{"id":4577,"date":"2020-07-27T10:55:32","date_gmt":"2020-07-27T10:55:32","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=4577"},"modified":"2020-07-27T10:55:34","modified_gmt":"2020-07-27T10:55:34","slug":"loron-mundial-ai-parapa-grupu-habelun-kontinua-kuda-ai-parapa-hodi-netraliza-gas-estufa-hosi-rai","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2020\/07\/27\/loron-mundial-ai-parapa-grupu-habelun-kontinua-kuda-ai-parapa-hodi-netraliza-gas-estufa-hosi-rai\/","title":{"rendered":"Loron Mundial Ai-Parapa, Grupu Habelun Kontinua Kuda Ai-Parapa Hodi Netraliza Gas Estufa Hosi Rai"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Reportazen\nAdroaldo \u2018Saretukau\u2019<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>UNESCO\nhatuur loron 26 Julhu nudar loron internasional Ai-parapa. Liu hosi loron ai-parapa,\ngrupu sira ne\u2019ebe mk hadomi meio ambiente kuda ai-parapa iha parte Ulmera\nmunicipiu Liquisa. <\/p>\n\n\n\n<p>Iha fatin kuda ai-parapa Diretor Sentru Alterasaun Klimatika no Biodiversidade UNTL, Profesor Adao Soares Barbosa hateten ai-Parapa hanesan ekosistema ida ne\u2019eb\u00e9 \u00faniku, espesial no furak. Ezist\u00e9nsia no produtividade ai-Parapa importante tebes ba moris direita ema nian no importante tebes tanba iha benef\u00edsu oi-oin no nia funsaun. <\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cAi-Parapa nia funsaun iha parte ida, nia bele satan ita nia rai maran hosi n\u00edvel tasi, ne\u2019eb\u00e9 mak agora sa\u2019e maka\u2019as tanba de\u2019it impaktu hosi alterasaun kl\u00edmatika. Se ai Parapa mak la iha, fatin ne\u2019eb\u00e9 mak mamuk fasil atu f\u00f3 espasu ba tasi been tama ba iha ita nia rai maran\u201d,<\/em> hateten Profesor Adao, 26\/07.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia\nhatutan ai-Parapa nia funsaun seluk mak absorve dioksidu de karbonu, atu bele\nmetiga gas estufa ne\u2019eb\u00e9 mak hamosu alterasaun klim\u00e1tika. Nia halo bal\u00e1nsu\nentre fontes ne\u2019eb\u00e9 mak hasa\u2019e emisaun g\u00e1s estufa iha ita nia rai nomos bele\nabsorve fila fali, katak ai Parapa mak bele netraliza g\u00e1s estufa hosi ita nia\nrai, liu-liu iha n\u00edvel nasional.<\/p>\n\n\n\n<p>Ai-Parapa\nnia funsaun seluk mak aumenta est\u00e9tika ba tasi ibun, bele haree ita ni-nia\npanorama rai Timor sai furak liu tan. Ai Parapa ne\u2019eb\u00e9 mak espes\u00edfiku ou furak\naumenta ita nia rai bonita liu tan, bele dada ema turista atu bele mai vizita\nita nia rai.<\/p>\n\n\n\n<p>Adao husu\nba governu presiza promove Lei ambiental atu fo atensaun ba sidadaun hotu, para\nbele konserva no proteze ai-Parapa iha sira nia hela fatin no presiza\nmonitorizasaun ne\u2019eb\u00e9 di\u2019ak, hodi defende. Se ita formula Lei no implementa Lei\nho di\u2019a,k ita nia ai-Parapa mos sai matak liu. <\/p>\n\n\n\n<p>Iha sorin\nbalun Grupu Habelun ai-Parapa, Calistro Gomes hateten nudar komunidade Suku\nUlmera hateten katak sei kuidadu no halo ona viveirus no kuda ai-Parapa oan iha\nsira nia tasi ibun rasik.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cAmi hala\u2019o aktividade halo viveirus no kuda ai-Parapa tinan tolu ona, hahu iha 2017 no ami nia membru hamutuk ema nain 44, feto 36 no mane 8. Ami komesa halo vivierus ai-Parapa ne\u2019e tanba hetan apoiu hosi ONG Fundef. Depois de mandatu remata ami kontinua fali ho projeitu UNDP nian, ami halo viveirus kuaze ai-Parapa rihun 30 no ami kuda to\u2019o tasi laran\u201d,<\/em> hateten Calistro. <\/p>\n\n\n\n<p>Nia\ninforma komunidade sira ne\u2019ebe hela iha Ulmera mak halo manutensaun konaba ai-Parapa,\nhodi tau matan ba aninal sira, no hadia lutu sira ne\u2019ebe animal halo at. <\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cAmi sente kontente tanba uluk ne\u2019e ai-Parapa ne\u2019e la hanesan ne\u2019e. Ami mos kontente tanba ami mos hetan benef\u00edsu ituan hosi ai Parapa ne\u2019e rasik. La\u2019os sira haruka de\u2019it ami kuda, maib\u00e9 ami hetan osan ituan\u201d<\/em> hateten Calistro iha Ulmera, 26\/07<\/p>\n\n\n\n<p>Calistro\ninforma species tasi nian hanesan ikan, boek no kadiuk iha fatin ai-Parapa, komunidade\nsira sempre mai kaer, hodi bele faan ka han hamutuk ho sira nia familia. <\/p>\n\n\n\n<p>Membru\nGrupu Habelun, Luciana Guterres iha fatin hanesan hateten lalin rai metan enxe\nba plastic hotu rega no mane sira ba ku\u2019u ai-Parapa musan hodi halo vivierus. <\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cKuda tiha hotu ami fahe ba grupu, hodi mai tau matan hodi rega. Ami kuda ai-Parapa iha ami nia fatin ne\u2019e de\u2019it. Ba mane sira kontrola ai-Parapa oan no feto sira hasai tiha fo\u2019er iha ai-Parapa, kuidadu para nia bele moris buras\u201d,<\/em> hateten Luciana<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportazen Adroaldo \u2018Saretukau\u2019 UNESCO hatuur loron 26 Julhu nudar loron internasional Ai-parapa. Liu hosi loron ai-parapa, grupu sira ne\u2019ebe mk hadomi meio ambiente kuda ai-parapa iha parte Ulmera municipiu Liquisa. Iha fatin kuda ai-parapa Diretor Sentru Alterasaun Klimatika no Biodiversidade UNTL, Profesor Adao Soares Barbosa hateten ai-Parapa hanesan ekosistema ida ne\u2019eb\u00e9 \u00faniku, espesial no furak. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":4578,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"class_list":["post-4577","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-meio-ambiente"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4577","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4577"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4577\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4579,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4577\/revisions\/4579"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4578"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4577"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4577"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4577"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}