\n\n<p>Estadu emerj\u00e9nsia estende ona ba fulan ida tan. Se governu implementa ona subs\u00eddiu $100 ka kada fam\u00edlia ne\u2019e lalais sei tulun duni Teresa ho nia oan sira. Maib\u00e9 se karik implementasaun ne\u2019e presiza tempu, Teresa ho nia oan sira sei sofre tebes. Sira moris kiak ona, no monu tun liut\u00e1n ba moris kiak nia okos.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Santina Lucia da Costa Ema barak mak hetan moris susar bainhira tama ba situasaun estadu emerj\u00e9nsia ba COVID-19 ne\u2019e. Maib\u00e9 ema barak mos mak moris susar kedas ona bainhira estadu emerj\u00e9nsia ba COVID-19 ne\u2019e seidauk akontese. Teresa Pinto mak ema ida moris kiak kedas ona, ho rendimentu fam\u00edlia $50 kada fulan, la tuir sal\u00e1riu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3167,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-3166","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-feature"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3166","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3166"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3166\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9223,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3166\/revisions\/9223"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3167"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3166"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3166"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3166"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}