{"id":4671,"date":"2020-08-07T04:29:04","date_gmt":"2020-08-07T04:29:04","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=4671"},"modified":"2020-08-10T04:52:35","modified_gmt":"2020-08-10T04:52:35","slug":"impaktu-hosi-kriminaliza-defamasaun-roberto-ema-senti-la-livre-atu-koalia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2020\/08\/07\/impaktu-hosi-kriminaliza-defamasaun-roberto-ema-senti-la-livre-atu-koalia\/","title":{"rendered":"Impaktu Hosi Kriminaliza Defamasaun, Roberto: Ema Senti La Livre Atu Koalia"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportazen Santina Lucia da Costa<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Sentru ba Haktuir nu\u2019udar grupu Juventude Eskola Direitus Humanus iha AJAR, Sentru ba haktuir hanesan sumbrinha ida iha AJAR, organiza seminariu ho tema, \u201cImpaktu Hosi Kriminaliza Defamasaun\u201d hodi bolu orador sira atu koalia impaktu hosi esbosu Lei Kriminaliza Defamasuan tuir prespektiva Asosiasaun Jornalista nian, akademista, jurista no sosiadade sivil. <\/p>\n\n\n\n<p>Prezidente\nAsosiasaun Jornalista Timor Loros\u2019ae (AJTL), Zevonia Vieira iha ni intervensaun\nhateten AJTL nia pozisaun klaru ona katak totalmente rejeita esbosu ne\u2019e tanba\nla fo benefisiu ba povu no jornalista sira, tanba iha esbosu ne\u2019e iha artigu\n187-B se mak fahe informasaun liu hosi media ou rede social sei hetan sansaun\nkomarka durante tinan rua.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cJornalista sira sei alvu ba iha kriminaliza defamasaun tanba jornalista mak sei transmite informasaun sira liu hosi fontes sira nia deklarasaun, hodi publika iha media sira ne\u2019ebe serbisu ba, jornalista barak sei sai kriminoju tanba deit publika informasaun kritiku sira\u201d,<\/em> hateten Zevonia iha salaun HAK, 07\/08.<\/p>\n\n\n\n<p>Zevonia\nhateten jornalista sei sensura sira nia an (self-censorship) iha kobertura investigasaun\nsira, la brani atu atu hatudu informasuan lolos, tanba sira sente sei desfama\nema balun, se ida ne\u2019e akontese signifika hamate ona Liberdade imprensa.<\/p>\n\n\n\n<p>Ho razaun\nida ne\u2019e AJTL kontinua firmi ho nia pozisaun katak labele kriminaliza\ndefamasaun, tanba jornalista sira laos kriminozu. Iha Konstituisaun RDTL artigu\n40 no 41 mos esplika klaru ona konaba Liberdade imprensa no asesu informasaun,\nsekarik Lei ne\u2019e aprova signifika viola ona Konstituisaun RDTL<\/p>\n\n\n\n<p>Iha fatin hanesan orador Vise-Departamentu\nKomunikasaun Sosial UNTL, Roberto Paisecho esplika, bazeia ba\netimolojia defamasaun ne\u2019e mai husi lian latinu ninian, ne\u2019ebe ema bolu katak,\ndifamale, ne\u2019e kompostu husi liafuan rua mak hanesan, dis ho famale, dis katak estraga ka\ndistroi, famale katak fama ne\u2019ebe kuandu ema koalia kona-ba difamasaun, difamasaun signifika ita halo aat ka\ndistroi ema ruma nia naran, iha ne\u2019ebe ema importante, ema ne\u2019ebe iha kargu no\nema iha kadeira ne\u2019ebe mak boot.<\/p>\n\n\n\n<p>Roberto Paisecho hateten impaktu husi difamasaun haree husi prespektiva akademika ninian mak, ema\nsenti tauk atu hato\u2019o liafuan ruma ba iha publiku, liuliu ema ne\u2019ebe haknar-an\niha vida jurnalizmu ninian, tanba wainhira ema koalia konaba vida jurnalizmu, ema sempre ba\nbuka notisia iha fatin-fatin depois publika.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00a0<em>\u201cSe lei kriminaliza defamasaun konsege aprova, hau hanoin ema tauk hato\u2019o liafuan ba iha publiku, ema senti la livre atu hato\u2019o buat ne\u2019ebe mak karik ema konta ema seluk nia vida, entaun ema la livre\u201d,<\/em> tenik Roberto Paisecho<\/p>\n\n\n\n<p>Roberto dehan ema ne\u2019ebe haknar-an iha\nvida akademiku, wainhira atu foti ezemplu ruma iha aula laran, karik professor\nsira mos senti la livre atu hato\u2019o ezemplu konkreta balun ba iha nia alunus,\nmezmu ba importansia siensia ninian.<\/p>\n\n\n\n<p>Entretantu Diretor Ezekutivu AJAR,\nJose Luis de Oliveira, akresenta bazeia ba rekomendasaun CAVR hanesan komisaun ida\nne\u2019ebe halibur informasaun kona-ba ita nia pasadu ne\u2019eba identifika katak, uluk\nita nia maluk sira barak hetan violasaun direitus humanus, liuliu julgamentu arbitaria,\njulgamentu bazeia ba ema nia hanoin politika maka husi CAVR iha ninia\nrekomendasaun 3.5.6, rekomenda atu labele kriminaliza asuntu difamasaun, uluk timoroan\nbarak sai vitima ba ida ne\u2019e tanba iha tempu ne\u2019eba Indonezia kriminaliza\ndifamasaun.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cIta mos ratifika konvensaun internasional direitus sivil politik, iha ne\u2019eba klaru katak direitu ba onra privasidade iha artigo 17 no direitu ba liberdade espresaun iha artigo 19, iha ne\u2019e buat direitu rua ne\u2019e ko\u00f1esidu, ita tenki foti medida, agora bainhira atu proteje ita tenki hatene ida ne\u2019ebe mak atu proteje asuntu partikular, ita hatur nia iha direitu sivil, asuntu publiku ita hatur iha direitu kodiku penal\u201d,<\/em> afirma Jose Luis<\/p>\n\n\n\n<p>Seminariu ne\u2019e rasik partisipa husi sosiedade sivil, Front Mahasiswa Timor-leste (FMTL) no reprezentante hosi universitariu sira iha Dili. Seminariu ne\u2019e hetan apoiu finanseiru hosi AJAR.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportazen Santina Lucia da Costa Sentru ba Haktuir nu\u2019udar grupu Juventude Eskola Direitus Humanus iha AJAR, Sentru ba haktuir hanesan sumbrinha ida iha AJAR, organiza seminariu ho tema, \u201cImpaktu Hosi Kriminaliza Defamasaun\u201d hodi bolu orador sira atu koalia impaktu hosi esbosu Lei Kriminaliza Defamasuan tuir prespektiva Asosiasaun Jornalista nian, akademista, jurista no sosiadade sivil. Prezidente [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4672,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[28,63],"tags":[],"class_list":["post-4671","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-justisa","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4671","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4671"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4671\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4673,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4671\/revisions\/4673"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4672"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4671"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4671"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4671"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}