{"id":3675,"date":"2020-05-19T13:53:51","date_gmt":"2020-05-19T13:53:51","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=3675"},"modified":"2020-05-19T13:53:56","modified_gmt":"2020-05-19T13:53:56","slug":"sekjen-renetil-russuo-hatoo-reflesaun-renetil-nian-ba-loron-restaurasaun-independensia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2020\/05\/19\/sekjen-renetil-russuo-hatoo-reflesaun-renetil-nian-ba-loron-restaurasaun-independensia\/","title":{"rendered":"SekJen RENETIL, Russuo, Hato\u2019o Reflesaun RENETIL Nian ba Loron Restaurasaun Independensia"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen Francisco JDA<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Secretario Jer\u00e1l RENETIL Joaquim Fonseca\n&#8220;Russuo&#8221; hato\u2019o reflesaun RENETIL nian no husu lideres sira atu\navalia saida mak halo tiha ona tinan 18 nia laran ba povo. RENETIL husu\nperguntas kritika sira ba reflesaun, inklui husu atu haree qualidade\nindependensia mak Timor-Leste iha. Esplika mos kona ba esforsu RENETIL nian\nhodi fo hanoin ba lideres nasional sira kona ba importansia atu ukun hamutuk\niha periode ida ne\u2019e hodi hadiak tiha regras demokrasia sira, no lei sira. Iha\nReflesaun ne\u2019e husu ba povo atu matenek liu tan hili partidu bazeia ba programa\nno hili lideres mak iha kapasidade no iha integridade.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cAban ita sei komemora Loron Restaurasaun\nIndependensia Timor-Leste, 20 Maiu. Ohin Renetil halo reflesaun ida katak\ndeklarasaun restaurasaun independensia hosi oin ba oin livre no independente.\nNune&#8217;e independensia ida ne&#8217;eb\u00e9 uluk deklara no ohin restaura, sira ne&#8217;e hotu\nnu&#8217;udar deklarasaun formal, ba RENETIL importante atu hare iha realidade ba\nkualidade politika Independensia ne&#8217;e too iha ne&#8217;eb\u00e9 ona? Kualidade\nindependensia ne&#8217;e hare hosi saida? Klaru liberdade ne&#8217;eb\u00e9 hare povu konsege\ngoza tanba liberdade pol\u00edtika, no m\u00f3s kualidade moris hosi povu mak haree hosi\nedukasaun, saude, kondisoes ne&#8217;eb\u00e9 adekuadu ba povu atu hala&#8217;o nia moris ho\nservisu,\u201d Secretario Jer\u00e1l RENETIL Joaquim Fonseca &#8221; Russuo&#8221; hato\u2019o\nreflesaun RENETIL nian iha Sede RENETIL, Farol, 19\/05.<\/p>\n\n\n\n<p>Sekretariu Jeral ne\u2019e mos haetet katak, hosi\ntempu ne&#8217;eb\u00e9 ke impedimemtu ba grupu partidaria ida man\u00e1n eleisoens konsege kompoin\nmaioria parlament\u00e1r, la konsege forma governu ida kompletu tanba saida? Entaun\nita hakarak avalia ida ne\u2019e. Ida ne\u2019eba ne&#8217;e kontribui ka impede establesimentu\nde kondisoes para povu atu goza sira nia moris no liberdade atu forma iha sira\nnia moris loron-loron nian. <\/p>\n\n\n\n<p>Relasiona ho situasaun politik ikus-ikus ne\u2019e\nRussuo esplika katak, \u201cVIII governu la konsege kompoin kompletu dezisaun balun\nne&#8217;eb\u00e9 mak buka atu solusaun ba maib\u00e9 depois la funsiona. Hanesan nasaun tenki\nre-avalia pasu sira ne&#8217;ebe hola ne&#8217;e los ka lae, iha buat rua ne&#8217;eb\u00e9 los ne\ndiak ka la diak, se di&#8217;ak nia impaktu ne&#8217;e iha ne&#8217;eb\u00e9? Se la di&#8217;ak positivu ka negative?\u201d.\n<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cLia menon dahuluk ne&#8217;e hato&#8217;o ba pol\u00edtiku\nsira l\u00edder partidu sira atu avalia mais ou menus sira nia pasu ba povu ne&#8217;e\nsaida? Afin\u00e1l objetivu independensia ne&#8217;e atu fo moris di&#8217;ak ba povu, agora\ntenki ho neon nakloke, honestu, haree didiak fila fali ba kotuk, desde ita\nrestaura independensia ne&#8217;e halo povu nia moris ne&#8217;e di&#8217;ak liu tan ka lae se la\ndi&#8217;ak saida mak ita halo sala para hodi ita bele hadia,\u201d Russuo hato\u2019o\nreflesaun ho perguntas.<\/p>\n\n\n\n<p>Bainhira Neon Metin husu kona ba esforsu\nRENETIL nian mak halo tiha ona hodi kontribui ba solusaun situasaun politik ne\u2019e\nRussuo esplika katak esforsu halo duni maibe ladun hetan resposta.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cDesde inisiu orsamemtu ne&#8217;e sumba, ekipa\nhosi RENETIL ba ko&#8217;alia ho lideres pol\u00edtiku sira. Ko&#8217;alia hanesan ne&#8217;e tinan\nrua nia laran. Husu atu lideres sira hamutuk ba halo governu ida ne&#8217;eb\u00e9 bolu\nema hotu-hotu hamutuk, sira ne&#8217;eb\u00e9 ke iha asentu parlamentu hadia tiha lai\nsas\u00e1n ne&#8217;eb\u00e9 lad\u00fan diak. Sasan sira la&#8217;o di&#8217;ak tiha lai ba mak ba fali eleisaun\niha 2023 depois kontinua. Apelu ida ne&#8217;e hato&#8217;o, mais ikus mai ita hatene katak\nlad\u00fan hetan resposta positivu tuir ita nia hakarak. Konsekuensia hosi hakarak\nkompete hanesan partidu pol\u00edtika ida adversarial mak ita nia konsekeusia mak\nmosu iha Parlamentu. Dalaruma ita sei presija hakat ba kotuk hodi hare ida ne&#8217;e\nfila fali tanba saida mak regra ida ne&#8217;eb\u00e9 mak la dun klaru ou regra klaru hela\nmas ita ida hala&#8217;o ne&#8217;e mak la intende loloos, ita tenki fila fali ba hare ida\nne&#8217;e,\u201d Russuo esplika.<\/p>\n\n\n\n<p>Sekretariu Jeral RENETIL nia mensajen ba povo atu matenek liutan hili partidu, hili lider no tau matan ba saida mak lider sira promete.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cMensajen m\u00f3s ba povu katak rai ida demokrasia\npost-konflitu , demokrasia foun, ukun an ne&#8217;e buat foun ida, entaun dalaruma\nita halo pol\u00edtiku ne&#8217;e emosional liu. Mais povu m\u00f3s tinan 30 resin ona siklu\neleitoral ne&#8217;e dala tolu ka haat ona, edukadu tiha ona, hatene ona. Nune&#8217;e mai\noin tenki selektiva liu atu fihir se mak tenki ukun povo, tanba ema sira ukun\nne&#8217;e povu mak hili. Sira halo disizoens lad\u00fan f\u00f3 di&#8217;ak ba povu nia moris hili\nseluk. Mais regra demokrasia mak ne&#8217;e, minoria submete ba maioria. Entaun sira\nmaioria hili ne&#8217;e mak ukun ema hotu, nune&#8217;e iha oin mai sai selektivu liu tan\natu hare didiak programa pol\u00edtiku sira ne&#8217;eb\u00e9 partidu apresenta. Haree mais ou\nmenus ida ne&#8217;ebe mak sei fo moris di&#8217;ak liu tan ba povu. Ida ne&#8217;eb\u00e9 mak sei\nhadia rai ne&#8217;e di&#8217;ak liu ta. Planu pol\u00edtiku ne&#8217;eb\u00e9 di&#8217;ak liu iha surat tahan\nleten ne&#8217;e ema mak sei halo, entaun tenki hare lai ema sira ne&#8217;eb\u00e9 apresenta\nplanu ne&#8217;e nia iha kbiit ka lae atu halo, aleinde kbiit nia iha integridade ka\nlae atu halao planu mak hakerek iha surat tahan sira aprezenta durante\neleisaun. Ida ne&#8217;e mak dehan ukun an,\u201d Russuo hatutan ho mensajen reflesaun ba\nLoron Restaurasaun Independensia nian. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Francisco JDA Secretario Jer\u00e1l RENETIL Joaquim Fonseca &#8220;Russuo&#8221; hato\u2019o reflesaun RENETIL nian no husu lideres sira atu avalia saida mak halo tiha ona tinan 18 nia laran ba povo. RENETIL husu perguntas kritika sira ba reflesaun, inklui husu atu haree qualidade independensia mak Timor-Leste iha. Esplika mos kona ba esforsu RENETIL nian hodi fo [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1525,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-3675","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3675","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3675"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3675\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3676,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3675\/revisions\/3676"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1525"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3675"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3675"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3675"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}